Yusuf
@ivanfkaramazov
Şu anda okuduğu kitaplar
Evrensel temaları Türkiye'nin tarihindeki detaylarla incelemek müthiş bir başarı. Hayallerle yaşamaktan anlam zemininin kaymasının getirdiği toplumsal boşluğa kadar edebiyatı ve felsefeyi meşgul etmiş birçok konuyu, yıkılan ve yeniden kurulan Türk bürokrasisi ve toplumsal yaşamı üzerinden anlatmayı başarmış Tanpınar. Aslında bütün roman doğru ve yanlış algısının kaybolduğu insanların birbirleriyle olan kompleks iletişimini izliyor bu açıdan son derece modern hatta postmodern bir roman. Hayri İrdal, böyle bir yıkım ve sürekli yeniden yaratım çağında kendinde bir şeyler yaratma gücü görmeyen ve sürekli bunun acısını çeken trajik bir karakter, inanmak istese de bir türlü inanamadığı kurallarla çevrili dünyada ister istemez kendi mahvına yol açana kadar rol yapmayı sürdürüyor, dolayısıyla bir Kazuo Ishiguro roman karakteri gibi yaşıyor hayatı. Kendisine atfedilen meziyetlere sahip olmadığını biliyor, bu kaypak ve belirsiz düzende gerçek meziyetlerin aslında var olmadığını da. İnsanın böyle bir dünyada her şeyi kabul ettirebileceğini vurgulayan Halit Ayarcı bence muazzam ve eşsiz bir karakter, özellikle cumhuriyetin ilk dönemlerinde her şey yıkılıp bütün anlamlar silsilesi yeniden inşaa edilirken bu devri olabilecek en iyi şekilde değerlendiriyor, yeni olduğu sürece kabul görüleceğini bildiği bu evrenin bir ferdi olmak suretiyle. Dolayısıyla Ecinniler'e paralel bir anlatı sunuluyor burada, Halit Ayarcı karizmatik Pyotr Verhovensky oluyor, Hayri İrdal ise ezik bir Stavrogin, fakat inşaa ettikleri sisli gerçeklik ikisinde de boşluğa düşmüş toplumun neleri baş tacı edip önemli görebileceğini kanıtlıyor. Benim gözümde bütün bir kitap, insanın inanacağı sağlam ve çelişkisiz kurulmuş değerler olmadığında neleri hayatının merkezi haline getirebileceğine dair satirik bir toplumsal
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Barok bir trajedi. Bütün duyguların, düşüncelerin, isteklerin, hataların abartıldığı; normal ve pratik yaşamdan uzaklaştığı bir eser. Fakat bu onu değersizleştirmiyor zira nasıl bazı sistemleri incelemek için onların limitlerine bakarız, barok eserler de bence insan hallerinin limitlerinin incelenmesini tekabül ediyor, bu limitler insan zihin ve davranışlarının haritalanmasında çok önemli rol oynuyorlar.
Kafkaesque kelimesi uzun süredir sık sık düşüncelerimin arasına karışır, uygun seçilmiş bir kelimenin düşünme sürecini kolaylaştırdığının net bir kanıtını oluşturuyor bence. Ne olduğunu bir türlü anlayamayan bir ana karakterin varlığı, anlamlandıramadığı düzenlerin içinde eriyip giderken bütün sorgulamaları da boşa gitmektedir. Durmaksızın çarkları dönen bir makinenin içinde makinenin nasıl ve neden çalıştığını anlayamadan öldüğünü ve çürüdüğünü hisseden karakterler yaratmayı başarmıştır Kafka, kimi zaman bu karakterler savaşmaya çalışsa da en büyük sorun savaşılacak düşmanın belirsizliğidir ve aynı şekilde bu düzende dostlar da belirsizdir. Kafkanın bir avukat olması ve hayatının önemli bir kısmını kağıtlar üzerinde ne idüğü belirsiz şeylerle çalışarak geçirmesi bu karanlık dünya görüşüne sürüklenmesinde elbette etkilidir, Poseidon üzerine düşünceleri de bunu kanıtlamaktadır fakat Kafka yalnızca modern dünyanın ve modern bürokrasinin altında ezilen insanlar yaratmamıştır, Kafkaesque dünyanın iç duvarları kağıttan olsa da dış duvarları evrenin ta kendisidir, ya da daha net olursak karakterin algılayabildiği kadarıyla evren diyebiliriz. Bu karakterlerin içinde bulundukları sıkıntı halinin temel kaynağı onların duyduğu kozmik buhrandır, kurtarıcıya olan inanç eksikliği ve kendi hayatlarında başkalarının esiri olmanın getirdiği hayatın anlamsızlığı düşüncesi. Kafka'nın bürokrasi yoluyla evrenin karamsar bir portresini çizmeye çalıştığını düşünüyorum, O yaşadığı inanç ve anlam eksikliği nedeniyle evrendeki kararları da anlamlandıramıyor ve bence tam da bu nedenle onları ne olduğu anlaşılamayan bir dava sürecine benzetiyordu. Edebiyat ve sanat tarihi boyunca sıklıkla sorulan kötülük problemi ve anlamın varlığı gibi sorulara verdiği sanatsal bir olumsuz cevaptır bence
Alman rönesansının tanımlayıcı cevheri "Bildung"a yani gelişme ve mükemmelleşmeye olan koyu imandır, bu aynı zamanda protestan etiğin dünyevileşme sürecinin son raddelerinden biridir. Tolstoy gençlik yıllarında Bildung'a iman ettiğini itiraf ediyor bu kitapta ve mükemmelleşmenin ardında yatan istencin nedenini Alman entelektüellerde olduğu gibi bulamıyor. İnsanı mükemmelliğe ne programladı ya da insanın böyle bir hedefi yok da narsist benliği kendisine görevler mi uyduruyor ahlaki olarak kendi kendine yönelteceği eleştirileri boşa çıkarmak için? Tolstoy cevabı biyolojide aramıyor, felsefede de bulamıyor ve nihai nedenin halk kitlelerinin yaşamasına elveren o müthiş gelenekte olduğuna karar veriyor. Bu bence Hıristiyan ve analitik olmayan teolojinin genel sorunlarından biri, düşünürler akıl ve imanlarını uzlaştırmakta öylesine zorlanıyorlar ki ortaya bu konuyu ele alan yüzlerce eser çıkmış. Tolstoy da, iman görevi olarak değil de aklın hipotezlerine dayanan bir inanç arıyor kendine. Bildung'un nihai cevap olamayacağına dair en büyük kanıt bence bu kitap, zira modern dünyanın bunalımlarını erkenden öngörmüş. Günümüzde liyakat odaklı ve kapitalizm cenneti ülkelerde Bildung hala sağ olsa da, oralarda da Tolstoy gibi ruhların çıkacağı muhakkak.
Harika bir kitap, diğer Yalom kitapları gibi güçlü bir edebi üslup ve kesintisiz bir akış. Öğretici olduğuna dair şüphem yok. Fakat Yalom gibi San Fransisco'da yaşayan ve saatlik terapi ücreti 250 dolar civarında olan bir psikoterapistin ulaşabileceği zihin çeşitliliği konusunda ciddi şüphelerim var. Freud'a gelen temel eleştirilerden biri Yahudi burjuvaların sorunlarıyla uğraşmasıdır, aynısı Yalom için Amerikan burjuvaları şeklinde güncellenebilir. Yalom her ne kadar kişiye özel terapiyi savunsa da, verdiği tüm mesajların sosyo ekonomik olarak en üst sınıftaki insanlardan devşirilmiş olması ve alt sınıftaki insanların psikopatolojisi hakkında yorumlarda bulunmaması benim için kendisinin değerini ve evrenselliğini düşürüyor.
