Yazar:
John Dos Passos
Çevirmen:
Oya Dalgıç
Tahmini Okuma Süresi:
16 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
592
Basım Tarihi:
2012
İlk Yayın Tarihi:
1985
Yayınevi:
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
Orijinal Adı:
U.S.A. Nineteen Nineteen
ISBN:
9786053605102
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
John Dos Passos’un “Amerika Üçlemesi” olarak bilinen serisinin ikinci kitabı “42. Enlem”. Adına Birinci Dünya Savaşı denen; sloganlarla, marşlarla, kahramanlık hikayeleriyle, hatta romantik aşk hikayeleri ile süslenen bu kanlı kıyımın ardında yatan sermaye savaşını ve güç kavgasını önümüze seriyor Dos Passos. Gencecik ve çoğunlukla yoksul, torpilsiz çocuklar cephelerde sefalet içinde ölümü beklerken salonlarda, ellerde içki kadehleri ile artan silah ve mühimmat talebini, yemek, giyecek, yakacak talebini, hatta ilaç ve tıbbi malzeme talebini ellerini ovuşturarak sevinçle karşılayan kodamanların ve onların yancılarının fotoğrafını çekiyor. Çarpıcı bir insanlık ve değer sorgulaması yapıyor.
Serinin ilk kitabı 
A.B.D. 42. Enlem 19. yüzyılın son yıllarından 1. Dünya Savaşı’nın başladığı 1914 yılına kadar geçen dönemi içeriyordu. 
A.B.D. 1919 ise 1914-1919 dönemini kapsıyor.
Önceki incelememde de (#126134110) bahsetmiştim, özgün bir yazım tarzı var Dos Passos’un. Hayatları zaman zaman tesadüfen kesişse de birbirlerinden çok farklı yaşam savaşları veren karakterlerini, serbest stilde, içinden geldiği gibi aktarıyor bize. Bu hikayelerinin arasına “haber-film” alt başlığı ile dönemin gazete manşetlerini, “sine-göz” alt başlığı ile bilinç akışıyla ilerleyen kendi öz yaşam hikayesinden parçaları, şarkı sözlerini ve bazı önemli tarihi kişiliklerin özgeçmişlerini de sıkıştırıveriyor. Ve bu sayede okurunu dönemin toplumsal hayatı ve politik gelişmeleri eşliğinde film tadında bir seyahate çıkarıyor.
Kitabı, 1. Dünya Savaşı’nı anlatan bir yığın benzeri eserden ayıran ise savaşa bakış açısı. Biz çoğunlukla savaşı cephedeki askerin gözünden okumaya alışığız. Dos Passos ise cephe gerisindeki
A.B.D. 42. Enlem 19. yüzyılın son yıllarından 1. Dünya Savaşı’nın başladığı 1914 yılına kadar geçen dönemi içeriyordu. A.B.D. 1919 ise 1914-1919 dönemini kapsıyor.
Önceki incelememde de (#126134110) bahsetmiştim, özgün bir yazım tarzı var Dos Passos’un. Hayatları zaman zaman tesadüfen kesişse de birbirlerinden çok farklı yaşam savaşları veren karakterlerini, serbest stilde, içinden geldiği gibi aktarıyor bize. Bu hikayelerinin arasına “haber-film” alt başlığı ile dönemin gazete manşetlerini, “sine-göz” alt başlığı ile bilinç akışıyla ilerleyen kendi öz yaşam hikayesinden parçaları, şarkı sözlerini ve bazı önemli tarihi kişiliklerin özgeçmişlerini de sıkıştırıveriyor. Ve bu sayede okurunu dönemin toplumsal hayatı ve politik gelişmeleri eşliğinde film tadında bir seyahate çıkarıyor.
Kitabı, 1. Dünya Savaşı’nı anlatan bir yığın benzeri eserden ayıran ise savaşa bakış açısı. Biz çoğunlukla savaşı cephedeki askerin gözünden okumaya alışığız. Dos Passos ise cephe gerisindeki
Bir o karakter bir bu karakter derken içimi şişiren kitap.
Okuma hızım Haziran'da çok iyiydi. Bu kitap halletti sağolsun. Tıkandım kaldım. Game of Thrones'un son sezonu gibi herkesin ışınlanmasına ise diyecek söz bulamıyorum. Tek bir sayfada bir karakter New York, Paris, Viyana gibi bir yolu kat edebiliyor. Ne bir paragraf, ne bir ayrım var. Tam o karakterin konumuna, hikayesine ayak uyduruyoruz ki hop! Başka bir karakteri doğumundan itibaren anlatmaya başlıyor. Bir 50-60 sayfa sonra geri ilk karaktere dön. Hatırlamaya çalış falan. Bu metod bir kitabın başlangıç bölümünde kullanılabilecek yenilikçi ve yaratıcı bir metod olabilir bunu kabul ediyorum ama sistemi bu şekilde kurunca kopuk kopuk bir hikaye kalıyor elimize işte.
Joyce benzeri anlatım tercih edilmiş olan "sine-göz" kısımlarını da maalesef beğenmedim. Bunda çevirinin de payı var mı bilemiyorum ama sadece "karışık kuruşuk iç ses cümleleri yazayım da sanat desinler" olmuş. Ben sizin yerinize okudum. Siz okumadan da geçebilirsiniz. Haber-film denilen kısımlar fena değil. Anlatılan dönemin gazete manşetlerinden bir potpori diyebilirim. Oraya da yazar şiir benzeri ilaveler yaparak James Joyce'a selam çakmış.
Bilmiyorum ya..
Amerika'lı olsam belki az da olsa bir şeylet ifade ederdi kitap benim için ama bu haliyle yerel bir eser olmaktan öteye geçemez bana göre.
Çeviriden kaynaklı çok büyük bir sorun daha var. Bazı özel yer adları türkçeye çevrilmiş. Çevrilmemesi gereken şeyler. Çok tuhaf olmul. Örneğin Rio de Jenario demiyor da, Jenario nehri diyor. Daha normal görünen diğer bir örnek ise Maddison Alanı. Allah'tan Yeni York diye bir şey okumadım. Bu kadar özel isim çevirmeye meraklı bir metin okuyunca bu durumun zıttı olmaz diye düşündüm evet. Onda da yanılmışım. Bu kez de "yol boyunca les miserables'ı okudu"
Herkese merhaba bugün Modern Klasikler Dizisinin 20. kitabıyla karşınızdayım.
Bu kitapta zor bulduklarım arasındaydı.
ABD 42. Enlem kitabının ikinci kitabı ABD 1919, aslında Büyük Para diye bir üçüncü kitap daha var fakat çevirmenin vefatından dolayı İş Bankası Yayınları o kitabı basmamış. Zaten bu iki kitabı da bulmak oldukça zor.
Hadi gelin konusuna birlikte bakalım.
Birbirinden bağımsız ama bir noktada da birbirleri ile birleşen dört ana karaktere konuk oluyoruz.
Joe Williams, savaştan kıyımdan kaçmış, askere gitmek istemeyen, barışı savunan bir gençtir.
Richard Ellsworth Savage, diğer bir deyişle Dick, savaşa katılmış tüm kıyımı görmüş ülkesi için gereken her şeyi yapmaya hazır bir gençtir.
Eveline Hutchins, birinci kitapta da var olan Eleanor Stoddar ile arkadaştır. Eleanor gibi olmak ister ve yine birinci kitapta karşımıza çıkan J. Ward Moorehouse ile birlikte çalışır.
Kızım, diğer bir deyişle, Anne Elizabeth, ailenin küçük ve sevimli bir kızıdır. Biraz şımarık bir kişiliği vardır ilerleyen bölümlerde Dick ile tanışacaktır.
Kimi savaşa karşı çıkarken kimi ülkesini savunmak için elinden geleni yapar kimi ise savaşın yarattığı zenginlikten kendine pay çıkarma derdindedir.
Olayları yakalamak biraz zor olsa da severek okuduğum bir kitap oldu.
#alıntı
Onlara da olanak tanınsaydı, doğru düzgün, iyi insanlar olurlardı. Küçük, varlıklı Amerikan kasabalarında, iyi ailelerin çocukları olarak doğacak kadar şansımız yüzümüze gülmeseydi biz de onlara benzerdik.
Özgürlüğün, kendini, emeğin saygınlığını savunduğu izlenimini vermiyordu olanlar.
Hayatımda atlayarak okuduğum ikinci kitaptı (ilki de bu serinin ilk kitabı olan ABD 42. Enlem). Kitapta çok fazla hareket var, yani bir karakter 10 sayfa içinde 10 farklı ülkeye gidiyor bazen ama hepsi o kadar yüzeysel ki. Evet kitapta savaş eleştirisi yapılmış ama onu da çok yüzeysel buldum. Haber-film ve sine-göz bölümlerini yine okumayı denedim ve yine bana çağrışımları dağınık metinler gibi geldi. John Dos Passos’u ve tarzını sevemedim. ABD üçlemesinin üçüncü kitabını alıp okumayı düşünmüyorum hatta bir daha John Dos Passos okumayı düşünmüyorum.
Puan vermedi·592 syf.··
Beğendi
·2021 765. kitabı
·5 saatte okudu
·Okunma: 11 Aralık 2021 01:44
Yazar serinin ilk kitabı A.B.D. 42. Enlem 19. yüzyılın son yıllarından 1. Dünya Savaşı’nın başladığı 1914 yılına kadar geçen dönemi, A.B.D. 1919 ise 1914-1919 dönemini konu ediniyor.
Jean Paul Sartre için, "Çağdaş en büyük yazar" Passos'tur. Onun aynı zamanda
ölümü o güne kadar en iyi anlatan yazar olduğunu söyleyip şöyle der:
"Ölüm üzerine çok şey söylemez, yalnızca 'Öldü,' der ama ondan sonra yazdığı her sözcük açık mezara atılan bir kürek topraktır."
John Dos Passos üçlemenin ikinci kitabı 1919'da savaşın anlamsızlığını
anlatmaya devam eder. Toplumun farklı kesimlerinden insanların kimi zaman
birbirleriyle kesişen öyküleri çevresinde savaşa yüklenen anlamları, ardındaki
kirli oyunları ve dünya siyasetinin nasıl şekillendiğini tüm çıplaklığıyla gözler
önüne serer. Savaş ironik bir biçimde, milyonlarca kişinin hayatları üzerinden
yaşamı yeniden şekillendirirken bir yandan da insanlığa ilişkin pek çok şeyi yerle bir eder. Savaş koşullarının yarattığı boşluk içerisinde erozyona uğrayan değer yargıları, aynı zamanda savaşı sürdüren duygusal ortamı da
körüklemektedir.
ABD 1919/dos passos
Eserin giriş kısmında yazım dönemi 1919 olduğu için Türkiye’de ve Türklerden bahsetmek de ve kitap daha çok Amerika’nın savaş politikası ve siyasi Konjektörünü yansıtan faşizm ve komünizm bireysel hikayelerin barındıran bir eserdir. Çok sayıda hikayeden oluşmakta ve bu kısa hikayeler kahramanların kadın erkek ilişkileri ve yaşam mücadeleleri hakkındır. Her hikayenin başlangıcında gazeteden haberler barındıran bir giriş yapmakta ve daha sonra hikayenin kahramanı anlatarak devam etmektedir. Şahsi görüşüm kitabın çok da keyif vermemesi şeklinde ve sadece merak edilirse okunabileceği yönünde…
Yazar Hakkında
John Dos PassosYazar · 7 kitap
John Dos Passos, Portekiz asıllı Amerikalı roman ve oyun yazarı, şair ve ressamdı.
Avukat olan babası onu en kaliteli okullara gönderdi. Bunun sonucunda 1907 yılında altı aylık bir turla Fransa, İngiltere, İtalya, Yunanistan ve Orta Doğu'yu üniversite öncesi inceleme imkânı buldu. Harvard Üniversitesi'nde öğrenim gördükten sonra 1917 yılında asker olarak savaşa katıldı. Savaşta sağlık örgütünde görev yaptı. Ambulans şoförü olarak Paris ile Kuzey ve Orta İtalya'da bulundu. Savaş anılarını "Bir Erkeğin Yetişmesi. (1917)" ve "Üç Asker" adlı kitaplarında anlattı. Amerikan toplumunun sosyal durumunu incelerken Marksizm'e yöneldi. "Manhattan Transfer" adlı romanında "Kamera Gözü" denilen tekniği geliştirdi. Bu yöntemle şehir hayatını kuş bakışı betimledi. Hayata veda ederken arkasında gazetecilik, biyografi ve tarihe ilişkin yapıtlarla birlikte öyküler, şiirler, denemeler, oyunlar ve kırkiki adet roman türünde eserler bıraktı. Yazar; iki dünya savaşı arasında Amerikan toplumunu gözlemleyerek romanlarında insanca olmayan bir zenginliğin ve toplumsal adaletsizliğin kötülükleri üzerinde durdu. "Amerikan Üçlemesi" denilen üçü bir arada yayınlanan "The 42nd Parallel (1930)", "Nineteen Nineteen (1932)" ve "The Big Money (1936)" romanları en önemli eserleri arasında gösterilmektedir.
Passos, aynı zamanda resimle de ilgilendi. İzlenimcilik, dışavurumculuk ve kübizm akımlarından etkilendi. İlk sergisini 1922 yılında National Arts Club 'da izleyiciye açtı.
