Yazar:
Ben Lerner
Çevirmen:
Hakan Toker
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
‘Plüton ne kadar gezegense ben de o kadar işe yarar bir yetişkindim.’
.
Dünyanın sonu geliyor. Kesin bir tarih veremesek de her birimiz bunu hissediyoruz. Bazılarımız hazırlıklar yapıyor. İnananlar dualarına ekliyor hislerini. Bazılarımız ise kulak arkası ediyor dinlediklerini, tüm pislikleri halının altına saklayanların yaptığı gibi. Sonrasında ‘dünya dönüyor yahu öyle ya da böyle’ diyoruz. Günümüzü bitirip çıkacak sonrasını da düşünmeyeceğiz sanki. Ama hala üretenler, düşünenler de var. Ve yazanlar. Yazdıklarını paylaşıp bir evreni paylaşmayı sürdürenler de var. Ben Lerner da onlardan biri.
.
Birkaç ay önce kitap alışverişimde Topeka Okulu’nu edinmiştim. Yazar hakkında da eser hakkında da bir şey bilmememe rağmen. Geçen hafta ise bir kitapçıda aynı yazarın 22:04 adlı eserine rastladım. Bu kitap ile yazarı tanımak istedim ve okumaya başladım. Kısaca bir yazarın kendisiyle ve yaşadığı dünyayla iletişimini anlatıyor 22:04. Yazacaklarına odaklanan ama bunun yanında yakın arkadaşının anne olma isteği, ekolojik kriz, ‘yarın ne olacak’ kaygısı gibi sorunların içinde kalan bir karakteri tanıyoruz.
Deneme, roman, şiir, kimi yerlerde günlük tadı aldığımız bir metin sunuyor Lerner. Çok etkilendim. Kendimde de gördüğüm- farkına vardığım çekişmeleri bu kitapta gördüğüm için sanırım. Büyük bir keyifle okudum.
.
Hakan Toker çevirisi, Nahide Dikel kapak tasarımıyla ~
Barış Bıçakçı’nın “Sinek Isırıklarının Müellifi” kitabını yorumlarken, her yazarın, yazar olma ya da kitap yayınlama süreçlerine dair bazı kabuslu dönemler geçirdiklerini ve yazar olduktan sonra ayrıca bu konuyu işleyen roman yazma modasının giderek yükseldiğini dile getirmiştim.
Ben Lerner’in “22:04” isimli romanı da benzer bir kabusun romanı sayılabilir. Ancak bir fark var ki, Ben Lerner’in kahramanı, ilk kitabını yayınlamış bir yazar. Hatta yayınladığı ilk kitabı belli bir ilgi görmüş, ikinci kitabı için de yayınevinden belli bir avans almış, ancak roman boyunca kitap yazımı bir türlü ilerlemiyor. Bu yönüyle kitabın konusunu, Joel Dicker’ın 2012 yılının çok satanlarından (bestseller) olan “Harry Q. Davası’nın Ardındaki Gerçek” kitabına benzettiğimi söyleyebilirim . O kitapta da ana karakter olan yazar Marcus Goldman, oldukça ilgi gören ilk kitabının ardından, ikinci kitabı için önemli bir avans alır ama bir şekilde ikinci kitap ilerlemez. Yazarların “Beyaz Sayfa Sendromu” olarak adlandırdığı kasılma, takılma ve üretememe hali, iki kitabın da başlangıç noktasını oluşturuyor. Her iki kitabın yazı süreci tıkanan yazarı da, bu tıkanıklığı aşmak için bir yazı seyahatine girişiyorlar. “Harry Q. Davası’nın Ardındaki Gerçek” romanındaki karakter New Hampshire şehrinin Aurora kasabasına giderken, “22:04”ün baş karakteri Teksas’ta bir sanat kasabası olarak inşa edilmiş Marfa’ya gidiyor.
Ancak bu başlangıç noktasının ötesinde iki kitabın yolu tamamen ayrıştığı gibi, Ben Lerner’in “22:04”ünün kendisine daha özel, edebi, akademik bir yol çizdiği kesin. En azından çok satan kitap olma kaygısı taşımayan bir rotayı kendisine belirlemiş.
“22:04”de, romanın ana karakteri ile yazar Ben Lerner’in ne kadar iç içe geçtiği meçhul. Daha ötesi, romanın ana karakterinin yazdığı romanın
Adını,"Geleceğe Dönüş" filminden alıyor.Hani 1955’e, anne-babasının gençliğine giden Marty’nin 1985’e geri dönmek için 22:04’te saat kulesinin orada olması gerekmektedir,yoksa geçmiş ve gelecek kaçınılmaz biçimde değişecektir.İşte tüm roman,sanki saat tam 22:04’te geçiyor gibi.
Nitelikli çağdaş edebiyatla ilgilenen herkes Ben Lerner’ı okumalı; 22:04 bunun için kusursuz bir başlangıç.
Nasıl yazıyorum, bilmek ister misin?
İlksöz: Nasıl yazıyorum, bilmek ister misin?
İlk romanı ile büyük bir ün yakalamış yazar ve şair hikâyemizin baş kahramanı -ve anlatıcısı. Bu şöhretten sıcağı sıcağına yararlanmak isteyen yayıncılar yüklü avanslar teklif etmekte, yeter ki hemen yeni hikâyesine başlasın. Peki bir hikâyeyi, kurguyu yaratmak nasıl bir süreç?
Kurmaca ile gerçeğin iç içe geçtiği bir eser 22:04. Yazarın kendi hayatından izler de içerdiğini hissettiren bir kitap. Yeni kitabının oluşma süreci ile birlikte devam eden bir hayat, endişe veren sağlık bulguları, yakın çevredeki insanlarla, sevgili ve dostlarla olan ilişkiler, çocukluktan bugüne kalan izler, günlük olaylar, toplumsal sorunlar ... ve tüm bunların bir hikâyenin içine aktarım serüveni. Özellikle ikinci bölümde yayımlanan hikâyeyi ilk bölümde yaşananlarla ilişkilendirmek çok keyifliydi.
Geçtiğimiz günlerde New York Times'ın yayınladığı 21. yüzyılın en iyi 100 kitabı içinde yer alan 22:04 belli bir kurgu ve düzen arayan, giriş gelişme sonuç bekleyen okura hitap etmeyebilir. Günlük yaşamın ayrıntıları, insanlarla kurulan bağların aktarımı okuyucuya gereksiz ve anlamsız gelebilir. Değinilen farklı olay ve kişiler arasında bir bağ olmaması bir kopukluk olarak düşünülebilir. Dediğim gibi yazar bir hikâye anlatmak yerine bir hikâyeyi yaratma sürecinde yaşadığı tüm anları alıp getirmiş önümüze, gerekli gereksiz demeden. Açıkçası ben okurken keyif aldım. Bu tarzsever okuyuculara tavsiyemdir. Son cümleler de kitabın adı ile ilgili olsun. 22:04 ne ki diye düşünenler olabilir. Back to the Future filmi deyip ilgili sahneyi ikinci fotoda verip susayım. Sağlıcakla. Kitapla.
.
.
.
Sonsöz:
Zor dönemler yaşamış aklı başında bir insan değildim; kendi psikolojik dengesizliklerini görmezden gelen istikrarsız biriydim; Plüton ne kadar gezegense ben de o
22:04 romanı bir yazarın öyküsünü anlatıyor bize. The New Yorker’da öyküsü çıkmış ve beğenilmiş bir yazarın yeni bir kitap yazması için bir kitapevinden aldığı avans ve kitap yazma-yazamama süresindeki hareketli yaşamına konuk oluyoruz. Kitap ufak ufak sürükleme ve konunun odağında kalmada sıkıntı yaşıyor. Bu da okuyucuya yer yer bu kimdi, bu konu nereden çıktı dedirtiyor. Özellikle ikinci kısıma geçerken karakterlerin ismi tümüyle değişiyor ve tekrar geri geliyor. Oldukça kafa karıştırıcı ve gereksiz olduğunu belirtmem gerekiyor. Anlayamayıp 1-2 kere tekrar okudum hatta bir süre kitabı bir kenara bırakıp 3-4 gün sonra tekrar başlamama neden oldu diyebilirim. Kısım kısım kitabın oldukça yükseldiği ve su gibi aktığı bölümler mevcut. New York’u gözünüzün önünde canlandırabiliyorsunuz. Fakat geneline ve sonuna baktığımız zaman vasat bir kitap diyebiliriz.
Kitap, bir yazarın hayatındaki belirsizlikleri, iniş çıkışları, aşk hayatındaki çalkantıları anlatıyor. Yaşadığı hayatın içinde kaybolan, bazı noktalarda kendi doğrularından vazgeçmiş bir insanı mükemmel betimlemelerle bizlere aktarıyor. Lakin kitabın sonuna kadar okurken bir akıcılık bulamayabilirsiniz. Ya da hayal kırıklığı olabilir. Çünkü kitabı okurken size “Vay be” dedirtecek türden bir olay akışı söz konusu değil. (Keyifli Okumalar)
Yazar Hakkında
Ben LernerYazar · 5 kitap
Ben Lerner 1979 yılında Kansas, Topeka’da doğdu. Brown University’de siyaset teorisi okuduktan sonra şiir alanında yüksek lisans yaptı. 2003 yılında Fulbright Bursu’yla Madrid’de bulundu. "The Lichtenberg Figures” (2004), "Angle of Yaw” (2006) ve "Mean Free Path” (2010) adlı şiir kitaplarıyla adını duyurdu. "The Lichtenberg Figures"ın Almanca çevirisiyle "Preis der Stadt Münster für International Poesie"yi kazanan ilk Amerikalı şair oldu. İlk romanı "Leaving the Atocha Station” 2011’de (Atocha’dan Ayrılış, çev. Hakan Toker, Jaguar, 2014), ikinci romanı "10:04” 2014’te yayımlandı (22:04, çev. Hakan Toker, YKY, 2017). En son "The Hatred of Poetry” (2016) adlı bir deneme kitabı yayımlanan ve önceki üç şiir kitabı yeni şiirleriyle beraber "No Art” (2017) adı altında toplanan Ben Lerner, Guggenheim Bursu’na ve MacArthur Vakfı’nın “dâhi bursu”na layık görüldü. Sanat ve edebiyat üzerine makaleleri "London Review of Books”, "The New Yorker” ve "Harper’s” gibi dergilerde yayımlandı. Ben Lerner, City University of New York’a bağlı Brooklyn College’ın İngilizce bölümünde öğretim görevlisidir.
