Çevirmen:
Güngör Dilmen
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 38 dk.
Sayfa Sayısı:
128
Basım Tarihi:
Kasım 2011
Yayınevi:
Mitos Boyut Yayınları
ISBN:
9789758406189
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Medeniyetler Savaşı (Pers-Yunan), Roma İmparatorluğu ve İstanbul: PerslerEdebiyat
"Böyle mutsuzluklarla sarılmış olsanız da
kapamayın yüreğinizi günlük sevinçlere,
ölülere zenginlik kâr etmiyor." -Darius (sayfa 57)
Not: Mitos Boyut Yayınları çift yazarlı bir kitap olarak yayımlamış: 
Persler - Antigone . Ama ben bu incelemede yalnızca Persler’e değineceğim. Sophokles'in 
Antigone tragedyasını ise ilerleyen zamanlarda kendi başlığında inceleyeceğim. Şimdilik Aiskhylos’un tragedyasıyla devam ediyor ve okuyacak olanlara teşekkürlerimi sunuyorum.
Başlayalım.
1. Giriş:
Aiskhylos’un 
Persler adlı tragedyasıyla ilgili bir yazıda Roma ve İstanbul’un ne alakası olduğunu düşünenler olacaktır elbette. Doğrudan olmasa bile dolaylı olarak tarihi süreç bizleri bunları bir arada anmamızı sağlıyor. Hatta buna ek olarak Roma İmparatoru Constantine ve günümüzde İstanbul’un Sultanahmet Meydanı’nda bulunan Yılanlı Sütun’u da hatırlamak gerekir. Son olarak da Yunan mitolojisinin önde gelen tanrılarından (aslında Anadolu kökenli olan) Apollon’u anmak gerek. Tüm bunların bağlantısına geçmeden önce Antik Yunan’ın en büyük 3 tragedya yazarından biri (diğer ikisi 
Sophokles ve 
Euripides) olarak anılan Aiskhylos’a değinelim. Yazının son kısmında ise hepsini ortak bir noktada birleştiren tarihsel sürece değineceğim.
2. Aiskhylos Kimdir? Eserleri Nelerdir?
Euforion oğlu Aishylos, M.Ö. 525 ya da 524’te Atina yakınlarında Eleusis’te doğdu. Soylu bir aileden geldiği söylenen Aiskhylos’un 25 yaşında tiyatroyla ilgilenmeye başladığı ve 70 ila 90 arasında oyun kaleme aldığı bilinir. Bu oyunlardan yalnızca 7’si günümüze tam metin olarak gelebilmiştir.
Aiskhylos 458-484 yılları arasında oyunlarıyla toplamda 12 birincilik el etmiştir. 458 yılında başyapıtı sayılan 3’lemeyi kaleme aldı. Oresteia Üçlemesi adı verilen 3 tragedya günümüze ulaşmıştır: 
Oresteia - Agamemnon, Adak Sunucular, Eumenidler . Bunun haricindeki diğer eserleri ise
Persler - Antigone . Ama ben bu incelemede yalnızca Persler’e değineceğim. Sophokles'in Antigone tragedyasını ise ilerleyen zamanlarda kendi başlığında inceleyeceğim. Şimdilik Aiskhylos’un tragedyasıyla devam ediyor ve okuyacak olanlara teşekkürlerimi sunuyorum.
Başlayalım.
1. Giriş:
Aiskhylos’un Persler adlı tragedyasıyla ilgili bir yazıda Roma ve İstanbul’un ne alakası olduğunu düşünenler olacaktır elbette. Doğrudan olmasa bile dolaylı olarak tarihi süreç bizleri bunları bir arada anmamızı sağlıyor. Hatta buna ek olarak Roma İmparatoru Constantine ve günümüzde İstanbul’un Sultanahmet Meydanı’nda bulunan Yılanlı Sütun’u da hatırlamak gerekir. Son olarak da Yunan mitolojisinin önde gelen tanrılarından (aslında Anadolu kökenli olan) Apollon’u anmak gerek. Tüm bunların bağlantısına geçmeden önce Antik Yunan’ın en büyük 3 tragedya yazarından biri (diğer ikisi Sophokles ve Euripides) olarak anılan Aiskhylos’a değinelim. Yazının son kısmında ise hepsini ortak bir noktada birleştiren tarihsel sürece değineceğim.
2. Aiskhylos Kimdir? Eserleri Nelerdir?
Euforion oğlu Aishylos, M.Ö. 525 ya da 524’te Atina yakınlarında Eleusis’te doğdu. Soylu bir aileden geldiği söylenen Aiskhylos’un 25 yaşında tiyatroyla ilgilenmeye başladığı ve 70 ila 90 arasında oyun kaleme aldığı bilinir. Bu oyunlardan yalnızca 7’si günümüze tam metin olarak gelebilmiştir.
Aiskhylos 458-484 yılları arasında oyunlarıyla toplamda 12 birincilik el etmiştir. 458 yılında başyapıtı sayılan 3’lemeyi kaleme aldı. Oresteia Üçlemesi adı verilen 3 tragedya günümüze ulaşmıştır: Oresteia - Agamemnon, Adak Sunucular, Eumenidler . Bunun haricindeki diğer eserleri isePersler
Trajedyanın babası olarak kabul edilen Aiskhylos tiyatronun gelişiminde çok önemli bir rol oynamıştır. Daha önce koro liriği şeklinde sahnelenen ve çoğunlukla anlatı şeklinde olan tiyatroda, ön kişiye bir ikinci oyuncu daha eklemiştir. Böylece koronun karşısındaki 2 farklı oyun kahramanı; tiyatroya dinamiklik sağlamış ve oyunlar sahne üzerinde artık daha çok söz ve eylemlerle sahnelenmeye başlamıştır.
Aiskhylos ayrıca masklar, kostümler, müzikler ve danslarla tiyatro sanatını ileri taşımıştır. Yetmişin üstünde oyun yazıldığı tahmin edilmektedir. Bunlardan sadece 7 tanesi günümüze kadar kalabilmiştir.
Trajedya okumalarının en güzel yanı konuların seçimi itibari hem ciddi bir tarihsel altyapıyı hem de dönemin önemli kişilerini bizlere sunması. Aynı kişiliklere ya da aynı tarihsel olaylara farklı kaynaklarda özellikle Felsefe alanında da karşılşabiliyorsunuz. Persler oyunu bu anlamda sadece bir oyun değil aynı zamanda ilk tarih kitabıdır. Herodotos tarihi Perslerden sonra halka okunmuştur. Persler oyununda hiçbir Yunan kahramanının adı geçmez, tam tersi yazar Perlerin ağzından Atinalıların yiğitliklerini överken aynı zamanda Pers Savaşçılarının adlarını tek tek sayar. Okumayı yaparken gözümüzün önünde o büyük savaş sahnesini canlandırır ve yaşanan trajedyayı sonuna kadar hissederiz. Bu kadar kısa bir eserde dönemin en önemli savaşlarından birisini bize yaşatır.
Sanırım çok alışık olmadığım bir tür olmasından dolayı okurken yoruldum ve konsantre olamadım. Mitolojik içerik barındırması kesinlikle hoşuma gitti ama yazım türünden dolayı tam olarak dikkatimi verip anlayamadım.
Antigone ve Duruşu
Puan vermedi·128 syf.·
2025 3. kitabı
Dönemin kralı Kreon, idari yetkilerin dışına çıkarak baskıcı düzeni destekler.Adalet anlayışıyla bir düzen kurma eğilimindedir. Kreon ananeleri ve o zamana değin süregelen geleneği yok sayar. Güç eline geçtikçe onu sonuna kadar kendi menfaati için değerlendirmeye başlar.
Persler Antigone, klasik Yunan tragedya geleneğinin önemli temsilcilerinden Sophokles’in Antigone adlı eserinin çağdaş bir uyarlaması olarak değerlendirilebilir. Antik tragedyanın temel çatısını ve karakterlerini korurken, modern bir siyasal ve kültürel bağlamda yeniden şekillendirilen bu metin; bireyin vicdanı ile devlet otoritesi arasındaki çatışmayı, evrensel etik ilkeler ışığında ele alır. Bu bağlamda eser, sadece bir trajedya metni değil, aynı zamanda çağdaş politik okumalara açık bir düşünsel sorgulama alanıdır.
Antigone karakteri, tanrısal yasalar ile insan eliyle oluşturulmuş yasalar arasındaki çelişkinin merkezinde yer alır. Devletin temsilcisi olan Kreon’un çıkardığı yasa, bireysel vicdanı ve ahlaki sorumluluğu yok sayar. Antigone’nin kardeşini gömme kararı, sadece bir ailevi sorumluluk değil, aynı zamanda etik bir başkaldırıdır.
Persler Antigone versiyonunda bu çatışma, modern devlet aygıtlarının baskıcı yapılarıyla ilişkilendirilir. Kreon, yalnızca bir kral değil; modern bürokratik ve otoriter sistemlerin bir simgesi hâline gelir. Antigone ise sivil itaatsizlik, bireysel haklar ve adalet kavramlarının sesi olarak yorumlanır.
Antigone’nin bir kadın olarak devlete karşı direnmesi, metne feminist bir okuma imkânı da kazandırır. Kadının geleneksel olarak kamusal alandan dışlanması, bu direnişi daha da anlamlı kılar. Persler Antigone, kadın öznesini hem ahlaki hem de politik bir aktör olarak konumlandırır. Antigone’nin kararlılığı, eril iktidarın sınırlarını aşan bir etik pozisyon olarak
Kitapta yer alan her iki oyun da "empati" kavramıyla bir şekilde bağlantılıdır. Sofokles bunu Antigone'de işlediği konuyla, Aiskhülos da doğrudan bu oyunu yazmış olmasıyla yapmıştır.
Düşünün ki, ülkece verdiğiniz bir savaşın üstünden belli bir zaman geçtikten sonra "düşmanın" gözünden bir tragedya yazıyorsunuz. Bu oyunda da düşman kötü değil. Tam aksine yiğitler, güçlüler ve övülüyorlar. Sadece liderleri hırslı ve tanrılara saygısızlık ediyor. Tanrıların ayırdığı iki karayı, gemiden köprüler kurarak birbirine bağlıyor. Buna kızan tanrılar salıyorlar belayı Persler'in üstüne. Bu oyun da Yunan da yiğit en az Persler kadar ama sonucu belirleyen tanrılar oluyor. Onların iradesi neyse o gerçekleşiyor. Pers ya da Yunan, onlar birer eşit oyuncudur bu oyunda. Bu açıdan Aiskhülos Homeros'un anlattığı kahramanlık çağının dilini kullanır; Salamis Savaşı'nın sahneleri tanrıların müdahalesi yönünden İlyada'da anlatılan sahneleri andırmaktadır.
Benzer şekilde Aiskhülos oyunu Persler'in gözünden anlatıp, onları aşağılamayarak, aksine onların ölülerine ve geride kalan kadınlarının acılarına yaktığı ağıt gibi dizelerle ilginç bir empati örneği sergiliyor. Bu ilginç çünkü Homeros kendi döneminden 400 sene evvel gerçekleşmiş, olup olmadığı bile belli olmayan bir savaşı, destansı bir dil kullanarak anlatmıştı. Bu kadar süre geçtikten sonra hem Troyalılar'ın hem de Akhalar'ın acılarına eşit mesafede durabilmişti. Burada ise son derece güncel bir olaydan, bir kaç sene evvel gerçekleşmiş bir savaştan, hem de karşısında savunma pozisyonunda olduğunuz, sizi köleleştirmek isteyen bir düşmandan bahsediyoruz.
Antigone'ye gelirsek, "Yeter artık vurmayın, adam öldü!" diyecektim ki, bir baktım adam hariç hayatta kalan yok. Şaka bir yana, Antigone'de insanı etkileyen şu: bizim zamanımızda "haklı
Reklam
Yazar Hakkında
AiskhylosYazar · 8 kitap
Eshilos (Yunanca: Αἰσχύλος, Aiskhylos) (d. yak. MÖ 525/524 – ö. yak. MÖ 456/455) Antik Yunan oyun yazarıdır.
MÖ 5. yüzyılda tragedyanın asıl şeklini aldığı yazar Eshilos'tur. (MÖ 525-424) Eleusis'te doğmuştur. Bu tarih, Peisistratos'un parlak egemenliğinin onun ölümüyle son bulmasından üç yıl sonraya geliyor. Onun dönemi büyük politik kişiliklerin dönemi olmuştur. Isthenes, Miltiades, Themistokles, Kimon, Ephialtes, Perikles gibi. Tümden kişisel olan nitelikleri açısından Eshilos Eleusis site devletindeki eski bir soylu aileden gelmedir. Dönemin şairleri Pindaros, Simonides, Khoirilos, Sofokles ile ilişki içindeydi. Eshilos salt bir yazar değildi, dönemin etkin düşünürlerindendi.
Tragedya yazmaya yaklaşık MÖ 500'lerde, yani gençliğinde başlamıştır. 2. yüzyılda coğrafyacı Pausanias'a göre bir gece tanrı Dionysos rüyasına girip, ona yeni oluşmakta olan tragedya sanatına yönelmesini söyler. Eshilos rüyasından uyanınca bir tragedya yazmaya başlar. Maraton, Salamis, Pers savaşlarına katılmıştır. Tragedya yarışmalarına gençliğinde katılmaya başlamıştır. İlk ödülünü 485'te kazanmıştır. Eserlerinde koroya önem vermiş, oyunlarını mitolojiden almıştır. Tanrıların ve kahramanların en önemli ve en etkileyici taraflarını seçmiştir.
Eshilos, konuları bakımından birbiri ile ilgili üç oyunu birleştirmiş (trilogia=üçleme), sonuna bir satyr oyunu eklemiştir. Doksan kadar oyun yazmış olmasına rağmen elmizde sadece yedi tanesi ulaşmıştır. MÖ 458'de Orestia adlı trilogiasıyla (Agamemnon, Adak sunucuları, Eumenidler) son zaferini kazanmıştır. Trilogianın konusu Orestes in babasının katilinden ve annesinden aldığı öçtür. Yarışmalarda elli iki kez ödül kazandığı sanılıyor. 472'de sahnelediği Persler adlı oyunu diğerlerinden tarihi, konu olarak işleme bakımından farklıdır. Bu oyunda yazar, Atinalıların yiğitliklerini, Perslerin ağzından övüp Perslerin yenilgisini tanrılara bağlar. Elimize geçen yedi oyunundan ilk yazılanı Yalvarıcılar'da elli kişilik koro ve bir kahraman vardır. Eshilos bu oyunda tek bir oyuncu kullanırken Persler, Tebai'ye Karşı Yediler ve Zincire vurulmuş Prometheus adlı oyunlarıyla tragedyaya ikinci oyuncuyu getirmiştir ve böylece karşılıklı konuşmaların oranı artmıştır.
Oidipus'un oğullarının çatışmasını anlatan Tebai'ye Karşı Yediler ile MÖ 467'de birincilik kazanmıştır. Zincire vurulmuş Prometheus'ta koro şarkılarının azalmasıyla oyunu konuşmalar ilerletmiştir. Konusu Promethes'un ateşi çalıp insanlara öğretmesi nedenyile Zeus tarafından cezalandırılmasıdır.
Eshilos oyunun sunulması ile ilgili de maske, elbise ve yüksek ayakkabılar gibi yeniliklerde getirmiştir. Dili güç anlaşılan, ağdalı bir dildi. Toplumdaki dini ve ahlaki konuları işlemiştir. Karakterlerin derinine pek inmemiş, kahramanların kin, intikam, gurur gibi duygularını başarıyla aktarmıştır.
Eshilos kendi doğduğu yer olan Eleusis'te temellerini bulmuş Demeter tapımı Eleusian gizemlerine yönlendirilen yunanlılardan birisiydi. İsmindende anlaşılacağı gibi tapımın üyeleri bir anlamda mistik, ulaşılması güç bilgiler edinmek zorundaydı. Bu tapımın üyeleri aksi taktirde ölüm cezası alacakları koşulda tapım dışındakilerce gizemlerle ilgili hiçbir şey anlatmama, tapımın üyelerinin kendilerinden olmayana gizemler konusunda hiçbir şeyi açığa vurmama amacıyla aksi taktirde ölümle cezalandıracakları gerçeği dolayısıyla, gizemlerle ilgili detaylar çok azdır. Bununla birlikte, Aristoteles'e göre Eshilos'un oyunlarından birine gizli bölümlerle ilgili ipuçlarını gizliden aktardığı iddia edilir. Bazı kaynaklara göre halktan kızmış biri sahnede performans sırasında Eshilos'u öldürmeye çalışmış fakat Eshilos kaçmıştır. Kendisi aleyhine açılan dava için hakim önündeyken Eshilos bu yaptığının hoş görülmesini dilemiştir. Fakat onun serbest bırakılması ise sırf Pers Savaşlarında verdiği çabalardan ötürüdür.
Oyunları
Persler
Tebai'ye Karşı Yediler
Oresteia
Agamemnon
Adak Sunucuları
Yakarıcılar
Eumenidler
Zincire Vurulmuş Prometheus
