İlk olarak 1967 yılında yayımlanan ve 1968 Türk Dil Kurumu Roman Ödülü'nü kazanan Devlet Ana, Kemal Tahir'in romancılığının zirve noktası olarak kabul edilmektedir. Sözlü ve yazılı kaynaklardan aldığı unsurlara kendi mührünü vurarak bütün bir edebiyat kariyeri boyunca aradığı dil ve üsluba bu romanda ulaşan Kemal Tahir, Osmanlı Devleti'nin ve Anadolu'nun tarihine ilişkin birçok çarpıcı düşünceyi de Devlet Ana'nın dokusuna ustaca yedirmiştir.
Devlet Ana; Kemal Tahir kaleminden, İthaki Yayınlarından basımı yapılan, 628 sayfadan ibaret roman.
'Devlet Ana', Osmanlı kurulmadan önceki Anadolu'nun görünümünü üve Anadolu insanının özlemlerini anlatırken, onların güçlü, güvenli, adaletli bir devlete duyduğu ihtiyacı da açığa çıkarmaktadır. Kemal Tahir' in en önemli romanı olarak gösterilen 'Devlet Ana', onun düşünce yapısını da en iyi yansıtan eserlerinden biri sayılmaktadır.
Devlet Ana, 6 bölümden oluşmakta ve Osmanlı Devleti’nin kuruluşunu anlatmaktadır. Kitaptaki hikâye genel olarak Osmanlı İmparatorluğu’nun kurulduğu Söğüt’te geçmektedir ve Osmanlı tarihinin kurucuları sayılan Ertuğrul Gazi, Osman Bey ve Orhan Bey de kitapta yer almaktadır.
Barışa aldanıp tetikliği gevşettin mi bittiğin gündür.
Saygılı ol ki saygı göresin!
1290 yıllarının dünyasında ölüm, yaşamaktan çok daha olağandı...
Baş olayım diyenler, çevresindekilerin hepsinden daha akıllı, daha bilgili, daha cesur, hatta daha korkak bile olmak zorundaydılar. Buradaki akıl, buradaki bilgi, her ânda, her durumda işe yararlığı bakımından değerlendirilmeliydi. Baş, çevresindekilerin hepsinden daha sezgili de olmalıydı, ayrıca bir işe ya hiç girişmemeli, girişti mi de duraklama göstermeden, koparana kadar çabalamalıydı. Çocuktan, deliden, düşmandan, hatta karılardan bile öğüt almalı, ama gene de aklının kestiğini