Binbir Gece Masalları 4. Cildin Özeti
Serinin 4 . Cildini oluşturan bu kitap 7. Ve 8. Kitaplardan oluşuyor. 339. Gecede Şehrazat Tunç kentinin olağanüstü öyküsünü anlatıyor. Bu öyküde de halife küplere hapsedilmiş cinlerin öyküsünü merak eder. Bir adamı görevlendirir. Bu adam Tunç kentine gider orada çeşitli olağanüstülükler görür. Daha sonra küpleri alıp halifeye getirir. Halife küpleri açarak içindeki cinleri serbest bırakır.
Kitabın ikinci öyküsü olan İbn-i Mansur ile İki Genç Kızın Öyküsü'nde halifenin gece uykusu kaçtığından İbn-i Mansurdan bir hikaye anlatmasını ister İbn-i Mansur da ona iki genç kızla tanıştığını ve adı Sitti Bedr olanın aşığından ayrıldığını öğrenir sebebi de yanındaki köle kızmış çünkü Sitti Bedr'in aşığı bu ikisini öpüşürken görmüş ve kendisini terk etmiştir. Bunun üzerine İbn-i Mansur mektuplarını birbirlerine ulaştırarak kavuşmalarını sağlamış. Tüm bunları dinleyen halife hikayenin sonuna doğru uyuyakalıyor.
353. Gece olunca Şehrazat, Kasap Vardan ile Vezir Kızının Öyküsünü anlatır Sürekli kendisinden alışveriş yapan bir kadın kasap Vardan'ın dikkatini çeker. Bunun üzerine Vardan genç kadını takip eder ve yer altındaki bir odaya girdiğini görür. Kadını gizlice gözetleyen Vardan , kadının içeride bir maymunla birlikte olduğunu görür. Fırsatını bulunca gidip maymunun kafasını keser ve kadınla evlenir.
355. Gece olunca Yeraltı Sultanı Yemliha'nın Öyküsünü anlatır . Danyal adlı ünlü bir tip bilgini ömrünün sonlarına doğru tüm bilgi birikimini oğlu Hasib'e güvenli bir şekilde aktarmanın yollarını düşünür ve tüm bilgilerini beş sayfalık kağıda özetler. Ama biraz düşündükten sonra bunun da özetinin olduğunu düşünür ve beş sayfayı da bir cümlede özetler bunu bir kağıda yazarak eşine verir ve eşine der ki : Bunu Hasip anlayacak yaşa gelince ona ver der ve tüm kitaplarını denize
Rêwîtiyeke Kurt-mancî li Welatê Pirpirokan
Mihteşşşem!
Piştî Mehmet Dicle, cara ewil e ez ji ziman û uslûba nivîskarekî hewqas hez dikim. Rûbar Elî, kekê ezîz, Xwedê yeke te bike hezarî û lingê te li keviran nexe.
Ev berhema li ber destê me, Welatê Pirpirokan, çend meh berê ji weşanxaneya Nûbiharê derket. Berhem ji 9 çîrokan pêk tê û li ser hev 78 rûpel e. Hemû çîrok pişta xwe dispêrin rastî û pirsgirêkên civakî. Nivîskar van pirsgirêkan ji nû ve honandiye û bi zimanekî helbestkî, bi helwesteke henûn, bi hûrik hûrik vegotiye. Ev berhema wî ya duduyan e, ya ewil Spêle (herçî nexwendine hûn li hêviya çi ne?!:) jî kêm zêde wiha baş û serkeftî bû. Lê dikarim bibêjim ku Rûbar Elî xwe ji aliyê vegotinê ve gelekî pêş xistiye. Gelek nivîskar hene tu dibînî bi dehan pirtûkan dinivîsin lê tu di wan de pêşketinekî an jî guherîneke erênî nabînî. Ji cihekî şûn da ev dibe dubarekirin û ji tehmê derdikeve. Lê Rûbar Elî berê xwe daye pêşketinê..
Piştî xwendina herdu berhemên wî, baş serwext bûm ku Rûbar Elî çavdêrekî gewre ye û bala wî tim li ser hûrgilîyan e. Ya ku berhemên wî ewqas serkeftî dikin ne mijara çîrokan e, lewra mijar pirr nas û ji nava me ne, tiştekî efsûnî jî tune ye di çîrokên wî de, hemû ji rastiyê ne û bi nêrîneke realîst hatine nivîsandin; bellam gelek caran tişta muhîm ne "çi" ye, ew "çawa" ye. Yanî mebestim çi ye? Eve ye: Rûbar Elî wekî gelek nivîskarên kurd, ji bîra miletê xwe avê vedixwe, dibe şahidê pirsgirêk û rasteqîniya miletê xwe, piştre tê van tiştên ku şahidiya wan kiriye ji nû ve lê bi şêwazeke derasayî dihûne, vedibêje. Ango beriya ku em li ser sekeftîbûna vê berhemê rawestin, divê em vê pirsê ji xwe bikin, ka gelo vî nivîskarî van çîrok û bûyerên tê da "çawa" vegotiye, bi şêwazeke çawa? bi zimanekî çawa? bi nêrîneke çawa? Bersivên van pirsan dikin ku em li ser serkeftîbûna berhemê çend tiştan
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Für Das Deutsche ReichSiyaset
HEIL HİTLER
Nasıl başlanır bilmiyorum; ama bir yerden başlamak lazım anlatmaya . İnceleme yazısı mı olacak emin değilim; fakat belli bir kitlenin hoşuna gitmeyeceği kesin. Günümüzde 10 insandan 9' u Hitler'i sevmiyor. Sebebi ise yahudilere (insanlara değil) yaptığı zulm. Sanki bir tek yahudiler öldürüldü. Ya da yakılan kitaplar. Belki saldırganlık politikası hatta dünyayı süreklediği kaos(!) gibi sebepler. Neyseki Hitler bu kitabında kimseye bir gül bahçesi vaadetmiyor. O zamanın Alman halkı da bir gül bahçesi istemiyor olacak ki milyonlar, tereddütsüz bir şekilde Hitlerin izinden gidiyor ve zamanında Alman halkı Hitler'i, kendi duygularının tercümanı olarak gördüğüde aşikardır. Söylenilecek en güzel şeyde aslında Hitler'i yaratan yine bu milyonlar oldu.
"Ben bugün yalnız şu anlayışa göre hareket ediyorum: Kaybedilen topraklar yaygaracı parlamenterlerin keskin dilleri ile geri alınmaz, bu topraklar ancak keskin kılıçlarla, kanlı kavgalarla geri alınabilir."
İnsanların yaptığı duygu politikası, büyük bir hızla kitleleri ele geçirmiş bulunmakta. Günümüzde Hitler hakkında hiçbir bilgisi olmayan bir insan bile, bugün Schindler'in Listesi filmini izlediğinde "Katil Hitler", diye bağırabilir. Hepimiz biliriz o vurucu sahneyi. "Bu saat iki yahudi eder. Bununla iki yahudi daha kurtarabilirdim." ya da Hayat Güzeldir filminde Roberto Benigni'nin canlandırdığı Yahudi baba rolü ve çocuğuna gösterdiği ilgi, hepimizin ciğeri parçalanmıştır eminim; ama mesele bu mu değil! Bugün Hitlerin katil(!) olması ya da Yahudilerin sabun yapılması değil mesele. Yerlerini, bulundukları mevki ve topraklarda ki kendi konumlarını ebedi kılmak. Sadece yahudiler mi öldürüldü? İnsanlardan bahsetmemin sebebi bu işte. Önemli olan insan diyebilmemiz. Kimse Hitlerin katlettiği zencilerden bahsetmiyor ya
"Kî Jan bû, kî fikr bû, kî şer bû?"Kurdî
Ev pirtûk wêneya wêkesî yên dîroka nûjen a gelê Kurd e, kesên ku di siyaseta Kurdî de rolê girîng lîstin, û hêj ji bo gelê xwe rûmet û nîşanê şer û raman bûn. Lê ev pirtûk tenê jiyannamek nîne; her wêne têkeve serdema xwe, têkoşînê, girêdanên fikrî û zexmên neteweyî.
Di nav pirtûkê de em bi navên wisa re dîtin: Idîrsê Bidlîsî, Celadet Alî Bedirxan, Şêx Seîd, Mehmed Uzun, Cegerxwîn û çend kesên din yên mezin yên ku bi rengê xwe di dîroka Kurd de xêz dan. Ew kesan tenê mirovên herêmî tunin; wan rê digel demê digerin, felsefeya xwe digel şer û rêya azadî digel şehsiyeta xwe bi hev re tê de destnîşan dikin.
Ya ku min gelek bi dil girt, ev e: ev pirtûk qehremanên romantîk nîne; lê pirraniya ramana Kurdî û şûngehên fikir û siyasî di demeke zexmî de nîşan dide. Wêneyan ne bi rêya xeyal ve têne nîşandan; têne xwendin û fêmkirin bi hemû xwedîtiyên xwe re — çewtiyê, raman, rûmet û xeta şer.
Ji bo yên ku dixwazin siyaseta nûjen a Kurd fêm bikin û bi awayekî kurt bixwînin, ev pirtûk biqasî wateyê xwe qedexeyê nîne.
Lê di heman demê de, tiştê ku ji min re kêm hatibû wisa bû: li pirtûkê de rêjeya jinan pir kêm e. Belkî ev jî nîşana vê ye ku dîroka Kurdî di nivîsandina xwe de hîn jî temam nebûye. Lê herçiqas ev re, Wêneyên Dîrok û Siyaseta Kurdî di bîr û bîranîna neteweyî de şandinêkê hêzdar dide.
Bîra gelê Kurd ne tenê bi xem û xewna şer e; belkî bi têkoşîn, bi raman, bi kesên ku rê vekirine jî ye. Ev pirtûk jî ji wan kesan e ku rê vekirine û ji bo yên ku dixwazin wan fêm bikin, çavkaniyekê girîng e.
Spasên xwe yên dilsoz pêşniyar dikim berhevkaran Yalçın Çakmak û Tuncay Şurê, ku bi vê karê xwe bîra me xurt kir. Hêvî dikim ku bernameya çapê duyemîn bi nav û bernameyên nû têkeve ber xwêndekarên Kurd.
Helbestên Professional -I-Şiir
Helbestên Professional/çardexwerek çar gulle çardeh sal heps/Şehmus Kurt -I-
Rûpel 7 (ŞI’R)
Rûpel 8 vala
Rûpel 9 kî maye em neçûne acizîya wî
yehya omerî
Rûpel 10 vala
Rûpel 11 I. çardexwerek
û dawîn min xwe kuşt di şeveke şafiî de
dost çiyayî
rûpel 12 vala
Rûpel 13 şeş herf sê peyv çardexwerek çar gulle çardeh sal heps
ez
tu
ew!
Ev demek e, bi analîza rengdêran, ravekan, paragrafan û metnan dixwazim bi xwendina metnên edebî re psîkolojîya zimanê wan jî bixwînim loma min xwest fam bikim şaîr bi tercîha her du risteyên ji du şaîrên kurd çi peyame dide me, çi dibêje? Ezberek û klîşeyeke berhemên şaîran heye, dixwazin bi çendek mînakan riste an helbestên kin ên şaîrên namdar vîtrîna berhema xwe xwirt û rengîn bidin xwîyayî û peyama “Va ez helbestên baş dizanim” bidine xwende. Li ser pirsa şaîr çima ev her du riste hilbijartine ranawestim û bi pozîtîvî dibînim. Ne ji helbestên şaîrên cîhanê ji helbestên du şaîrên kurd du rêz/ristek danîbe pêşrûpela berhema xwe, ev “tişteke baş” e, pozîtîv e.
(ŞI’R) Zaf balkêş e. ŞI’R çima kurdîya bi kesayîya erebî? Çima xistine nav kevanekê de?
Piştî xwendina helbesta ewil a ji şeş tîp û sê peyv û XALBENDÎYEKê pêkhatî qederekê diponijim. Na, na ne li helbestê, li xalbendîyê. Ev demek e, bala xwe didime “li berhemên kurdî bikaranîna xalbendîyan” jî, loma li vê helbesta ewil ji helbestê bêtir xalbendîya ! bala min da xwe.
Berî vê berhema “helbestên professionel” min berhemeke çîrokan Şebake/Serdar Komurcu xwendibû, li wê berhemê zêde-zêdebûna xalebangan (piranîya hevokan bi xalebangekê diqedîyan) bala min zaf kêşabû. Li piranîya pirtûkên kurdî yên min xwendî gelek caran rastî hiperenflasyona xalebangan hatime. Li vê helbesta kin, dema min “!” dîtî
SARÛM (romaneke ji nîşka ve)Kurdî
Romaneke ji nîşka ve
“Nexweşîyek li dinyayê peyda bûye mirov ji hev digire û ji nîşka ve dimire wekî mirîşka janê.” 68
Dema mirov romana Sarûm a “ji nîşka ve” dixwîne, herî pêşî rastî wêrekîyekê tê. Na, na, behsa wêrekîya lehengên romanê nakim; behsa wêrekîya afirînera romanê dikim a xwe bi hevoksazîyeke bizdonek wêrekîyeke kovî dide hîskirin. Ji bo afirînera romanê hem kurd, hem jin, hem dayik û hem zî(jî) nebîn/kêmbîn e mirov romanê bi hasasîyeke cê û teybet dixwîne. Loma min roman seresere û “ji nîşka ve” nexwend (ne seresere an jî ne “ji nîşka ve” xwend), bi qelema xwe xwend.
Van dehsalên dawî li edebîyata kurdî “ji nîşka ve” zaf popûler bûye. Li gelek berheman bala min dikêşe. Nola gelek tiştan versiyonên wê jî hene.
- nîşkava/nîşkave
- ji nîşkê ve
- ji nîşkê va
- ji nîşka ve
- ji nîşka va
Li seranserê cîhanê 285 milyon kesên kêmbîn/nebîn/kor hene, beşeke gelekî hindik ji wan bûne nivîskar û beşeke bi hejmara tilîyan jî roman nivîsîne. Eger mirov nivîskarên kêmbîn/nebîn ên cîhanê meraq bike, rastî sê navên sereke tê.
1- Didymus, (Didymusê Kor) (313 - 398)
2 -Ebu'l-Alâ el-Maarrî (Arebî)
3- Ebu Abdullah Cafer ibn Muhammed Rudekî (Cara pêşî wî bi alfabeya farisî nivîsîye) Şaîr, dehayê edebîyata farisî ya modern tê qebûlkirin)
Piştî van navên sereke "Cîhana Nû ya Wêrek" a Aldous Huxley balkêş dixwîye.
"Huxley di salên ciwaniya xwe de ji ber nexweşiyekê piraniya dîtina xwe winda kir, lê ew bi tevahî kor nebû. Nêrîna wî ji ber katarakt û şert û mercên din ên çavan pir bi sînordar bû û kêm bû. Her çiqasî vê rewşê bandor li pêvajoya nivîsandina wî kiribe jî, wî lnivîsîna berhemên xwe domand. Cîhana Nû ya Wêrek yek ji klasîkên edebiyata dîstopîk e."
Nivîskarên kêmbîn/nebîn bi piranî helbest, bîranîn û kurteçîrok nivîsîne. Li Tirkiyê gelek berhemên ji