Yazar:
Aiskhylos
Çevirmen:
Ahmet Cevat Emre
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 30 dk.
Sayfa Sayısı:
88
Basım Tarihi:
1964
Yayınevi:
Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi
Troya kuşatmasının üzerinden 10 yıl geçmiştir. Argos halkı Agamemnon’un dönmesini beklemektedir. Nöbetçi, her gece dağın tepesinde işaret ateşini gözler… (Koro, Argos halkını temsil eder ve Troya Savaşı’nın başlama sebebini, on yıl süren yıkımı ve adaletin gerekliliğini anlatır. Burada aynı zamanda kehanetler ve tanrıların müdahaleleri de tartışılır.)
“Adalet güçlü bir şeydir,
Ve hiç kimse onun ağına takılmaktan kurtulamaz.”
“Adalet” kavramı Agamemnon boyunca bu tema sürekli vurgulanır. Agamemnon, Troya Savaşı’ndan zaferle dönmüştür. Ancak eve dönüşü, yuvada karısı Klytaimnestra ve karanlık bir kaderle yüzleşecektir.
“Savaş ve kılıçla Troya’yı yere serdim,
Ve şimdi, çocuklarım, kutlama başlasın.”
Agamemnon’un bu sözleri zafer dolu görünse de, karısı Klytaimnestra’nın intikam planları çoktan başlamıştır. Bu arada Kassandra, Agamemnon’un kölesi olarak saraya getirilen bir prenses ve kehanetçidir. Şöyle der;
“Ev, kanla soluk alıyor;
Duvarlardan kızıl damlalar sızıyor.
Geçmişin suçlarının gölgeleri
Koridorlarda çığlık atıyor.”
“Ev halkını izliyorum,
Karanlıkta yürüyen kaderi görüyorum.
Gece yaklaşıyor, tüm ışığı yutacak.”
Agamemnon, uzun süren savaştan sonra eve dönmüş olsa da sarayda rahatlamayı bekliyorken, en sonunda karısı Klytaimnestra tarafından haince öldürülür.
“Zafer ve ganimetle yüklü eve dönüyorum—
Ama aradığım taht, aldatıcı bir ölüm tuzağı.”
Eski Yunan ve Latin edebiyatlarının mitoloji ile süslenmiş ürünlerinde doğa güzellikleriyle birlikte "gerçek insanı" buluruz. Bu ürünlerde insanların sevgileri, acıları, yiğitlikleri, kinleri.....yer alır.
Euripides'in Orestis'inden önce olanlar
Klitemnestra, Helen'in kız kardeşi, Agamemnon'un karısı, Orestis ve Elektra'nın annesi; kocası Agamemnon Truva'ya Helen'i kocasına döndürmeye gitmişken; ki gitmeden de kızını Truva seferinin bereketine kurban etmiştir, yatağına Aigisthus(?)'u alır. Agamemnon'un dönmesi ile başına geleceklerden korktuğu için bir cinayet tezgahlar. Oğlu Orestis'i sürgüne yollar ve Agamemnon'u seferden döndüğü gün öldürür. Böylece Aegisthus ile olabilecektir. Koro, Orestis'in bir gün sürgünden dönüp babasının intikamını alabileceğini öngörür. Nitekim öyle de oluyor.
Muhteşem trajedi üçlemesi olan Agamemnon okuyucuyu soluksuz şekilde kitaba bağlıyor. Derin ikilemler,aile laneti ,haklı olma ya da olmama gibi birçok derin konuya değiniyor. Clytemnestra açısından bakarsak onun da haklı yanları vardı. Sonuçta Agamemnon kendi öz kızını kurban etmişti .Annelik açısından ele alırsak Clytemnestra nın da haklı olduğu taraflar vardır. Orestes in sırf babasının intikamı için kendi öz annesini öldürme isteği de derin bir ikileme bırakıyor tıpkı katil olmak ya da olmamak ikilemi gibi.Kişiden kişiye göre kimin haklı olup olmadığı değişir.Okuyucu da böylelikle ikilemde kalıyor.Ve şu soruyu sordurtuyor kurban edilme olmasaydı veya suç hüzün intikam gibi duygular olmasaydı bu kadar bizi etkiler miydi ? Trajedi intikam ve kan olmadan olur muydu ki ?
Reklam
Yazar Hakkında
AiskhylosYazar · 8 kitap
Eshilos (Yunanca: Αἰσχύλος, Aiskhylos) (d. yak. MÖ 525/524 – ö. yak. MÖ 456/455) Antik Yunan oyun yazarıdır.
MÖ 5. yüzyılda tragedyanın asıl şeklini aldığı yazar Eshilos'tur. (MÖ 525-424) Eleusis'te doğmuştur. Bu tarih, Peisistratos'un parlak egemenliğinin onun ölümüyle son bulmasından üç yıl sonraya geliyor. Onun dönemi büyük politik kişiliklerin dönemi olmuştur. Isthenes, Miltiades, Themistokles, Kimon, Ephialtes, Perikles gibi. Tümden kişisel olan nitelikleri açısından Eshilos Eleusis site devletindeki eski bir soylu aileden gelmedir. Dönemin şairleri Pindaros, Simonides, Khoirilos, Sofokles ile ilişki içindeydi. Eshilos salt bir yazar değildi, dönemin etkin düşünürlerindendi.
Tragedya yazmaya yaklaşık MÖ 500'lerde, yani gençliğinde başlamıştır. 2. yüzyılda coğrafyacı Pausanias'a göre bir gece tanrı Dionysos rüyasına girip, ona yeni oluşmakta olan tragedya sanatına yönelmesini söyler. Eshilos rüyasından uyanınca bir tragedya yazmaya başlar. Maraton, Salamis, Pers savaşlarına katılmıştır. Tragedya yarışmalarına gençliğinde katılmaya başlamıştır. İlk ödülünü 485'te kazanmıştır. Eserlerinde koroya önem vermiş, oyunlarını mitolojiden almıştır. Tanrıların ve kahramanların en önemli ve en etkileyici taraflarını seçmiştir.
Eshilos, konuları bakımından birbiri ile ilgili üç oyunu birleştirmiş (trilogia=üçleme), sonuna bir satyr oyunu eklemiştir. Doksan kadar oyun yazmış olmasına rağmen elmizde sadece yedi tanesi ulaşmıştır. MÖ 458'de Orestia adlı trilogiasıyla (Agamemnon, Adak sunucuları, Eumenidler) son zaferini kazanmıştır. Trilogianın konusu Orestes in babasının katilinden ve annesinden aldığı öçtür. Yarışmalarda elli iki kez ödül kazandığı sanılıyor. 472'de sahnelediği Persler adlı oyunu diğerlerinden tarihi, konu olarak işleme bakımından farklıdır. Bu oyunda yazar, Atinalıların yiğitliklerini, Perslerin ağzından övüp Perslerin yenilgisini tanrılara bağlar. Elimize geçen yedi oyunundan ilk yazılanı Yalvarıcılar'da elli kişilik koro ve bir kahraman vardır. Eshilos bu oyunda tek bir oyuncu kullanırken Persler, Tebai'ye Karşı Yediler ve Zincire vurulmuş Prometheus adlı oyunlarıyla tragedyaya ikinci oyuncuyu getirmiştir ve böylece karşılıklı konuşmaların oranı artmıştır.
Oidipus'un oğullarının çatışmasını anlatan Tebai'ye Karşı Yediler ile MÖ 467'de birincilik kazanmıştır. Zincire vurulmuş Prometheus'ta koro şarkılarının azalmasıyla oyunu konuşmalar ilerletmiştir. Konusu Promethes'un ateşi çalıp insanlara öğretmesi nedenyile Zeus tarafından cezalandırılmasıdır.
Eshilos oyunun sunulması ile ilgili de maske, elbise ve yüksek ayakkabılar gibi yeniliklerde getirmiştir. Dili güç anlaşılan, ağdalı bir dildi. Toplumdaki dini ve ahlaki konuları işlemiştir. Karakterlerin derinine pek inmemiş, kahramanların kin, intikam, gurur gibi duygularını başarıyla aktarmıştır.
Eshilos kendi doğduğu yer olan Eleusis'te temellerini bulmuş Demeter tapımı Eleusian gizemlerine yönlendirilen yunanlılardan birisiydi. İsmindende anlaşılacağı gibi tapımın üyeleri bir anlamda mistik, ulaşılması güç bilgiler edinmek zorundaydı. Bu tapımın üyeleri aksi taktirde ölüm cezası alacakları koşulda tapım dışındakilerce gizemlerle ilgili hiçbir şey anlatmama, tapımın üyelerinin kendilerinden olmayana gizemler konusunda hiçbir şeyi açığa vurmama amacıyla aksi taktirde ölümle cezalandıracakları gerçeği dolayısıyla, gizemlerle ilgili detaylar çok azdır. Bununla birlikte, Aristoteles'e göre Eshilos'un oyunlarından birine gizli bölümlerle ilgili ipuçlarını gizliden aktardığı iddia edilir. Bazı kaynaklara göre halktan kızmış biri sahnede performans sırasında Eshilos'u öldürmeye çalışmış fakat Eshilos kaçmıştır. Kendisi aleyhine açılan dava için hakim önündeyken Eshilos bu yaptığının hoş görülmesini dilemiştir. Fakat onun serbest bırakılması ise sırf Pers Savaşlarında verdiği çabalardan ötürüdür.
Oyunları
Persler
Tebai'ye Karşı Yediler
Oresteia
Agamemnon
Adak Sunucuları
Yakarıcılar
Eumenidler
Zincire Vurulmuş Prometheus
