Yazar:
Jared Diamond
Çevirmen:
Barış Baysal
Tahmini Okuma Süresi:
21 sa. 5 dk.
Sayfa Sayısı:
744
Basım Tarihi:
16 Temmuz 2019
İlk Yayın Tarihi:
2004
Yayınevi:
Pegasus Yayınları
Orijinal Adı:
Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed
ISBN:
9786052996140
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Ciltli
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
JARED, BİR MEKTUBUN VAR...·744 syf.·Ah Bu Ben
3/10
2021 35. kitabı
Bu sefer olmadı Jared, bak sana neden olmadığını açıklayayım;
1-Ya anlıyorum çok şey biliyorsun tamam en çok sen biliyorsun ama bu kadar detay okuyucuyu sıkar. Okudum ki 10-15 sayfa Paskalya Adası anlatıp bir paragrafta konuya bağlamaya çalışıyorsun...bu yetmezmiş gibi sıklıkla "kısacası" diyip durmak durumunda kalıyorsun. Olmaz.
2-Beşyüz sayfa eski uygarlıklar anlatmışsın. Ne Viking'i kalmış, ne Aztek, ne Maya...batı tamam. İki sayfa Japon imparatorluğu örneği...galiba o taraflara fazla bakmadın hı...? Çin, Hindistan, Rusya falan nanay...hiç biri yok.
3-Sevgili Jared, hem bilim adamıyım hem de okuyucuyu yakalarım her zaman tutan formüller çıkartmıyor. Kesinlikle çıkarımların hem güncel hem de sıradan okuyucuya da indirgenebilir olmalı.
4-Montana nereden çıktı...? Kitabın açılışında "paşamızın yazlığı orada diye mi?" diye aklından geçer okuyucunun. Montana açılışı ile hayalkırıklığı bitmiyor bitmiyor. Bana ne Montana'daki kereste sektörünün çıkmazlarından. Maya ile başlasaydın ya.
5-Yazdıklarında sana ait çıkarım eksikliğini sen hissetmedin tamam, e hani editoryel inceleme. Kimse sana; "Jared, kesinlikle burada bir yorum yapmalısın..." dememiş anlaşılan. Sürekli olarak, "evet durum budur işte" modundasın.
6-Haklısın yorum var ama onun için beşyüzkırdört sayfa bekleyen okuyucu da...Tüfek, Mikrop, Çelik hatrınadır bunu bilesin.
Kıymetli Jared,
Tüm bunlardan sonra, naçizane önerim, daha sade bir dille, senin yorumlarının olduğu sorunlar ve çözümlerle (yani bakış açını diretme pahasına olsa bile), daha kısa/temiz bir eser yapabilecek kapasiteni harekete geçirmeni diliyorum.
Sevgiler,
Not:Üçüncü Şempanze kitabını aldım, ondan daha umutluyum ama bir süre bekleyecek...neden diye sormazsın diye düşünüyorum. Sağlıcakla kal.
Toplumları çöküşe götüren sebepleri inceleyen harika bir kitap. Yazar konuyu derinleştirmeden evvel çöküşe sebep olan beş faktör tespit eder:
1. Çevre tahribatı
2. İklim değişikliği
3. Düşman toplumların varlığı
4. Dost toplumların yokluğu
5. Toplumun çevre sorunlarına karşı tutumu.
Yazarın özellikle belirttiği görüş şu şekildedir:" Çöküş sebeplerini çoğunlukla biz insanlar yaratırız."
Geçmiş toplumların çöküş gerekçeleri incelenirken Mayalar, Paskalya Adası sakinleri, Vikingler ve Anasaziler örneklem olarak seçilmiş.
Geçmiş toplumların başarısızlıkları yukarıdaki faktörlere göre incelenmiş.
Modern toplumlarda örnek olarak da Ruanda, Dominik, Haiti, Avustralya ve Çin seçilmiş.
Modern toplumların ilk üçünde, kaynakların imtiyazlı bir kitlenin eline geçmesi ile ortaya çıkan soykırım ve cinayetler ayrıntılarıyla işlenmiş.
Yazarın Amerikalı olması sebebiyle Amerikan şirketlerinin ve yönetimlerinin sebep oldu katliam ve çevre problemlerini "yari küstürmemek" kaygısıyla üstünkörü protesto etmesi beni epey rahatsız etti. Hele ki günümüzdeki çevre problemlerinin baş aktörü olarak Çin'i ilan etmesi epey rahatsız ediciydi.
Tüketime dayalı toplumsal düzenlerin büyük çevresel felaketlere sebep olacağını ifade etmesi güzel ama "tüketim toplumunun" ABD kapitalizminin yan ürünü olduğunu aynı cesaretle söyleyememesi üzücü.
Diğer eserlerine kıyasla daha politik konuları seçmesi sebebiyle, bilim insanı tarafsızlığına gölge düşürecek bazı yorumları vardı. Yine de gezegenimizin ve insanlığın geleceği konusunda kaygı duyan insanların muhakkak bir şeyler öğrenebileceği bir kitap.
Üniversitede bir ders esnasında lisans öğrencilerinden birinin sorduğu soru, elinizdeki kitabın bazı bölümlerinin yazılmasını ve Diamond’ın önceden fark etmediği bir durumu düşünmesini sağladı. Bu soru aslında çok basitti: “Dünya üzerinde bir toplum, hayatta kalmasını sağlayan bütün ağaçları kesmek gibi nasıl feci bir karar verebiliyor? En son palmiye ağacını kesen adalının bunu yaparken ne düşündüğünü merak ediyorum.”
Tüfek, Mikrop ve Çelik’te neden bazı toplumların diğerlerinden daha fazla geliştiğini, medeniyet yolunda nasıl hızlı adımlarla ilerlediğini incelerken coğrafya ve iklim faktörlerine eğilen Diamond, serinin ikinci kitabı olan Çöküş’te de özellikle geçmiş toplumların yok olma sebepleri üzerine araştırmalara girişiyor. Paskalya Adası, Pitcairn ve Henderson Adaları, Anasazi, Maya ve Vikingler gibi geçmişte yaşayıp yok olmuş toplumları ele alıyor. Yaşadıkları dönemde toplumlarının bir yok oluş sürecine girmesini kimsenin aklından dahi geçirmediği, -zamanlarına göre- kurdukları yüksek medeniyet ve gelişmişlik düzeylerinin ardından yaşadıkları çöküşün sebeplerinin irdelendiği bölümler inceleniyor.
Diamond, toplumları çöküşe sürükleyen genel olarak 5 faktörden bahseder: çevre tahribatı, iklim değişiklikleri, düşman komşular, dost komşuların desteğinin azalması ve toplumun çevresel olsun ya da olmasın her türlü probleme verdiği yanıtlar.
Çevre tahribatı başlığında çöken birçok toplumun temel çöküş sebeplerinden birinin bu olduğu vurgulanır. Ormansızlaşma, yer altı ve yer üstü kaynaklarının hızla tüketilmesi, nehir ve deniz sularının kirletilmesi, canlıların habitatına verilen zarar, ozon tabakasına verilen zarar, küresel ısınma, aşırı nüfusun sebep olduğu aşırı tüketim ve çöpler, kimyasal atıklar vb. insan yaşamını doğrudan etkileyen sebepler toplumlar
Çok uzun ve çok yorucu bir kitap. Akıcılık problemi var. Tükçe çevirisinde oldukça fazla yapancı kelimeler var. Anlamakta problem yaşayabilirsiniz. Kısacası zor bir kitap.
Oku, Duacım olursunAraştırma-İnceleme
Muazzam bir eser; insanın savurgan davranışlarının, bulunduğu topluma çok ağır bedelleri olduğunu ve muhakkak bunu tabiat ananın ödettiğini, verdiği vurucu örneklerle birlikte anlatan çok iyi bir araştırma kitabı 
Çöküş Jared Diamond
Çöküş Jared Diamond
İyi bir antropolojik inceleme. Farklı kıtalardaki, farklı toplumların neden çöktüğüne dair ince ince anlatımları var yazarın. Üzerine yazar baya çalışmış. Bunu kaynakçalarda falan da göstermiş. Tüfek, Mikrop ve Çelik, konusu bakımından bildiğimiz bir konu olsa da anlatımı iyi bir kitaptı. Ama bu kitapta tam tersi. Bildiğimiz bir anlatım ve konusu iyi bir kitap. Ancak yazarın kitapta yazdığı her bir bölümü ayrı bir makaleymişçesine değerlendirince geçerli bütün bu yazdıklarım. Bütün bölümler birbirine aşırı benzer. O yüzden puanımı düşünüyorum. Puanım 68/100
Kitap ilk olarak eski yok olmuş medeniyetleri size anlatıyor. Hepsinde ortak özellik; yozlaşmış gösteriş meraklısı yöneticiler ve bunların içinde bulundukları çevre ile uyumlu olmayan yönetim biçimleri. Halkta hep son ana kadar -açlıktan ölme noktasına- baş kaldırmamışlar.
Tüfek Mikrop ve Çelik kitabı Türkiye'den bahsederek başlıyor, kitap içinde de yer veriliyordu, tabii medeniyetin çıkış noktası olduğumuz için olabilir. Ama serinin bu kitabında asla adı geçmiyor. Üçüncü dünya ülkeleri ile birinci dünya ülkeleri arasında tampon görevi görmemiz olduğunu düşünüyorum bu bahsedilmeyişin nedenini. Çünkü Jared Diamond sürekli 3. Dünya ülkeleri de bizim gibi tüketirse dünyanın sonu gelecek şeklinde bir korkusu olduğunu dile getiriyor. Çine çok kızgın bu nedenle, neden bizim gibi yaşamak istiyorlar diye:)
Japonya sanırım kendi kendini kurtarabilen tek toplum olacak. Dünyanın geri kalanına zarar vermiyorlar, kendilerine yetebiliyorlar ve çevrelerini koruma noktasında iyi siyasi politikalar izliyorlar. Her zaman Japon olarak dünyaya gelmek istemiştim, tüm bunları bilmeden:))
Sonuç olarak; 3. Dünya ülkeleri lütfen haddinizi biliniz. Sömürülmekten çekinmeyiniz, sonuçlarına açlıktan ölerek ya da birbirinizi öldürerek, 1. Dünya ülkelerini de rahatsız etmeden katlanınız. Teşekkürler Jared Diamond..
Çöküşün Ana Nedenleri ÜzerineEdebiyat
Medeniyetleri kuran birçok etmen olmuştur. Özellikle su kaynakları bunların başında gelirken, sosyo-ekonimik gelişim de önemli bir etken olarak yer etmiştir. Pueblo halkını çarpıcı örnekleri ile anlatırken, günümüz medeniyetininde bir gün çökecekğini bu çöküşün ana unsurun yine doğal kaynakların tükenmesi ile kaynaklanacağını öngörüyor. Jared Diamond son yüzyılın çıkardığı değerli bilim insanlarından biridir.
Bundan 1000 yıl önce Angkor 750.000 kişilik nüfusuyla dünyanın en büyük metropolüyken bugün neden 8 tane köyden ibaret kırsal bir alana dönüştü?
Çöküş, büyük coğrafyacı Jared Diamond'ın seçtiği medeniyet ve şehirlerle ilgili benzer soruları sorarak oluşturduğu bir dev çalışma. Grönland Vikingleri, Yeni Gine, Tikopia, Maya İmparatorluğu, Anasaziler, Paskalya Adası sakinleri gibi tamamen yok olan ya da hemen hemen yok olan medeniyet ve halklarla birlikte, yok olmaktan kurtulmayı başaran Tokugawa Japonları'nı ele alan kitap Hispanyola adasını paylaşan Dominikliler görece başarılı olurken Haiti'nin neden dünyanın en fakir ülkelerinden biri olduğunu, Ruanda iç savaşının sadece ırk ayrımından mı çıktığını, Çin ve Avustralya'nın çevre koşullarına dikkat etmezlerse başlarına neler gelebileceğini sorgulayıp Angkor medeniyetiyle perdeyi kapatıyor. Toplumlar felakete giden yolda neden hata yaparlar bölümü ise tek başına harika bir kitap olurmuş.
Bu kitap, diğer Diamond kitaplarına oranla daha fazla teknik bilgi ve ek araştırma istiyor. Özellikle bitki örtüsü, madencilik, ormancılık gibi alanlarda uzun açıklamalar da içerdiğinden Yükseliş'in aksine konu başlıklarına ilgi de gerekiyor. Benim için hala yazarın en müthiş, en muhteşem kitabı Yükseliş'tir. Totalde Jared Diamond'ın ölmeden 5-10 kitap daha yazmasını ya da kendisi gibi muazzam bir coğrafyacıyı bir an önce kendi tahtına aday yapmasını bekliyorum. Şimdilik Tim Marshall'ın keyifli kitapları ilerisi için güzel vaatler içeriyor o kadar.
Diamond'ın başyapıtı Tüfek, Mikrop ve Çelik'i artık tamamlamak ve ustanın okurken sıkıldığım tek kitabı olan Düne Kadar Dünya'yı da bir şekilde bitirmek kaldı geriye.
Son olarak Pegasus Yayınları'ndan bu kitapta da bahsi geçen Barbara Tuchman'ın The March of Folly kitabının da bir an evvel
Jared Diamond'un dünya tarihini detaylı bilimsel çalışmalarla anlattığın kitaplarının 2. kısmı niteliğinde yapıt. Uygarlığın varoluşuyla birlikte bölgesel olarak yaşayan yıkımların hem doğal hem de insan kaynaklı sebeplerinin detaylı anlatımları bulunmaktadır. Bu kitabı okurken sık sık günümüz uygarlığında yapılanları düşünüp keşke geçmişimizden biraz ders çıkarmış olsaydık demeden yapamadım. Keyifli okumalar
Yazar Hakkında
Jared DiamondYazar · 11 kitap
Jared Mason Diamond (d. 10 Eylül 1937). Amerikalı bilim insanı ve popüler bilim kitapları yazarı. Pulitzer ödüllü Tüfek, Mikrop ve Çelik adlı kitabıyla tanınmıştır. Diamond, fizyoloji eğitimi almasına rağmen antropoloji, ekoloji, coğrafya ve evrim biyolojisi gibi çeşitli alanlarla da ilgilenmektedir. 2013'ten beri California Üniversitesi'nde coğrafya profesörüdür.
Kasım 2005 ve Haziran 2008 tarihlerinde ABD'den Foreign Policy ve İngiltere'den Prospect dergilerinin internet üzerinden okuyucu anketleri ile oluşturduğu Dünyanın ilk 100 entelektüeli listelerinde, sırasıyla 9. ve 31. sırada yer almıştır.
Diamond, Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts Eyaletinin Boston şehrinde doğdu. Babası doktordu, annesi de öğretmendi. 1958 yılında Harvard Üniversitesi'nden mezun oldu. 1961 yılında Cambridge Üniversitesi'nde safra kesesi zarlarının fizyolojisi üzerine doktorasını tamamladı. 1966 yılında California Üniversitesi'nde ders vermeye başladı.
Üniversiteden mezun olduğunda yedi dil bilen Diamond, Üçüncü Şempanze kitabında on bir dil bildiğini ve on ikincisini öğreniyor olduğunu belirtmiştir.
Jared Diamond 1964'ten itibaren birçok kez Yeni Gine adalarına oradaki kuşlar hakkında gözlemler yapmak için gitmiştir.
1976'da popüler bir dergide yazdığı bir makale, safra kesesi ve Yeni Gine kuşları dışındaki konularda yazması için başka dergiler tarafından teklifler almasına sebep olmuştur. Volkanlar, cinsellik, tekerlekler ve kabile insanları gibi çeşitli konularda yazdıkları dergilerde yayımlanmıştır.
1985 yılında MacArthur Vakfı Jared Diamond'u beş yıl boyunca yıllık 45.000 $ karşılıksız burs ile ödüllendirmiştir. Diamond bu durum hakkında şöyle demiştir: "1985'te hayatımı değiştiren bir telefon aldım. MacArthur Vakfı'nın akademik program müdürü, bana vakfın bursuyla ödüllendirildiğimi bildirdi: Beş yıl boyunca koşulsuz alacağım yıllık 45.000 $. Ödül bana ve iki düzine başka insana, dünyaya sıra dışı bir katkıda bulunacağımıza ve bu beş yıllık özgürlüğün, katkıyı daha etkin bir şekilde sağlamak için bize cesaret ve olanak vereceğine inandırmıştı. Bu beklenmedik şansa sevinmek yerine hayatımda ilk kez depresyona girdim. Bunun nedeninin anlamam bir hafta sürdü. Ödül aslında bir duruma karşılık gelmekteydi: Jared, MacArthur jürisi senin dünyaya safra kesesinden ve Yeni Gine'nin kuşlarından daha fazlasını sunabileceğini düşündü."
Diamond toplumun her kesiminin anlayacağı bir dille bilimsel makaleler ve kitaplar yazmıştır. Yazdığı birçok makale ABD'de Discover gibi çeşitli dergilerde yayımlanmıştır.
Kitapları
- Collapse: How Societies Choose to Fail or Succeed (Çöküş) (2005)
- The Birds of Northern Melanesia: Speciation, Ecology, & Biogeography (Ernst Mayr ile birlikte, 2001)
- Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies (Tüfek, Mikrop ve Çelik) (1997)
- Why is Sex Fun? The Evolution of Human Sexuality (Seks Neden Keyiflidir) (1997)
- The Third Chimpanzee: The Evolution and Future of the Human Animal (Üçüncü Şempanze) (1992)
- Avifauna of the Eastern Highlands of New Guinea (1972).
