Genel anlamda insanlığı ne kadar çok seversem, insanları tek tek, yani ayrı ayrı, münferit insanlar olarak o kadar az seviyorum.
Bana olan sevgisinin yakında başkasına kavuşmanın verdiği sevinçten ayrılmış bir mutluluk payı olduğunu nasıl da anlayamadım !
O ana dek hiçbir ilahi kelam, hiçbir tanrısal alamet, hiçbir semavi işaret ulaşmamıştı kendisine. İlahi olan hiçbir şeye inanmamıştı. Hep dinsiz olmuş, rahiplerle ve ruhlarının ölümsüzlüğüyle tatlı tatlı dalgasını geçmişti. Bu hayatın ötesinde bir hayat yoktu ona göre; hayat o anda ve oradaydı, sonrasıysa sonsuz kör karanlıktı. Oysa kızın gözlerinde gördüğü şey ruhtu... hiçbir zaman ölmeyecek olan ebedi ruh.
Olumlu - olumsuz eleştiri karışımıDuygu ve Düşünce
Değişik bir bakış açısı değil kesinlikle , ama konunun anarşizme bağlamı çok ilginç ve de takdire şayan ! Zira anarşistlerin gördüğü en sık itham ahlaksızlık ve adalete karşı çıkmaktır. Kropotkin abimiz de konuyu basit ve açık bir şekilde açıklamıştır ve de tek cümleyle özetlemiş : "Başkalarına, aynı durumda sana nasıl davranmalarını istiyorsan, sen de onlara öyle davran". Nihilist ahlakını da eleştirmesi epey hoşuma gitti.
Bir başka ilgimi çeken şey , insan ahlakının doğanın bir parçası yani hayvanlarda da varlığı. Sunduğu bütün argümanlarını bu gerçeğe dayandırarak anlatmış ya zaten.
Gelelim şimdi onun görmezden geldiği kısma : insanların ezici çoğunluğu sandığı gibi akıllı değillerdir ve kendi kendilerine bu mantık devresini kafalarına kurma yetisine sahip değillerdir. Ama diyecek ki hayvanlarda bile var sende neden olmasın ? Olay o kadar da basit değil -bence-. Gerçi ben insanları materialist bir varlıktan öte bir şey olarak görüyorum.
İnsanların ahlakı refleks olarak edinmesinden bahsediyor bir de ! Tıpkı komünist idealler gibi , ezici çoğunlukta gerçekleşmesi mümkün olmayan idealler. İnsanlar karınca ahlakıyla yaşamaz , yaşayamaz. Biz o kadar güçlüyüz ki , beyinimiz o kadar gelişmiş ki , istediğimiz - kötü de olsa - rahat bir vicdanla gerçekleştirme potansiyele sahibiz. İşte bu durumda o zavallı basit insanlar zalimce azap görecekler. Ortada anarşizm filan da kalmıyor :D.
Doğanın gücüne inan biridir Kropotkin , ama ne yazıkki organize edilmiş ahlakı 'doğal olmayan eklenti' olarak tanımlar. İnsanlık tarihi boyunca din ve ya devlet ahlakının domine olmadığı çağ yaşanmamıştır. Yaşansaydı insanlık çoktan yok olurdu. Örnekleri de veriyorum ...
Eşcinsellik dinen veya yasa ile engellenmeseydi eğer , insanlık bugünlere kadar sağlıklı bir mannerde ilerlemezdi.