Yazar:
Claire Dederer
Çevirmen:
Berrak Göçer
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
264
Basım Tarihi:
2 Kasım 2024
Yayınevi:
Medusa Yayınları
Orijinal Adı:
Monsters: A Fan's Dilemma
ISBN:
9786259446738
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Sanat, müzik ve edebiyat alanında canavarlar nasıl ortaya çıktı? Canavar adamların yaşamöyküsü, tüketiciyi ne derece etkiler? İyi bir eser, canavar sahibinin yaşamöyküsüyle iç içe mi geçer? Canavar adamların yaşam öykülerine rağmen, onların eserlerine sempati duyabilir miyiz? Yoksa bu canavarların yaşamı, eserlerine bakışımızı körleştirir mi? Claire Dederer'in yazmış olduğu "Canavar: Hayranların İkilemi" adlı eserde, ahlaki açıdan büyük bir ikilem ortaya çıkıyor. Yukarıda belirttiğim sorular ışığında üç taraf ortaya çıkıyor: Birincisi eser sahibinin yani canavarın yaşamöyküsü, ikincisi tüketici yani hayranlar ve üçüncüsü ortaya çıkmış eser! Claire Dederer kendi deneyimlerinden, eleştirmen ve okur geçmişinden yola çıkarak tüm bu ikilemi açıklamaya baş koyuyor. Tüm size sorduğum o sorular ışığında üç tarafı da inceleyen yazarımız, hayranlar için bir ışık olmak, bir yol haritası hazırlamak için mücadele veriyor. Sanatçıların eserlerinin yanında, hayranların sanatçıların hayat öyküsüne olan ilgisi ve sevgisini değerlendiriyor. Yalın bir üslup tercih eden Dederer, etkili hitabetiyle okuru hemen kazanıyor.
Yazarımız Claire Dederer de maalesef ilk tacizine on üç yaşında bir aile dostu tarafından uğramış, sonrasında sayısız kez tecavüz ve taciz girişimi atlatmış. Dederer, kitabında 'canavar' kelimesini pek çok kez akıl süzgecinden geçirdikten sonra "Davranışları, eseri kendisinden bağımsız ele alma yetimizi engelleyen kişi" şeklinde detaylandırır. Canavar olarak adlandırdığı kişilerin yaşamöyküsü; onların kitaplarını, şarkılarını, filmlerini vb tüm eserlerinin rengini etkiliyor. Bu eserleri, kişilerin yaşamından ve sapkınlıklarından ayrı düşünemez hale geliyoruz. "Hayran"ı ise tüketiciden fazlası olarak değerlendirirken, onların kimliklerinin bir parçasını sanat eserinden
Canavar, büyük bir ikilemi bizi başka ikilemlerin de içinde döndüre döndüre irdeliyor. "Sanatçı eserlerinden ayrı düşünülebilir mi?","Yaşamı yanlışlarla dolu bir sanatçı sevilmeye devam edebilir mi?"Dederer bunları sanat başlığında ele almış ama insanın kendi yaşamına dönüyor bir süre sonra oklar.
Yazar, konular ile ilgili sanatçıların hayat hikayelerinden sorgulamalar yapıyor sonra Dederer kendini açıp döküyor, kendiyle yüzleşiyor ve bizi kendimizle yüzleşmeye bırakıyor.
"Canavar" sanatçıların sanatı nasıl değerlendirilmeli?" "Doğru bulamadığımız birini sevmeye devam etmeli miyiz?" "Dehalara her şey mübah mı?"Deha,sanat, özgürlük ilişkisi ve aslında sevginin doğasına iniyor.
Kitap 13 ayrı konuyu 13 ayrı bölümde sanatçıların yaşamı üzerinden inceliyor. Önce birkaç olayla irdelenecek konuya giriş yapıyor. Sanattan yaşama akıyor konular Kapitalizm, ırkçılık, toplumsal cinsiyet,antisemitizm, feminizm,istismar...Ahlak anlayışımız nerede devreye girmeli? Yargı dağıtmak zorunda mıyız? Sevgi mantık dinler mi? Kafamda deli sorular!
@medusa.yayinlari nın iki kitabını okuyup beğenmiştim. Deneme diye bunu düşünme aşamasında idim.( Kitap fiyatları malum, her kitaba el atılmıyor). Ama @nilgunycoskun öyle güzel anlatınca koşup aldım, iyi ki almışım, yılın yıldızlarından oldu. Düşündüm ve öğrendim.
Canavar sanatçının ahlakı ile ortaya koyduğu eseri birbirinden ayırabilir miyiz, ayırmalı mıyız sorusunu irdeleyen bir deneme kitabı. Bu hep benimde ikilemeni yaşadığım bir durumdu. Büyük eserler ortaya koymuş kötü insanların eserleri beğenmek yada sevmek hep vicdanen beni rahatsız hissettiriyordu. Claire Dederer bu soruyu sohbet havasında enine boyuna masaya yatırıyor. Ancak burada üslup buyurgan bir dil olmaktan çok uzakta, sadece sorgulama üstüne. Sorgulama esnasında kendi çelişkilerimizin farkına da varıyoruz.
Yazar kendi hayatında da yola çıkarak konu üzerine derinlemesine bir çalışma yapmış. Sonunda bizi bir cevaba götürmüyor ama bir şeyi fark etmemizi sağlıyor. Sanatın duygularla olduğunu ve eserlere karşı duyduğumuz bu duygudan ötürü kendimizi suçlamanın bir sınırda olması gerektiği çıkarımı beni tatmin etti.
Nabokov çözümlemeleri ve son bölümde yazdıkları enfesti. Okurken çok keyif aldım. Ancak uyarmakta fayda var; deneme kitabı olduğu için okuması biraz uzun ve yorucu olabilir. Yine de bu sorunun ikilemini yaşayan herkese tavsiye ederim.
Yalnızca kadın yazarların eserlerini yayımlayan Medusa Yayınları’ndan çıkan Claire Dederer’in Canavar adlı eseri, sanatçı ile eser arasındaki ahlaki gerilimi sorgulayan çarpıcı bir deneme kitabı. Yazar, Woody Allen, Roman Polanski, Vladimir Nabokov gibi tartışmalı figürler üzerinden “Bir sanatçının özel hayatı onun eserini nasıl etkiler?” sorusunu cesurca masaya yatırıyor. Sonuçlar ise oldukça çarpıcı.
Metnin belki de en önemli yönü, yalnızca sanatçılara değil, onları tüketen izleyiciye de odaklanarak bu karmaşık sürece bizleri de dâhil etmesi. Ve diyorki: “Bir sanat eserini tüketmek, iki farklı yaşamöyküsünün buluşması anlamına gelir: Sanatçının yaşamöyküsü sanat eserine bakışı zedeleyebilir; seyircinin yaşamöyküsü sanat eserine bakışını şekillendirebilir. Bu, her seferinde yaşanır.”
Sonuç olarak, Canavar çok okunan ve sevilen bir metin olsa da benim için zaman zaman yorucu bir okuma oldu. Bunun başlıca nedeni, yazarın bazı bölümlerde fazlaca öznel bir çizgiye kayarak nesnel eleştiri dozunu azaltmasıydı. Yine de Canavar, sanatı seven ama etik soruları görmezden gelemeyen okurlar için sarsıcı ve önemli bir eser.
CanavarCanavar
Claire Dederer
Aslında birçok benzer sorunun cevabıydı bu eser. Sanat sanatçıyla bağdaştırılmalı mıydı ? Kitaplar yazarlarıyla birlikte mi değerlendirilmeli ? Yoksa artık bunlar yaratıcılarından ayrılmış ve bağlarını koparmışlar mıdır ? Bu tarz sorulara bir yanıttı bu eser aslında. Her okuyucunun, her izleyicinin her sanatseverin üzerinde düşündüğü bir sorgulama olmalı öyle değil mi ? Hele ki en beğendiğimiz kitapların ardından şeytanlaşan insanlar çıkıyorsa; veyahut en sevdiğimiz filmin yapımcısı bir tecavüzcüyse filmi izleyenler de bu suça ortak mı olur? Veya kitabı okuyanlar da o şeytanlaşmadan kendilerine düşen payı alırlar mı ? İster istemez okuduklarımız, izlediklerimiz veya dinlediklerimiz karakterimizi, kişilik yapımızı ve psikolojimizi etkiliyor. Öncelikle bu yönüyle değerlendirmek gerekiyor durumu şahsen. Çünkü her yaratıcı yarattığına kendi özünden yerleştirir. O halde yaratıcıların karakterleri eserlerine yansıyabilir ve biz tüketicileri de etkileyebilir. Bu bilinçle yaklaşıldığında aslında kendimizi bir nebze de olsa koruyabiliriz. Fakat eseri sanatçıdan tamamen ayırırsak o halde bu durumları düşünme gereği hissetmeyiz. Çünkü eser artık bambaşka kendisi bir meta olmuştur. Fakat eserin tüketimi ile arkasında ki sanatçı bir fayda görüyor ise o halde şeytana ortak mı olmuş oluruz ? Aslında sanat üzerine etik düşünceler silsilesi oluşuyor bu eseri okurken. Belki de hiç bunları düşünmeden sanatı tüketmek en sağlıklısıdır. O zaman da düşünen insanlar tarafından yaftalanabilirsiniz. Çünkü unutmayın kimse mükemmel değildir herkesin içinde küçük canavarlar yatar. Bu değerli eseri okumama vesile olan sevgili dostum 
Burak Burak 'a teşekkürlerimi ileterek, siz değerli kitapseverlere de bu eseri okumanızı tavsiye ediyor sevgiyle ve kitapla kalmanızı diliyorum. :)
Canavar
Claire Dederer
Aslında birçok benzer sorunun cevabıydı bu eser. Sanat sanatçıyla bağdaştırılmalı mıydı ? Kitaplar yazarlarıyla birlikte mi değerlendirilmeli ? Yoksa artık bunlar yaratıcılarından ayrılmış ve bağlarını koparmışlar mıdır ? Bu tarz sorulara bir yanıttı bu eser aslında. Her okuyucunun, her izleyicinin her sanatseverin üzerinde düşündüğü bir sorgulama olmalı öyle değil mi ? Hele ki en beğendiğimiz kitapların ardından şeytanlaşan insanlar çıkıyorsa; veyahut en sevdiğimiz filmin yapımcısı bir tecavüzcüyse filmi izleyenler de bu suça ortak mı olur? Veya kitabı okuyanlar da o şeytanlaşmadan kendilerine düşen payı alırlar mı ? İster istemez okuduklarımız, izlediklerimiz veya dinlediklerimiz karakterimizi, kişilik yapımızı ve psikolojimizi etkiliyor. Öncelikle bu yönüyle değerlendirmek gerekiyor durumu şahsen. Çünkü her yaratıcı yarattığına kendi özünden yerleştirir. O halde yaratıcıların karakterleri eserlerine yansıyabilir ve biz tüketicileri de etkileyebilir. Bu bilinçle yaklaşıldığında aslında kendimizi bir nebze de olsa koruyabiliriz. Fakat eseri sanatçıdan tamamen ayırırsak o halde bu durumları düşünme gereği hissetmeyiz. Çünkü eser artık bambaşka kendisi bir meta olmuştur. Fakat eserin tüketimi ile arkasında ki sanatçı bir fayda görüyor ise o halde şeytana ortak mı olmuş oluruz ? Aslında sanat üzerine etik düşünceler silsilesi oluşuyor bu eseri okurken. Belki de hiç bunları düşünmeden sanatı tüketmek en sağlıklısıdır. O zaman da düşünen insanlar tarafından yaftalanabilirsiniz. Çünkü unutmayın kimse mükemmel değildir herkesin içinde küçük canavarlar yatar. Bu değerli eseri okumama vesile olan sevgili dostum Burak Burak 'a teşekkürlerimi ileterek, siz değerli kitapseverlere de bu eseri okumanızı tavsiye ediyor sevgiyle ve kitapla kalmanızı diliyorum. :)
Canavar erkeklerin sanatıyla ne yapacağız? Eser, sanatçısından ayrı tutulabilir mi? Bu iki soru kitabın ana hatlarını oluşturuyor. Claire Dederer filmleri çok başarılı bulunan Roman Polanski'den başlayıp, "dâhi" saydığımız Pablo Picasso ve Ernest Hemingway ile ilerleyip, 'çocuklarını terk eden anneler' olan Doris Lessing ve Joni Mitchell'i de ele alıp, antisemit problemine değinmeyi de unutmadan birçok sevdiğimiz ünlü sanatçıdan bahsediyor. Kitap, yazarın 'canavar' sanatçılar hakkında yazdığı denemelerin birleştirilmiş hâli.
21. yüzyıl insanı olarak bence 'bilinçli tüketici' olmanın önemini hepimiz biliyoruz, ancak konu sanata gelince ne kadar bilinçliyiz? Kaçımız Pablo Picasso'nun sevgilisinin yüzünde s¡gara yaktığını biliyor? Veya kaçımız Roman Polanski'nin 13 yaşında bir kıza yaşattırdıklarının farkında? Konu sanatçılar, özellikle de erkek sanatçılar olduğunda bu 'dâhi'lerin yaptığı bütün hatalara bir nevi kör ve sağar oluyoruz. Bu kitap da bize bir nebze gözümüzü açmamız için rehber olması için yazılmış. Yazarın bazı düşünceleri pek hoşuma gitmese de, genel olarak bilgilenmem açısından güzel bir kitaptı. Ancak yazar başta bahsettiğim sorulara biraz duygusal yaklaşıyor, objektif olduğu söylenemez. Bu konuların tarihine daha da inme şansı varken o konuyu duygulara bağlayarak kendi bakış açısını anlatıyor. Bu benim için sıkıntı değildi, ancak olayların tarihini tamamen anlatmasını da bekliyorsanız biraz hayal kırıklığına uğrayabilirsiniz. Kısacası google açmayı gerektirecek bir kitap! Yine de genel olarak kitap çok güzeldi, aynısının Türk Edebiyatı için olanı da var mıdır acaba??
“Canavar adamların sanatıyla ne yapmalı?”
Roman Polanski, Woody Allen, Hemingway, Picasso, Michael Jackson, Raymond Carver’ı sevebilir miyiz? Ya da bu insanları yarattıkları eserlerden ayrı düşünebilir miyiz?
Amerikalı yazar Claire Dederer çağımızın #MeToo hareketine bir nazire niteliğindeki bu kitabında, bizlere son derece ahlakî bir ikilemi sorgulatıyor. Bazı “canavar” sanatçıların suçları eserlerine leke sürmüşken, biz bu eserleri izlemeye, dinlemeye, okumaya devam edersek kötülüğü desteklemiş mi oluruz? Biz de mi canavar oluruz?
Kitabı çok ama çok beğendim. Yazarın ele aldığı meseleyi tartışırken okuru tetikte tutan, meraklandıran dinamik bir üslubu var. Sevdiğimiz sanat eserlerinin yaratıcılarının ahlaken problemli çıkması çağımızda hepimizin karşılaştığı bir durum. Yazar günümüzle yetinmiyor, geçmişe de gidiyor. Virginia Woolf’un antisemit ifadelerini aktarıyor. Hemingway’in maço ve eril bir pislik olduğundan söz ediyor. Gel gelelim Woolf’u ya da Hemingway’i çıkarıp atarsak edebiyat tarihinde koca bir boşluk oluşur, gibi bir sonuca varıyor. Ya da varamıyor, ikilemde kalıyor. Kitabın nefis bir beyin fırtınasına yol açtığını, okurken haz verdiğini söyleyebilirim. Çok sevdiğim Nabokov ve Lolita hakkında yazılmış bölüm de pastanın üstündeki krema gibiydi. Bu kitabı mutlaka okumanızı tavsiye ederim. 2025 favori kitaplarımda ön sırada olacak.
Çok sevdiğimiz bir sanatçı 'canavarca' bir şey yaptığında; "beni onun sanatı, yazdığı kitap, oynadığı filmin kalitesi ya da yaptığı müzik ilgilendirir" diyebiliyor muyuz?
Bir kaç yıl önce Türk Edebiyatı için önemli olduğuna inandığım bir yazarın hakkında birtakım iddialar çıkmıştı, doğru ya da yanlıştı bilemiyorum ama midem bulandı bir kere. Bir daha o yazara hiç masumane bir tavırla bakamadım ya da çok merak etmeme rağmen kitaplarını alıp okumak istemedim. Ama Michael Jackson dinliyorum ya da Roman Polanski'nin Kiracı filmi hala en sevdiğim filmlerden biri. Gerçekten bizler, tüketiciler, tüketici kültürü, ciddi ikilemde kalıyoruz.
Çok büyük bir birikimle yazılmış Canavar, ciddi araştırma yapılmış. Sadece sanatçı özelinde değil, kadın ve erkek sanat yapıcılarına olan bakış açısını da irdeliyor. Çünkü onlar belli kalıpların içinde sıkışıyorlar ya da anneliği veya kadın kimliği üzerinden eleştiriliyorlar.
Peki ya biz, gerçekten bir sanat eserine nesnel bakabiliyor muyuz? Hele de bizim kültürümüzde bu kadar çok ikilik, ayrım ve linç etme dürtüsü varken ilgilendiğimiz sanat için nesnel olabiliyor muyuz? Ya da biz ne kadar masumuz da bir sanatçıyı suçlayan parmağımızla 'öcü' diye gösterebiliyoruz? Ah o suçlayıcı parmaklar fırsat bulmayagörsün zaten hemen kalkmaya hazırdır. Adının hakkını verdi, ikilemde bıraktı beni Dederer. Çok sevdim, tavsiye ediyorum efendim.
..
..
Puan vermedi·264 syf.·
2024 83. kitabı
Bazen bazı kitapları yorumlamakta zorlanıyorum. Bunlar genelde bende etkisi uzun süren, daha kafamda hazmı tamamlanmamış metinler oluyor. 'Canavar Hayranların İkilemi' de benim için öyle bir kitap. Uzun zamandır okuyorum oysa ki. Ama mesele de okuma tarihim kadar eski olunca sürecin uzaması kaçınılmaz oluyor.
Okuyoruz, izliyoruz, takip ediyoruz... Peki sadece eserleri mi? Ya eser sahiplerini? Hele ki günümüzde o kişilerin her anları, attıkları hemen her adımları bir şekilde karşımıza çıkıyorken. O kişi hiç de tahmin ettiğimiz gibi çıkmadığında ne hissediyoruz? Eserlerine karşı tavır da alıyor muyuz, yoksa 'böyle bir sanatçıya hiç yakışmadı' mı diyoruz sadece? Feminist yazar Claire Dederer falsoları üzerinden masaya yatırmış sanatçıları. Bir pedofilin, bir ırkçının, bir alkoliğin, çocuklarını terk eden bir annenin... eserleri diye uzuyor o masanın üstündeki icraatlar. Tüm bunları bilerek eserlerini hala el üstünde tutmaya devam ediyor muyuz?
Bazen bilmek istemediğimiz halde üzerimize boca edilen bilgiler yüzünden öğrendiğimiz şeyler oluyor ve bunları sindirmek kolay olmuyor. Ülkemizde de örneklerini yaşadık ve yaşayacağız tabii ki. Zira bu eserlerin sahibi nihayetinde insan. Soru şu ki, sanatı sanat içindir diye algılayıp takibe devam mı edecegiz, yoksa aman aman, kendisi de eserleri de bana uzak olsun mu diyeceğiz.
Dederer'in kendi hayatından, yazarlığından ve eleştirmenliğinden otobiyografik öğeler taşıyan bu kitabını çok çok severek okudum. Gerçekten ufkumu açtı, kimi cümleleri iç sesimin dışa vurumu oldu. 2024'ün son tavsiyelerinden biri olsun
Orjinal kapak şahane Çeviri çok başarılı
Canavar Hayranların İkilemi ~ Claire Dederer
Sanatçının yaptıkları kötüyse, eserini sevmeye devam edebilir miyim?”
Merhaba sevgili kitapseverler; yazar, hayranlıkla izlediğimiz, dinlediğimiz, okuduğumuz ama zamanla “canavar”a dönüşen Woody Allen, Roman Polanski, Picasso, Maichael Jackson gibi sanatçıları masaya yatırıyor ve bir soru bırakıyor ortaya:
Sanatı sanatçıdan ayırabilir miyiz?
Dederer’in yanıtıysa o kadar basit değil. Kitap, bu soruyu kişisel deneyimlerle, bol parantezli cümlelerle ve yer yer özür dileyen bir anlatıyla tartışıyor. Ama derinleşemiyor. Düşünsel anlamda cesur bir alana giriyor ama konforlu düşünce alıştırmalarının dışına pek çıkamıyor. Okura sürekli şöyle sesleniyor:
“Hem empati kur, hem mesafeni koru.” Bana göre kendi içinde ikna edici bir pusula sunamıyor.
Ben bu sorunun cevabını yıllar önce verdim aslında.
Ferdinand Céline okudum. Gecenin Sonuna Yolculuk beni yere serdi. Taksitle Ölüm bir edebi meydan okumaydı.
Ama adam antisemit. Şimdi, ne yapayım? Kitaplarını kitaplığımdan mı çıkarayım? Okuduklarımı inkâr mı edeyim? Ben Maichael Jackson da dinliyorum. Yoksa siz Maichael Jackson’ı dinlemeyi mi bıraktınız?
Dederer, daha çok erkek sanatçıları merkeze alıyor. Peki ya canavar kadınlar?
Sanat tarihinin “kusurlu kadınları” neden bu kitapta yüzeysel geçiliyor? Kadınlar hiç mi suç işlemedi?
Yazar, bu alanlara pek girmiyor — ve bu eksiklik kitap boyunca hissediliyor.
Bence en çok da şu mesele havada kalıyor:
Yalnızca sanatçı mı suçlu? Yoksa ben de onun eserini tüketerek bu suça ortak oluyor muyum?
İzleyici ya da okur da bir ahlaki fail olabilir. Mesele yalnızca sanatçının suçu değil; izleyenin suskunluğu, seçici körlüğü, tüketim arzusu da bu suça dâhil mi? Ne dersiniz?
Yazar okuyucuya sürekli “Ben şimdi ne yapmalıyım?” sorusunu sorduruyor.
Yazar Hakkında
Claire DedererYazar · 1 kitap
Claire Dederer, düzenli olarak The New York Times dahil olmak üzere yayınlara deneme, inceleme ve eleştiriler yazan Amerikalı bir yazardır.
Dederer, 1967'de doğduğu Seattle'da büyüdü. Serbest gazeteciliğe başlamadan önce Seattle Weekly'de film eleştirmeniydi Mezun olduğu (93) Washington Üniversitesi'nde yazarlık dersleri verdi. Eski kocasıyla iki yetişkin çocuğu var. Seattle'da bir teknede yaşıyor.
Dederer , The New York Times ve diğer yayınlar için kitap eleştirileri ve makaleler yazmıştır. Anı kitabı Aşk ve Bela: Orta Yaş Hesaplaşması 2017'de yayımlandı.
Kardeşi Dave Dederer , en çok The Presidents of the United States of America grubunun üyesi olarak bilinen bir gitarist ve şarkıcıdır.
Dederer şu anda Pasifik Üniversitesi'ndeki Güzel Sanatlar Yüksek Lisans Yazarlık programında ders veriyor.
