Yazar:
Lale Müldür
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bazı kitaplar vardır, kapağını kapattığınız an bittiğini hissedersiniz. Bazıları ise, sanki içinizde yeni bir yer açar ve orada yaşamaya devam eder.. Lale Müldür’ün Anemon'u, benim için kesinlikle ikinci kategoriye ait. Bu kitabı bitireli birkaç saat oldu, ama sanki zihnimin odalarında hafif, melankolik bir rüzgâr esmeye devam ediyor.
Müldür’ün şiirine daha önce de denk gelmiştim, hep o huzursuz, yerleşik düzene uymayan sesini biliyordum. :) Anemon da bu ruhu taşıyor ama burada sanki isyanın biraz yorgunluğu var. Kitap, bir yolculuk gibi bir yerlere hızla gidiyor, sonra duruyor, geri dönüyor, sonra bambaşka bir yola sapıyor.
Anemon’daki şiirler, klasik bir düzen beklemeden okunmalı. Lale Müldür, kelimeleri sanki rastgele bir sepete doldurmuş ve sonra o sepeti ansızın boşaltmış gibi. Bu yüzden anlamı yakalamaya çalışmak yerine, kendinizi o kelimelerin yarattığı atmosfere bırakmak gerekiyor. Bu parçalı dil, aslında hayatın o rastgele anlarını, birbirine uymayan duygularımızı ne kadar da güzel yansıtıyor. Gün içinde aklımızdan geçen o kopuk, anlamsız düşünce zincirleri işte bu dizelerde can buluyor..
¶¶Aşk, hep bir yarım kalmışlık hissiyle başlar.¶¶
Bu basit ve derin dizeyi okuduğumda, aniden metnin tüm o karmaşası duruluyor ve geriye sadece insana dair, saf bir his kalıyor. Müldür'ün o keskin zekâsı, işte bu tür sakin, hüzünlü anlarda kendini gösteriyor. O karmaşanın içinden aniden kalbinize dokunacak bir cümle çıkarıp atabiliyor..
Kitabın genelinde bir yabancılık, bir yalnızlık hissi var. Ama bu yalnızlık, okuyucuyu itmiyor, aksine davet ediyor. Sanki Müldür, en mahrem defterini açmış ve ¶¶Bakın, ben de böyle dağınığım siz de değilsinizdir belki¶¶ diyor.
Bu samimiyet, Anemon'u benim için özel kılan şey oldu. Müldür'ün şiiri, okunup geçilen değil, bir süre zihinde
Lale Müldür'ün kalemi kalıplara sığmaz. Hayranlıkla okudum. Çok özel, düşündürücü, kışkırtıcı ve ilham verici. Anemon'un içindeki kitaplar: Uzak Fırtına, Seriler Kitabı, Kuzey Defterleri, Buhurumeryem, "Divanü Lugat-it-Türk"
Kadınları sevmeyi öğrenin1000Kitap
Lale Müldür’ün Anemon kitabı, öyle "hadi alıp okuyayım" denilecek, düz bir kurgu bekleyenleri hayal kırıklığına uğratabilecek ama şiirin o tekinsiz sularında yüzmeyi sevenler için tam bir liman. Bazı kitaplar vardır ya hani; öylesine karşınıza çıkar, o gizli çekim gücüyle sizi içine çeker; işte Anemon benim için tam olarak öyle bir keşif oldu.
Kitap, ismini mitolojide "rüzgar çiçeği" anlamına gelen anemon çiçeğinden alıyor. Lale Müldür'ün 1988-1998 yılları arasında yazdığı, içinde Uzak Fırtına, Seriler Kitabı ve Kuzey Defterleri gibi kitaplarını barındıran bu devasa şiir toplamı, sıradan bir okuma deneyimi vaat etmiyor.
Sıradan ve birbirine benzeyen kurgulardan, klasik anlatımlardan sıkıldıysanız ve kendi içsel evreninize farklı düşünerek bakmak istiyorsanız bu kitaba gönül rahatlığıyla başlayabilirsiniz.
En sevdiğim cümlelerinden biriyle kapatayım: KADINLARI SEVMEYİ ÖĞRENİN!
Lale Müldür
Lale MüldürLimon kokulu, yağmurlu kadın
Böyle bir kitaba ancak Lale Müldür'ün kendisi hakkıyla inceleme yazabilir bence. Bunu bir inceleme değil de, daha çok kitapla ilgili içdöküş olarak düşünürsem belki daha rahat edeceğim.
Edip Cansever'den daha fazla beğenebileceğim bir şair olması ihtimalini bile düşünemiyordum yakın zamana kadar. Böyle bir şey mümkün değil çünkü dünyanın en güzel şiiri yerçekimli karanfildir-o kadar! Değilmiş. Peki hangisiymiş? Ben de bilmiyorum. Bir tane olamaz ama, onu anladım. Bazen biri olur, bazen de öteki. Bazen de bir mısra, tüm bir şiirden daha tamam olur, en güzeli odur.
Lale Müldür'ün kelimeleri...başka bir şey gibi değil hiç. Ben ilk önce, "yağmur kalan kadınlar"ını tanıdım onun. "her şeye rağmen... yağmur kalan kadınlar". Yağmuru görüşünde, aradığımı bilmediğim bir şey buldum. Bir insan ancak bu kadar güzel olabilir. Bu kadar güzel yazabilmek için, bir o kadar da güzel olmak gerekir çünkü.
Lale Müldür şiirini basit bir "güzel" ile geçiştirecek değilim. Fakat kelimelerimi bulmak çok zor. Yalnız bir kitap seç, hayatın boyunca bir başkasını okuyamazsın deseler, bunu seçerim. Biri dese ki Lale Müldür şiiridir benim kalbim; hiç düşünmeden benimkini de çıkartıp yanına koyarım.
Kendi şiiri Destina'nın anlamını 25 sene sonra kavradığını yazmış bir başka kitabında. Ne kadar da manidar. Bitirilmiyor bu kitap. Hem, bir tane daha var bunun gibi, Apokalips/Amonyak. Sonra o da bitmiyor. Hala hayatta olduğuna göre, belki yenisi de gelir-bir umut. O da bitmez daha sonra. Belki.
Her şey bir yana, muazzam bir birikimi var; hayat boyu okusam, okuya okuya küflensem bile tırnağı olamam gibi bir his uyandırıyor insanda. Yabancı dilde alıntılar veya tamlamalar, cümleler kullanıyor ayrıca, tam yerinde. Dili bilmeyenler için rahatsız edici bir durum olabilse de, herhangi bir yabancı dile hakim
Bu kitabı bana tavsiye eden arkadaş ya beni ya da şairi tanımıyor. 500 sayfalık kitap ama toplasan on sayfasını beğendim. Kadın aklına ne gelirse canı istediği gibi yazmış. Şiir gibi değil. Çok soyut aşırı. Yurtdışında yaşaması etkilemiştir belki bilmiyorum ama hiç sevmedim. Üzgünüm bi kitabı daha var elimde büyük ihtimalle okumam Ben sevmedim
Şiirlerinde çoğunlukla küçük harflerle başlanmış.Bazı şiirlerini anlamak zordu ( yabancı dilde yazılmışlar hariç - Türkçe olanlar ) Anlatım belkide yaşadığı ve yazdığı dönemden ötürü bana biraz karışık geldi. Bu da gösteriyor ki yaşadığı dönemden etkilendiğini ve yazdıklarında anlayabildiğim kadarıyla kendine ait bir şiir tarzı yarattığı ortadadır.
Şiirin ötesine yolculuk: KADINLARI SEVMEYİ ÖĞRENİN!Şiir
“Dün gece sen uyurken
çiçeklere su verdim
ve insanların korkunç
öykülerini anlattım onlara.” youtube.com/watch?v=w0pBLFV... Lale Müldür’ün bestelenmiş bir şiiri ile başlamak istedim incelememe: Destina. Hiçbir şeyin iyi gelmediği bir dönemde bazen bir türkü iyi gelebiliyor bir çift kulağa.
“Ben böyle yaşıyorum işte
bir şeylerin acısı,
bir şeylerin anısıyla...”
Yaşayan bir şair Lale Müldür, kendi yaşarken şiiri de yaşatan… Bambaşka bir üslubu var. Okurken çok yerde, “Bu okuduklarım şiir olamaz, bambaşka bir şey olmalı bunun adı!” diye düşündüm durdum. Tamam geleneksel şiir anlayışından farklıydı, bunu kabul edebilirdim ancak modern, postmodern şiire göre de çok farklıydı. Kendine yeni bir tür kurmuştu adeta; anlamanın, anlamlandırmanın, hayal etmenin dahi oldukça zor olduğu. Adına “hayalistan” dediği ülkesinin ürünü olsa gerek: “Kendi kurduğum hayalistan ülkemde binlerce kişiyi sevdim.” Soyutluk, çok anlamlılık, derinlik… Her okuduğunda sanki başka bir kitabı okuyormuş gibi olmak… Herkese hitap etmeyecek ama hitap ettiği yüreğin de vazgeçemeyeceği şiirler.
“Ben sizin bende görmek
istediğiniz biçimlerin arasına
koyduğunuz mesafeyim.”
O mesafeden dolayı anlayamıyoruz belki de. Öyle alıştık ki karşımızdaki insanları zihnimizde kurduğumuz kalıplara yerleştirmeye, kırıyor ne kadar kalıp varsa, yıkıyor tüm öngörülerinizi. Ben başkayım, diyor! Başka anlayın beni! Ben şiir yazmıyorum, şiir benim! Şiir kadın, ve kadına dair ne çok şey var şiirlerinde:
“Bir kadınım ben ve insan kadın olunca
her şeyi unutur yüreğinin içindekinden başka.”
“Bir kadındı,
bir ülkeydi,
kapanmazdı artık yarası.” Kapanmıyor kadınların yarası, büyük harflerle haykırıyor böyle olunca: “KADINLARI SEVMEYİ ÖĞRENİN!”
Yaşayan şairleri öyle seviyorum ki… Yaraların hala var olan ilacı gibiler. Hep
Lale Müldür, kendi yaşarken şiiri de yaşatan… Bambaşka bir üslubu var. Okurken çok yerde, “Bu okuduklarım şiir olamaz, bambaşka bir şey olmalı bunun adı!” diye düşündüm durdum. Tamam geleneksel şiir anlayışından farklıydı, bunu kabul edebilirdim ancak modern, postmodern şiire göre de çok farklıydı. Kendine yeni bir tür kurmuştu adeta; anlamanın, anlamlandırmanın, hayal etmenin dahi oldukça zor olduğu. Adına “hayalistan” dediği ülkesinin ürünü olsa gerek: “Kendi kurduğum hayalistan ülkemde binlerce kişiyi sevdim.” Soyutluk, çok anlamlılık, derinlik… Her okuduğunda sanki başka bir kitabı okuyormuş gibi olmak… Herkese hitap etmeyecek ama hitap ettiği yüreğin de vazgeçemeyeceği şiirler.
“Ben sizin bende görmek
istediğiniz biçimlerin arasına
koyduğunuz mesafeyim.”
O mesafeden dolayı anlayamıyoruz belki de. Öyle alıştık ki karşımızdaki insanları zihnimizde kurduğumuz kalıplara yerleştirmeye, kırıyor ne kadar kalıp varsa, yıkıyor tüm öngörülerinizi. Ben başkayım, diyor! Başka anlayın beni! Ben şiir yazmıyorum, şiir benim! Şiir kadın, ve kadına dair ne çok şey var şiirlerinde:
“Bir kadınım ben ve insan kadın olunca
her şeyi unutur yüreğinin içindekinden başka.”
“Bir kadındı,
bir ülkeydi,
kapanmazdı artık yarası.” Kapanmıyor kadınların yarası, büyük harflerle haykırıyor böyle olunca: “KADINLARI SEVMEYİ ÖĞRENİN!”
Yaşayan şairleri öyle seviyorum ki… Yaraların hala var olan ilacı gibiler. Hep
Anemon oldukça imgesel ve kapalı şiirlerinden oluşuyor. Okumaya başlayınca zorlanmadım desem doğru olmaz.
Şiirlerde anlamlar doğrudan verilmediği için ilk okumada tam anlaşılmıyor gibi ya da bana öyle geldi; konular biraz gizemli ve üstü örtülü anlatılmış.
Okurken bir hikâyeden çok parça parça görüntüler ve duygularla karşılaşıyorsun. Anlamdan çok atmosfer ve çağrışım ön planda. Bu da kitabı biraz zor yaptı benim için.
Sadece bir şiir kitabı değil; bir ruh hâli, bir meditasyon, hatta bazen bir fırtına. 1988-1998 yılları arasındaki şiirlerin bir araya geldiği bu toplamda Müldür’ün dilinde kelimeler dans ediyor; anlamlar çarpışıyor, duygu ve düşünceler içimizde çalkalanıyor.
Okurken normal şiirin sınırlarını zorlayan, kelimenin bildiğimiz anlamlarını yeni renklerle boyayan bir atmosfer. Araç gibi görünüp yük gibi dokunan dizeler… Sanki her dize ayrı bir pencere açıyor ve sen o pencereden bakarken kendini, geçmişini, düşüncelerini farklı bir ışıkta görüyorsun.
Kitaptaki şiirler sık sık yalnızlıkla, doğayla, zamanla, kimlikle çarpışıyor. Bazı şiirlerde bir yağmur yağıyor, bazılarında karanlıkta bir ışık görüyorsun. İnsanın hallerini “şair diliyle” değil; “ruhun diliyle” aktarıyor Müldür. Ve sen, okuyucu olarak yalnızca bakmıyor; dinliyorsun. Kelimeler değil, sesler geliyor kulağına bazen uğultu gibi, bazen fısıltı gibi.
Lale Müldür'ün Kafasının içi olan kitap AnemonŞiir
Daha kitabı bitirmeden bir inceleme yapma gereği duydum. Bu bir kitap değil arkadaşlar Lale Müldür'ün kafasının içi. Bu kitap bir iç ses ve düşünü uçuşması. Kitabı bitirmek üzereyim inanın zamanım olsa bir iki günde bitirirdim. Neyse herkese tavsiye ediyorum etkileyici ve iz bırakıcı olduğunu düşünüyorum. Size tavsiyem cümleleri anlayarak okumanız ve satırları atlamamanız. Sağlıklı günlerde görüşmek dileği ile ❤
Yazar Hakkında
Lale MüldürYazar · 23 kitap
1956'da Aydın'da doğdu. Liseyi Robert Kolej’de bitirdi. Şiir bursu alarak Floransa’ya gitti. Türkiye’ye dönerek birer yıl ODTÜ Elektronik ve Ekonomi bölümlerine devam etti. 1977’de İngiltere’ye gitti: Manchester Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden lisansını, Essex Üniversitesi Edebiyat Sosyolojisi Bölümü’nden master derecesini aldı. 1983-1987 yılları arasında Brüksel’de yaşadı: Ressam Patrick Clays ile on iki yıl evli kaldı. 14 Aralık 2002’de beyin kanaması geçirdi, iki ay hastanede yattı.
İlk şiirleri 1980’de Yazı ve Yeni İnsan dergilerinde çıktı. Gösteri, Defter, Şiir Atı, Oluşum, Mor Köpük, Yönelişler, Sombahar ve kitap-lık dergilerinde birçok şiir ve yazısı yayımlandı. Bir dönem Radikal gazetesinde yazdı. Şiirlerinden bazıları (“Destina”, Yeni Türkü) bestelendi ve filmlerde kullanıldı. Şiirlerinden bir seçki Water Music adıyla Dublin’de (Poetry Ireland, 1998), Fransız ressam Colette Deblé’nin resimleri üzerine yazdığı şiirler Fransızca olarak Ainsi parle la Fille de pluie (Yağmur Kızı Böyle Diyor) adıyla Fransız Enstitüsü’nde, 2008’de ise Donny Smith’in çevirdiği yine bir seçme şiirler kitabı (I Too Went To The Hunt Of A Deer) Türkiye’de yayımlandı. Yurt dışındaki birçok toplantıda Türkiye’yi temsil etti; Amerika’da yayımlanan Türk şiiri antolojisinde “80’lerde başlayan krizi aşan bir şair” olarak anıldı. Ultra-Zone’da Ultrason ile 2007 Altın Portakal Şiir Ödülü’nü aldı.
