Puan
7.610 üzerinden
lipogramEdebiyat
Puan vermedi
a void, la disparition, kayboluş (türkçe çevirisi)
georges perec
bu kitap lipogram tekniği (hazif sanatı) ile yazılmış, yani mutlaka bir harfin hiç kullanılmadığı yazım tekniği.
bu fransızca romanda iki yüz sayfa boyunca hiç 'e' harfi yok.
ingilizce çevirisinde de hiç 'e' harfi yok.
ve
ispanyolca çevirisinde de hiç 'a' harfi yok.
kesinlikle aykırı ol imkânsızı iste.
Çok yorucu bir okumadan geldim, kitaba dair ne anlatabilirim diye düşünüyorum dünden beri.
Kitabın “e” harfi bulundurmayışı, çevrildiği diğer dillerde de “e” harfi kullanılmadan çevrilmiş olması tam bir reklam kampanyası olmuş. Yazarın bunu “Auschwitz” kampında “kaybolan” annesine ithafen yazdığını okumayan da kaldıysa tekrar belirtmiş olayım. E harfi kullanmamak demek bir kitabı yazarken sadece içeriği değil biçimi de kurgulamak demek. Kitabın kategorilendirildiği alandaki en başarılı örneklerden birisi sayılmasının da sebebi işte bu biçim kaygısı.
Neyse efendim bu e harfi olayına kanıp okumaya başladım kitabı; ama ilerlemeye çalıştıkça kitap bir bataklık misali ilerlememe engel oluyor sanki, okuyorum anlamıyorum, okumak istemiyorum, zorluyorum… Zaten okuduğum sırada göçebe yaşam tarzını benimsemiş, tekerlekli valizi ikinci kolunun yerini almış ilçeler ve şehirlerarası bir gezgin modumdayım. İçimdeki şeytan “Yarım bırak en iyisi, zaten bir halt anlamıyorsun! Uzaklaştın da kaç gündür zaten!!” diye dürteleyip duruyor, ben direnmeye uğraşıyorum.
Kitap Anton Ssliharf adlı karakterin uyku sorunuyla başlıyor. Bu karakterimizi bir türlü uyku tutmuyor ve karakter buna çözüm arıyor. Hatta bu bölümü yazar “Uyuyan Adam” isimli kitabına atfetmiş. (“Burada, bir zamanlar yazdığımız bir romandaki gibi mışıl mışıl uyuyan bir adam anlatılır.” – Anton Ssliharf kısmı/ 1. Bölüm açılış yazısı… ) Karakter rüya mı görüyor, kafasında mı kurguluyor, kendisi bir roman mı yazıyor gibi pek çok soru işaretleriyle boğuştum. Sonra işe polisiye kısım giriyor, Anton kayboluyor, sonra günlüğünden ve kendilerine yollanan mektuplardaki ipuçlarından yola çıkarak onu aramaya çıkan arkadaşları da bir bir kaybolmaya başlıyor.
Bu kısımlar tam bir işkence... Kitap ne anlatıyor, konu ne, olay ne... Tam
Reklam
Delilik bu!!Edebiyat
Tam olarak hangi delilik, kendi dilinde en çok kullanılan sesli harfi bir defa bile kullanmadan roman yazmaya kalkar? Haydi kalkıştı diyelim, içinde ‘e’ olan kelimeler dernek kurup bu adamın önüne dikilmez mi? Her cümlenin içinden başını kaldırıp beni kullanmazsan anlam bütünlüğünü bozarım diye tehdit etmez mi? Eder etmesine de, Perec’in bütünlükten anladığı, E’lerin bellediğinden başkaysa demek..Ve dil ustalığı belgesini manavdan almamışsa bayım Perec..
Belki de yazarın bize yansıtmadığı bu ‘E’lerin İsyanı’ ndan sebep, bu koca karmaşa. Belki de o yüzden biri çıkmış “hey gidinin efesi” ni söylerken, diğerinin bale yapması.
Bayım Perec’in içine çok sıkılan bir çocuk kaçmış. Sıkıntıdan ölecekmiş bu kitabı yazmasa. Oyun alanında gülünç, coşkulu, muzip, absürt, hinoğluhin* veletler cirit atıyor.
Akıcılık? Bir solukta..Bir avazda okunan kitaplardan.
Ama böyle diye bunun jelibon gibi ağza atmalık kolay bir kitap olduğu düşünülmesin. Zor kitap. Sütleğen ağacından edinilmiş bir zamk lazım okura, kafasında yırtılan yerleri yapıştırabilsin diye. Ve bir adet silikon sıkıcıyı yanınızda bulundurun, boşlukları doldurmak için.
Anlam? Boşluğun istilasında.
Anlamın üstüne limon sıkılmış efenim. Her bölümün sonunda okuduklarınızı sıfırla çarpıp el el, baş başta kalıyorsunuz. Neydi yahu o cebimize taş dolduran, bizi ağırlaştıran o kitaplar diye baba baba kitapları anında satışa getiriyorsunuz.
Kurgu? O sürekli tadilat altında. Sokaklara yama yapıp duran bir belediyeye vermiş ihaleyi Perec.
Ana Fikir mi? Onu inek içti, inek dağa kaçtı. Biliyorsunuz dağın akıbetini.
Hayal gücü mü? Kayışını koparmış, balataları yakmış, aşk olsun tutabilene.
Hayat? O ince belli. Kırılgan. Muğlak, bulanık, ama orada.
Okuyun, yoksa çok ayıp edersiniz kendinize..
Dipnot: Tam dört bölüm eklemiş
Bu kitapta bir kısıtlama üzerinden aslında insanın ne kadar çaresiz kalabileceğine değiniyor. En önemli harfi kullanmamak sadece bir tercih değil, hayatındaki büyük kayıpları simgeliyor. Kelimelerin arasındaki o boşluklar, aslında içindeki o anlatılamayan boşluğu dolduruyor. Tek bir harfi bile feda ederek, bir insanın eksikliğinin her şeyi nasıl da yarım bıraktığını hissettiriyor.
Çok büyük bir beklentiyle okumaya başladığım bu kitabı yarım bırakmamak için o kadar çok direttim ki. Kitap ne anlatıyor, çıkarmam gereken anlam ne bir türlü çözemedim.
Kurgusu çok güzel. Hayatımızın olmazsa olmazı olan "e" harfini hiç kullanmadan kitap yazmak hatta bunu aynı şekilde Türkçe'ye çevirmek olağanüstü bir durum. Hatta kitabı okurken gözünüz hep bir "e" harfini arayacaktır.
Kitap uyku problemi yaşayan ve bununla cebelleşen Anton Ssliharf'in aniden kayboluşuyla başlıyor. Devamında karışık bir olay örgüsü sizi bekliyor.
Okuyacak olan arkadaşlara şimdiden keyfli okumalar.
Reklam
Reklam