Puan
8.510 üzerinden
JARED, BİR MEKTUBUN VAR...·744 syf.·Ah Bu Ben
3/10
2021 35. kitabı
Bu sefer olmadı Jared, bak sana neden olmadığını açıklayayım;
1-Ya anlıyorum çok şey biliyorsun tamam en çok sen biliyorsun ama bu kadar detay okuyucuyu sıkar. Okudum ki 10-15 sayfa Paskalya Adası anlatıp bir paragrafta konuya bağlamaya çalışıyorsun...bu yetmezmiş gibi sıklıkla "kısacası" diyip durmak durumunda kalıyorsun. Olmaz.
2-Beşyüz sayfa eski uygarlıklar anlatmışsın. Ne Viking'i kalmış, ne Aztek, ne Maya...batı tamam. İki sayfa Japon imparatorluğu örneği...galiba o taraflara fazla bakmadın hı...? Çin, Hindistan, Rusya falan nanay...hiç biri yok.
3-Sevgili Jared, hem bilim adamıyım hem de okuyucuyu yakalarım her zaman tutan formüller çıkartmıyor. Kesinlikle çıkarımların hem güncel hem de sıradan okuyucuya da indirgenebilir olmalı.
4-Montana nereden çıktı...? Kitabın açılışında "paşamızın yazlığı orada diye mi?" diye aklından geçer okuyucunun. Montana açılışı ile hayalkırıklığı bitmiyor bitmiyor. Bana ne Montana'daki kereste sektörünün çıkmazlarından. Maya ile başlasaydın ya.
5-Yazdıklarında sana ait çıkarım eksikliğini sen hissetmedin tamam, e hani editoryel inceleme. Kimse sana; "Jared, kesinlikle burada bir yorum yapmalısın..." dememiş anlaşılan. Sürekli olarak, "evet durum budur işte" modundasın.
6-Haklısın yorum var ama onun için beşyüzkırdört sayfa bekleyen okuyucu da...Tüfek, Mikrop, Çelik hatrınadır bunu bilesin.
Kıymetli Jared,
Tüm bunlardan sonra, naçizane önerim, daha sade bir dille, senin yorumlarının olduğu sorunlar ve çözümlerle (yani bakış açını diretme pahasına olsa bile), daha kısa/temiz bir eser yapabilecek kapasiteni harekete geçirmeni diliyorum.
Sevgiler,
Not:Üçüncü Şempanze kitabını aldım, ondan daha umutluyum ama bir süre bekleyecek...neden diye sormazsın diye düşünüyorum. Sağlıcakla kal.
Kitap ilk olarak eski yok olmuş medeniyetleri size anlatıyor. Hepsinde ortak özellik; yozlaşmış gösteriş meraklısı yöneticiler ve bunların içinde bulundukları çevre ile uyumlu olmayan yönetim biçimleri. Halkta hep son ana kadar -açlıktan ölme noktasına- baş kaldırmamışlar.
Tüfek Mikrop ve Çelik kitabı Türkiye'den bahsederek başlıyor, kitap içinde de yer veriliyordu, tabii medeniyetin çıkış noktası olduğumuz için olabilir. Ama serinin bu kitabında asla adı geçmiyor. Üçüncü dünya ülkeleri ile birinci dünya ülkeleri arasında tampon görevi görmemiz olduğunu düşünüyorum bu bahsedilmeyişin nedenini. Çünkü Jared Diamond sürekli 3. Dünya ülkeleri de bizim gibi tüketirse dünyanın sonu gelecek şeklinde bir korkusu olduğunu dile getiriyor. Çine çok kızgın bu nedenle, neden bizim gibi yaşamak istiyorlar diye:)
Japonya sanırım kendi kendini kurtarabilen tek toplum olacak. Dünyanın geri kalanına zarar vermiyorlar, kendilerine yetebiliyorlar ve çevrelerini koruma noktasında iyi siyasi politikalar izliyorlar. Her zaman Japon olarak dünyaya gelmek istemiştim, tüm bunları bilmeden:))
Sonuç olarak; 3. Dünya ülkeleri lütfen haddinizi biliniz. Sömürülmekten çekinmeyiniz, sonuçlarına açlıktan ölerek ya da birbirinizi öldürerek, 1. Dünya ülkelerini de rahatsız etmeden katlanınız. Teşekkürler Jared Diamond..
Reklam
Çöküşün Ana Nedenleri ÜzerineEdebiyat
Medeniyetleri kuran birçok etmen olmuştur. Özellikle su kaynakları bunların başında gelirken, sosyo-ekonimik gelişim de önemli bir etken olarak yer etmiştir. Pueblo halkını çarpıcı örnekleri ile anlatırken, günümüz medeniyetininde bir gün çökecekğini bu çöküşün ana unsurun yine doğal kaynakların tükenmesi ile kaynaklanacağını öngörüyor. Jared Diamond son yüzyılın çıkardığı değerli bilim insanlarından biridir.
Toplumları çöküşe götüren sebepleri inceleyen harika bir kitap. Yazar konuyu derinleştirmeden evvel çöküşe sebep olan beş faktör tespit eder:
1. Çevre tahribatı
2. İklim değişikliği
3. Düşman toplumların varlığı
4. Dost toplumların yokluğu
5. Toplumun çevre sorunlarına karşı tutumu.
Yazarın özellikle belirttiği görüş şu şekildedir:" Çöküş sebeplerini çoğunlukla biz insanlar yaratırız."
Geçmiş toplumların çöküş gerekçeleri incelenirken Mayalar, Paskalya Adası sakinleri, Vikingler ve Anasaziler örneklem olarak seçilmiş.
Geçmiş toplumların başarısızlıkları yukarıdaki faktörlere göre incelenmiş.
Modern toplumlarda örnek olarak da Ruanda, Dominik, Haiti, Avustralya ve Çin seçilmiş.
Modern toplumların ilk üçünde, kaynakların imtiyazlı bir kitlenin eline geçmesi ile ortaya çıkan soykırım ve cinayetler ayrıntılarıyla işlenmiş.
Yazarın Amerikalı olması sebebiyle Amerikan şirketlerinin ve yönetimlerinin sebep oldu katliam ve çevre problemlerini "yari küstürmemek" kaygısıyla üstünkörü protesto etmesi beni epey rahatsız etti. Hele ki günümüzdeki çevre problemlerinin baş aktörü olarak Çin'i ilan etmesi epey rahatsız ediciydi.
Tüketime dayalı toplumsal düzenlerin büyük çevresel felaketlere sebep olacağını ifade etmesi güzel ama "tüketim toplumunun" ABD kapitalizminin yan ürünü olduğunu aynı cesaretle söyleyememesi üzücü.
Diğer eserlerine kıyasla daha politik konuları seçmesi sebebiyle, bilim insanı tarafsızlığına gölge düşürecek bazı yorumları vardı. Yine de gezegenimizin ve insanlığın geleceği konusunda kaygı duyan insanların muhakkak bir şeyler öğrenebileceği bir kitap.
Bundan 1000 yıl önce Angkor 750.000 kişilik nüfusuyla dünyanın en büyük metropolüyken bugün neden 8 tane köyden ibaret kırsal bir alana dönüştü?
Çöküş, büyük coğrafyacı Jared Diamond'ın seçtiği medeniyet ve şehirlerle ilgili benzer soruları sorarak oluşturduğu bir dev çalışma. Grönland Vikingleri, Yeni Gine, Tikopia, Maya İmparatorluğu, Anasaziler, Paskalya Adası sakinleri gibi tamamen yok olan ya da hemen hemen yok olan medeniyet ve halklarla birlikte, yok olmaktan kurtulmayı başaran Tokugawa Japonları'nı ele alan kitap Hispanyola adasını paylaşan Dominikliler görece başarılı olurken Haiti'nin neden dünyanın en fakir ülkelerinden biri olduğunu, Ruanda iç savaşının sadece ırk ayrımından mı çıktığını, Çin ve Avustralya'nın çevre koşullarına dikkat etmezlerse başlarına neler gelebileceğini sorgulayıp Angkor medeniyetiyle perdeyi kapatıyor. Toplumlar felakete giden yolda neden hata yaparlar bölümü ise tek başına harika bir kitap olurmuş.
Bu kitap, diğer Diamond kitaplarına oranla daha fazla teknik bilgi ve ek araştırma istiyor. Özellikle bitki örtüsü, madencilik, ormancılık gibi alanlarda uzun açıklamalar da içerdiğinden Yükseliş'in aksine konu başlıklarına ilgi de gerekiyor. Benim için hala yazarın en müthiş, en muhteşem kitabı Yükseliş'tir. Totalde Jared Diamond'ın ölmeden 5-10 kitap daha yazmasını ya da kendisi gibi muazzam bir coğrafyacıyı bir an önce kendi tahtına aday yapmasını bekliyorum. Şimdilik Tim Marshall'ın keyifli kitapları ilerisi için güzel vaatler içeriyor o kadar.
Diamond'ın başyapıtı Tüfek, Mikrop ve Çelik'i artık tamamlamak ve ustanın okurken sıkıldığım tek kitabı olan Düne Kadar Dünya'yı da bir şekilde bitirmek kaldı geriye.
Son olarak Pegasus Yayınları'ndan bu kitapta da bahsi geçen Barbara Tuchman'ın The March of Folly kitabının da bir an evvel
Reklam
Reklam