Yazar:
Kemal Tahir
Tahmini Okuma Süresi:
17 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
632
Basım Tarihi:
Kasım 2019
İlk Yayın Tarihi:
1967
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789752731332
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
7 diğer baskı · Tümünü Göster
Devlet Ana
7,7bin okunmaİthaki Yayınları · Kasım 2019 · 632 s.
Devlet Ana
692 okunmaKetebe Yayınları · Şubat 2026 · 656 s.
Devlet Ana
242 okunmaBilgi Yayınevi · 1967 · 625 s.
Devlet Ana
150 okunmaTekin Yayınevi · 2004 · 610 s.
Devlet Ana (2 Cilt Takım)
84 okunmaBilgi Yayınevi · 1975 · 770 s.
Devlet Ana
9 okunmaKetebe Yayınevi · 1 Ekim 2024 · 648 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kurgu Tarih ile Osmanlı nın KuruluşuKemal Tahir in okuduğum ilk kitabı. Sanırım diğer kitaplarını da okuyacağım. Özellikle en çok övülen kitap serisi olan 
Esir Şehrin İnsanları serisini. Kemal Tahir, yalnızca yazar değil, aynı zamanda da iyi bir senaristtir. 13 tane de dizi ve filmi yayınlanmıştır. Marksist yazarlardandır. Babası 2.Abdulhamid in yaveri, annesi ise 2.Abdulhamid in kızının hizmetlisidir. 
Nazım Hikmet Ran vesilesi ile sosyalist bir görüşü de vardır. Evliliği cezaevine girmesinden dolayı sonlanmıştır. 
Sabahattin Ali nin kitabını, astsubay olan erkek kardeşine verdiği için 15 yıl hapis cezası almıştır. 12 sene sonra çıkmıştır. 2.evliliğini yapmış. 
Aziz Nesin ile birlikte bu seferde 6 7 eylül olaylarının ardından, Rum ve Ermeni azınlıklara yapılan saldırıları tertipleyenlerden olduğu söylenerek tekrar cezaevine gönderilmiştir. 6 ay cezaevinde kalmıştır. 
Devlet Ana kitabı ile TDK ödülünü kazanmıştır. Evi Kadıköy de şu an müze olmuştur.
Devlet Ana kitabı 1967 yılında yazılmıştır. 1968 yılında da yukarı belirttiğim gibi TDK ödülü kazanmıştır. Kitaba, Kurgu tarih romanı demek daha mümkün. Kitapta, Yunus Emre ler, Mevlana lar, Seyh Edebaliler, Ertugrul Gazi ler, Osman Bey ler, Orhan Bey ler vardır. Kısaca Osmanlı nın kuruluş dönemindeki en önemli isimlerin çoğunu görmek mümkündür. Kurgu tarzında bu karakterlerin hikayeleri bir şekilde birleştirilerek bizlere sunulmuştur. Bazı karakterlere sempatik ve gerçeğe yakın, bazılarına ise gerçekten uzak, itici roller yazmıştır. Önyargılı bi anlatım bazı bölümlerde dikkat çekici durumda olmuştur.
Osmanlı Devleti nin kuruluş aşamasında yaşanılan okuması keyifli bir kurgu hikayeye odaklanıyoruz. Kurgu hikaye intikam konulu. 6 ana bölümden oluşuyor kitap.
Söğüt, Bilecik çevresinde kitap genel anlamda geçiyor. Hikaye, Ertuğrul Gazi nin at bakıcısı olan Demircan ın şüpheli ölümü ile başlıyor. Bacıbey,Edebiyat
Kemal Tahir in okuduğum ilk kitabı. Sanırım diğer kitaplarını da okuyacağım. Özellikle en çok övülen kitap serisi olan Esir Şehrin İnsanları serisini. Kemal Tahir, yalnızca yazar değil, aynı zamanda da iyi bir senaristtir. 13 tane de dizi ve filmi yayınlanmıştır. Marksist yazarlardandır. Babası 2.Abdulhamid in yaveri, annesi ise 2.Abdulhamid in kızının hizmetlisidir. Nazım Hikmet Ran vesilesi ile sosyalist bir görüşü de vardır. Evliliği cezaevine girmesinden dolayı sonlanmıştır. Sabahattin Ali nin kitabını, astsubay olan erkek kardeşine verdiği için 15 yıl hapis cezası almıştır. 12 sene sonra çıkmıştır. 2.evliliğini yapmış. Aziz Nesin ile birlikte bu seferde 6 7 eylül olaylarının ardından, Rum ve Ermeni azınlıklara yapılan saldırıları tertipleyenlerden olduğu söylenerek tekrar cezaevine gönderilmiştir. 6 ay cezaevinde kalmıştır. Devlet Ana kitabı ile TDK ödülünü kazanmıştır. Evi Kadıköy de şu an müze olmuştur.
Devlet Ana kitabı 1967 yılında yazılmıştır. 1968 yılında da yukarı belirttiğim gibi TDK ödülü kazanmıştır. Kitaba, Kurgu tarih romanı demek daha mümkün. Kitapta, Yunus Emre ler, Mevlana lar, Seyh Edebaliler, Ertugrul Gazi ler, Osman Bey ler, Orhan Bey ler vardır. Kısaca Osmanlı nın kuruluş dönemindeki en önemli isimlerin çoğunu görmek mümkündür. Kurgu tarzında bu karakterlerin hikayeleri bir şekilde birleştirilerek bizlere sunulmuştur. Bazı karakterlere sempatik ve gerçeğe yakın, bazılarına ise gerçekten uzak, itici roller yazmıştır. Önyargılı bi anlatım bazı bölümlerde dikkat çekici durumda olmuştur.
Osmanlı Devleti nin kuruluş aşamasında yaşanılan okuması keyifli bir kurgu hikayeye odaklanıyoruz. Kurgu hikaye intikam konulu. 6 ana bölümden oluşuyor kitap.
Söğüt, Bilecik çevresinde kitap genel anlamda geçiyor. Hikaye, Ertuğrul Gazi nin at bakıcısı olan Demircan ın şüpheli ölümü ile başlıyor. Bacıbey,Sevmedim
Kitabı okurken bir kaç kez aklımdan, acaba bu kitabın başka çevirisi var mıydı onu mu okusam diye geçti.
Neden mi?
Türkçe yazılmış böyle bir kitabı ilk kez okuyorum. Oysa çok meşhur bir kitap. İncelemelerde genel olarak çok beğenilmiş. Ben beğenmedim.
Çünkü;
Küçük Ağa tarzında bir kitap beklerken dilini çok sıkıcı buldum. Telafuzu akıcı olmayan vurgulu kelimeler çok fazla. Yabancı şahısların ismi çokça tekrar ediyor. Hele Mavro..!
Kitapta Osman Bey'den çok Mavro anlatılıyor. Sanırsın Mavro'nun hayatını anlatan kitap. Yunus Emre'nin olduğu bölümü de hiç beğenmedim. Aynı zamanda Edebali'yi de çok bayağı anlatmış.
Bacıbey ne Hophop kadı ne yani. Kadını savaşçı göstereceksin diye bey den başka isim mi bulamadın. Yobaz bir kadı için Hop hop tan başka bir lakap mı yoktu. Neyse sevmedim. Kısacası.
Tarihin lezzeti...Hem de en sevdiğim yazarın kaleminden...
Kemal Tahir’in Devlet Ana adlı romanı, Osmanlı Devleti’nin kuruluş dönemini yalnızca tarihsel olaylarla değil, bu olayların arkasındaki toplumsal ve düşünsel yapıyla birlikte ele aldığı için benim açımdan oldukça etkileyici bir eser oldu. Romanı okurken, yazarın tarihî kaynaklara hâkimiyeti ve dönemin zihniyet dünyasını kurmadaki ustalığı dikkatimi çekti. Kuruluş sürecini idealize etmek yerine, bu sürecin arkasındaki sosyal dayanışma, adalet arayışı ve kültürel etkileşimi ön plana çıkarması eseri daha derinlikli bir noktaya taşıyor.
Romanda en çok dikkatimi çeken unsur, Kemal Tahir’in karakterleri birer tarihsel figür olmanın ötesine taşıyarak dönemin düşünce sistemini temsil eden sembolik unsurlara dönüştürmesiydi. Bacıbey’in toplumsal düzeni ayakta tutan bilge figürü, Akçakoca’nın stratejik aklı ve Kerimcan gibi karakterlerin bireysel dönüşüm süreçleri, Osmanlı’nın temelini oluşturan değerlerin hem insani hem de kurumsal yönlerini göstermesi açısından oldukça etkileyiciydi. Bu karakterlerin etrafında şekillenen olay örgüsü, yazarın devlet anlayışını daha bütünlüklü bir perspektifle sunmasına yardımcı oluyor.
Sonuç olarak Devlet Ana, sadece tarihî bir roman olmanın ötesine geçerek devlet, toplum ve adalet ilişkileri üzerine derin düşünceler sunan önemli bir edebî eser olarak değerlendirebileceğim bir kitap oldu. Romanı bitirdiğimde, hem kuruluş döneminin tarihsel arka planını daha iyi anlamış hem de Kemal Tahir’in devlet kavramına getirdiği yorum üzerinde uzun süre düşünmüş hissettim. Bu açıdan bakıldığında, Devlet Ana hem akademik hem de edebî yönü güçlü, üzerinde tartışmaya değer bir eser niteliği taşıyor.
Kemal Tahir'i İlk kez okuyorum. Okutan bir yazım dili var. Ama biraz uzun anlatıyor ve heyecan bırakmıyor... =}
Kitap güzel tarihi bilgiler dolu ve akıp gidiyor.
İlla çok iyi bir kitap okumak isterim mi dersiniz. İlla herkesin anlattığı gibi değil , dili çok iyi kullanıp, farklı bir tarzda alışılmadık şekilde anlatan bir yazarın kitabını mı okumak istersiniz . Osmanlı kurulurken sosyal ve ekonomik yapı , kadının toplum içindeki rolü, eşit olmayanlar arasındaki ilişki, aşiretten devlete giden yolda yaşananları tarihin edebiyata izlekleri çeker mi sizi: O vakit gelin siz de Kemal Tahir ‘in Devlet Ana’sını okuyun 2002 yılında da askerdeyken nasıl merakla okuduysam şimdi de öyle bir merakla okudum, biraz biraz hatırlar gibi olduysam da çok kulak vermedim, sanki ilk kez okur gibi heyecanla çevirdim sayfaları.
Okumak lazım , Kemal Tahir ‘in bakış açısı ile Osmanlı’yı okumak lazım
Adalet namazdan ileridirEdebiyat
Devlet Ana Kemal Tahir'in en bilinen romanı. 1967 yılında çıkan roman 1961 Anayasasının sağladığı özgürlükçü ortamın mahsulü olup sol çevrelerde Osmanlı'nın feodal olup olmadığı tartışmasına farklı bir pencereden bakıyor. Kemal Tahir, Osmanlı'nın toplumsal yapısının Avrupa'dan farklı olduğunu ve Avrupa gibi bir feodaliteye sahip olmadığını düşünüyor. Dolayısıyla Marksist teorinin aksi bir doğrultuya sahip olduğunu düşündüğü Osmanlı'yı kuruluş dönemini mercek altına alarak ele alıyor.
Osmanlı'da dolayısıyla Türklerde toprak devlete aittir. Devlet ise halkın nezdinde adalettir. Devlet aynı zamanda ceberrut bir mekanizmadan ziyade halkı koruyan, kollayan bir yapıdır. Bundan dolayı o, Devlet Ana'dır. Osmanlı'nın kuruluş yıllarındaki atmosfer bir kaostur ancak kaos aynı zamanda doğuşa uygun andır. Bizans'a komşu mevkide bulunan Ertuğrul Gazi ve peşinden gelen Osman Bey, tekfurlarla ve daha da önemlisi gayrimüslim ahaliyle iyi ilişkiler kuruyordur. Görece uzun bir barış dönemi geçiriyorlardı hatta bundan dolayı gazilerin homurtularını romanda sık sık duyuyoruz. Osman Bey ise gazilerin biriken bu enerjisini doğru anda ve koşullarda doğru yöne sevk etmek için çabalar. Bu esnada ise Osman Bey'in geniş bir ittifak kurma çabasında olduğu görülür: Bacıyanı Rumlar, Gaziler, Ahiler ve Hristiyan ahaliden kazanılan insanlar. Düşman ise Batıdan yani bölgeye ve toplumsal yapıya yabancı şövalye Notüs Glaydus'tur.
Kemal Tahir romanın atmosferini güzel oluşturmuş. Kullandığı dil zaman zaman destanvari bir hale giriyor. Bu da okurda gayet hoş bir duygu uyandırıyor. Sık sık deyimlere başvurarak anlatımına zenginlik katıyor. Bununla birlikte bence karakterler biraz yüzeysel kalmış. Bence en azından birkaç ana karakter daha derinlemesine işlenebilirdi. Daha önemlisi ise Kemal Tahir,
Devlet Ana, Kemal Tahir’in tarihsel romanlarından biridir. Bu romanda Osmanlı
İmparatorluğu’nun kuruluş dönemine inilir. Osmanlı insan tipi, yaşam tarzı, adaletleri
gelenek ve göreneklerini konu edinerek bir aşiretten devlet olma mertebesine nasıl yükseldiği anlatılır. Söğüt’teki yaşama Ertuğrul Gazi, Osman Bey ve Orhan Bey, tarihi şahsiyetler de dahildir. Kemal Tahir, bu romanıyla Batı'nın iktisadi, sosyal ve inanç kurumlarının Türk kültürünün sahip olduğu kurumlardan farklı yapıda olduğunu ve bu sebeple uyuşmadığını anlatmaya çalışır.
Usta bir kalemden muhteşem bir eser. Moğul istilası olmuş, anadolu selçuklu devleti dağılmış ve anadoluda türk beylikleri kutulmaktadır. Böyle bir dönemde osmanlı beyliğinin kuruluş aşamasında yaşanamlar...... sonradan bir imparatorluğa dönüşecek olan mimik bir beyliğin sınır boyunda yaşadıkları, gelenekleri, komşularla ve türk birlikleriyle ilişkisi anlatan tarihi bir roman..... yazarlığı kadar tarihçi olaraktan da tanınan büyük bir yazardan büyük bir eser...
8/10
2024 187. kitabı
Devlet Ana" Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarını konu edinen bir romandır. Özellikle Batı ve Türk kültürü arasındaki farklara odaklanılarak Osmanlı Devleti'nin tarihi anlatılmıştır. Kitapta Ertuğrul Gazi, Osman Bey ve Orhan Bey'e yer verilmiştir. Gladyüs, Bizans İmparatorluğu'nun başına geçmek istemektedir.
Ertuğrul Gazi'yi öldürmek için planlar yapar, Osmanlı Beyliği'ndeki Bizanslıları provoke eder ve Ertuğrul Bey'in ak bakıcısı Demircan'ın Liya ile olan ilişkisini ele geçirmek istemiştir. Bir süre sonra Demircan öldürülür. Gladyüs ise planını uygulamaya başlar. Ard. Ertuğrul Bey vefat eder ve Osmanlı Beyliği'nin başına Osman Bey geçer. Dündar Alp ise başa geçenin kendisi olması gerektiğini düşünür ve yancılık yapmaya başlar. Demircan'ın kardeşi Kerimcan da intikam ateşiyle yanıp tutuşmaktadır. Bu sırada Dündar Alp ikna edilmeye çalışılır. Öz Şeyh Edebali, Dündar Alp'le konuşur. Osman Bey de Şeyh Edebali'nin kızı Bala Hatun'la evlenir. Hatun, Osmanlı'nın geleneklerine alışma sürecinden geçer. Yaşanan olaylar ışığında hem Osmanlı'nın yaşamı hem de tarihsel gelişimi aktarılmıştır.
Devlet ana konusu nedir?
Kemal Tahir’in tarihsel romanlarından olup bu eserde Osmanlı devletinin kuruluş dönemi konu edinilir. Anadolu’nun Türkleşmeye başladığı yıllarda, Osmanoğullarının bir devlet kurma ma-cerası ile Bizans ve Bizans’a bağlı tekfurların Bursa ve çevresinin Türklerin eline geçmesini önleme çabaları romanın ana eksenini oluşturur. Bir bakıma Müslüman-Hristiyan mücadelesi romanın bütününe yansır.
Devlet Ana’yı hangi ilke doğrultusunda yazilmistir ?
Kemal Tahir bu soruya karşılık şu cevabı vermiştir;
" Bir kere Batı’da roman nereden kaynaklanmış?... Masaldan, halk hikayelerinden mi?... Tamam! Benim de masalım var, halk hikayelerim var… Öyleyse romanımızı oturtacağım temel var bende…”diyerek, Türk romanının Batı’yı taklit etmemesi gerektiğini, milli değerlerin romana konu olabileceğini ifade eder. Gerçekten de Devlet Ana, gerek yapısı ve muhtevasıyla milli nitelikte bir romandır.
--İlk baskısı 1968
-- Realist bakış açısıyla yazılmıştır. Bu yönüyle tarihe ışık tutar.
-- Ertuğrul bey - Osman Bey - Orhan Bey dönemini ele almıştır.
Devlet Ana altı bölüme ayrılmıştır: Kancık Vuruş, Uyandırılan Işık, Dost Çelmesi, Fal, Derin Geçit, Kerimcan’ın Yolu.
Roman boyunca bu güçler arasındaki çatışma eserin ana eksenini oluşturur. Kemal Tahir, doğu ile batıyı karşıt özelliklerle ele alır. Devlet Ana’da Türkler ahlaki yönden üstün vasıflarıyla verilir.
Bacıbey, törelerden taviz vermeyen, yiğit bir kadındır. Dönemin ideal kadın tipini sergiler. Osman Bey, yiğit, cesur ve güvenilir bir kişidir. Ertuğrul Gazi, yerini ancak Osman Bey’in doldurabileceğini düşünür. Rüstem Pelvan’ın oğlu Demircan, babası gibi savaşçıdır. Kerim Çelebi, büyük değişim gösterir. Önceleri, kavgadan, savaştan hoşlanmayan, ata binmeyi, kılıç kullanmayı beceremeyen Kerim Çelebi, kitaplara olan
Yazar Hakkında
Kemal TahirYazar · 68 kitap
F. M. İkinci, Körduman, Bedri Eser, Samim Aşkın, Nurettin Demir, Ali Gıcırlı müstear isimleriyle kitapları bulunmaktadır.
13 Mart 1910'da İstanbul'da dünyaya geldi. Gerçek adı İsmail Kemalettin Demir'dir. Babası, II. Abdülhamit'in yaverlerinden Yüzbaşı Tahir Bey; annesi, Osmanlı sarayında Abdülhamit'in kızı Naile Sultan'ın hizmetinde bulunan Nuriye Hanım'dır (Saraydaki adı "Hubser" idi). Ailenin en büyük çocuğu idi.
Babasının görevleri nedeniyle ilk öğrenimini imparatorluğun değişik yerlerinde sürdürdü. Ailenin 1923'te İstanbul'a yerleşmesinden sonra eğitimine Galatasaray Lisesi'nde devam etti. Annesinin 1926 yılında veremden ölümü ve babasının ikinci bir evlilik yapması üzerine öğrenimini 10. sınıfta iken bıraktı; önce İstanbul'da avukat kâtipliği, sonra Zonguldak'taki kömür işletmelerinde ambar memurluğu yaptı.
Sol düşünceyi benimsemesi
1932'de İstanbul'a döndü, Vakit, Haber, Son Posta gazetelerinde röportaj yazarı, çevirmen, düzeltmen olarak çalıştı. 1933'de Kenan Şahabettin, İdris Ahmet, Ziya İlhan, Yakup Kadri, Nuri Tahir, Ertuğrul Şevket, Fakih Özden ve Arif Nihat Asya gibi yazar ve şairlerle "Geçit" adlı bir edebiyat dergisi çıkardı. Geçit Dergisi kadrosundan Ertuğrul Şevket (Avaroğlu), Babıali'de tanıştığı Kerim Sadi Türkiye Komünist Partisi üyesi olan komşusu "Sarı" Mustafa Börklüce ve onun aracılığı ile tanıştığı şair Nazım Hikmet gibi sosyalist aydınlarla arkadaşlığı sonucu sosyalist fikirleri benimsedi. 1934-1936 arasında Yedigün ve Karikatür dergilerinde sekreterlik yaptı. Varlık ve Ses dergilerinde takma adlarla şiirler yayımladı, Karagöz gazetesinde başyazarlık, Tan'da yazı işleri müdürlüğü yaptı.
İlk kitapları
İlk kitabı, 1936'da yayımladığı "Namık Kemal için Diyorlar ki" adlı kitapçık oldu. Kitapçık, Namık Kemal hakkında yaptığı yedi soruluk ankete çeşitli şair ve yazarlar tarafından verilen yanıtlardan oluşmaktaydı. Falih Rıfkı Atay, Vâlâ Nureddin, Hüseyin Cahit Yalçın, Peyami Safa, Ercüment Ekrem Talu, Sadettin Nüzhet Ergun, Kerim Sadi Cerrahoğlu, Dr. Fuad Sabit, Nâzım Hikmet, Hüseyin Avni Şanda ve Suat Derviş'in yanıtlarını ve Kemal Tahir'in onlar hakkındaki saptamalarını içeren kitapçık, edebiyat dünyasında geniş yankı buldu. 1937'de ikinci kitabı olan "Bir Çalgıcının Seyahati" adlı romanı yayınlandı.
İstanbul'un tanınmış gazeteciler arasına giren Kemal Tahir, 1937'de İzmir'de öğretmenlik yapan Fatma İrfan Akersin ile ilk evliliğini yaptı; bu evlilik Kemal Tahir'in 1938'de hapse girmesi nedeniyle devam etmedi ve 1940 yılında boşanma ile sonlandı.
Donanma Davası
Kemal Tahir, bahriyede görevli kardeşi Nuri Tahir, Nâzım Hikmet, Hamdi Alev, Emine Alev, Hikmet Kıvılcımlı, Fatma Nudiye Yalçı, Kerim Korcan, Mehmet Ali Kantan, Seyfi Tekbilek ve Hüseyin Durugün'le beraber "askeri isyana tahrik ve teşvik" suçlaması ile 13 Haziran 1938'de tutuklandı.
Suçlanmasının nedeni astsubay olan kardeşi Nuri Tahir'e Sabahattin Ali'nin bir kitabını vermek idi. "Donanma Davası" veya "Bahriye Olayı" diye adlandırılan bu dava nedeniyle Donanma Komutanlığı Mahkemesi'nde yargılandı, 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
Cezaevi yılları
Çankırı, Çorum, Kırşehir, Malatya cezaevlerinde 12 yıl hapis yattı. Hapishanedeki yıllarını okuyarak ve "sarı defterine" yazarak geçirdi. Takma isimle mizah öyküleri ve polisiye romanlar kaleme alan yazar, 1954 yılına kadar "Kemal Tahir" adını eserlerinde kullanamadı "Göl İnsanları"'na alacağı iki öyküsünü hapisteyken Cemalettin "Mahir" takma adıyla Tan'da yayımladı.
Hapishane yıllarında Fatma İrfan Hanım'a yazdığı mektuplar "Kemal Tahir'den Fatma İrfan'a Mektuplar" adıyla; Nazım Hikmet'in kendisine yazdığı mektuplar "Kemal Tahir'e Mapushaneden Mektuplar" adıyla basıldı.
Cezaevinden çıktıktan sonraki yaşamı
Yazar, 1950'de çıkan aftan yararlanıp serbest kaldı. Cezaevinden çıkar çıkmaz ikinci eşi Semiha Sıdıka Hanım ile evlendi. Çiftin evliliği Kemal Tahir'in 1973'teki vefatına kadar sürdü; çocukları olmadı 1950'li yıllarda Körduman, Bedri Eser, Samim Aşkın, F. M. İkinci, Nurettin Demir, Ali Gıcırlı gibi takma isimle kitaplar yayımlamayı sürdüren Kemal Tahir'in Amerikalı yazar Mickey Spillane'den çevirdiği "Mayk Hammer" dizisi büyük ilgi gördü. Orijinal kitapların tamamını çevirdikten sonra "Mayk Hammer'in Yeni Maceraları"'nı yazmaya devam etti; böylece Kemal Tahir'in kaleminden dört yeni Mayk Hammer romanı ortaya çıktı.
6-7 Eylül olayları sırasında bir kez daha tutuklandı, Harbiye Cezaevi'nde 6 ay yattı. 14 ay kadar Aziz Nesin ile birlikte kurdukları Düşün Yayınevi'ni yönetti. Metin Erksan, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz ile senaryo çalışmaları yaptı.
Kemal Tahir'in ilk önemli eseri olan 4 bölümlük Göl İnsanları uzun öyküsü Tan gazetesinde tefrika olarak yayınlandı, eser 1955'te kitap olarak basıldı. Bu eserde yıllar sonra ilk defa kendi adını kullandı.
Romancılık dönemi
Göl İnsanları'nı yayımladığı 1955 yılında bir köy romanı olan Sağırdere romanı da yayımlandı. Sağırdere (1955) ve onun devamı olan Körduman'da (1957) Çankırı'nın Yamören köyünden Mustafa'nın serüvenini merkez alarak köylünün sorunlarını, etik değerlerini, köyün ekonomik yapısını, tarih içindeki bağlarından koparmadan sergiledi.
Mütareke dönemi İstanbul'unu konu alan Esir Şehrin İnsanları'ndan (1956) sonra yayımlanmış olan Körduman'ı; eşkıyalık olgusuna eğildiği Rahmet Yolları Kesti (1957), Çorum bölgesi insanlarını anlatan roman üçlemesinin ilk iki kitabı Yediçınar Yaylası (1958) ve Köyün Kamburu (1959) izledi (Üçlemenin son kitabı, 1970'de yayınlanan Büyük Mal adlı romandır ).
1960'tan sonra tüm dikkatini Osmanlı tarihi ve toplum yapısına yönelterek, devlet, Doğu-Batı çatışması, Batılılaşma ve mülkiyet gibi sorunları derinden kavramaya uğraştı; araştırmaları sonucu resmi tarih söyleminin karşısında, Osmanlı Devleti'nin kültürel ve siyasi mirasını sahiplenen bir romancı haline geldi.
Kemal Tahir'in kendisiyle, Osmanlı Devleti, Cumhuriyet ve Batılılaşma ile hesaplaşmasının sonucu olarak 1965 yılında Yorgun Savaşçı adlı romanı ortaya çıktı. Resmi tarih söylemine aykırı görüşler içeren bu eser, tarihi çarpıtmakla eleştirildi. 1980 yılında romanın TRT tarafından filme çekilmesi ile yeniden gündeme gelen eleştiriler, 1983'te filmin başbakan Bülent Ulusu'nun emri ile yakılmasına yol açtı.
1965 yılının Nisan ayında Cumhuriyet Gazetesi'nde tefrika edilen Bozkırdaki Çekirdek romanı, Kemal Tahir'in çok tartışılan eserlerinden birisi oldu. Bu eserde Köy Enstitülerinin tepeden inmeci bir yaklaşımla kuruluşunu eleştirerek iktidarla ters düştü.
1967'de en önemli eserlerinden birisi olan Devlet Ana yayımlandı. Osmanlı Devleti'nin kuruluşunu ele aldığı bu romanda "kerim devlet" kavramını ortaya attı. Batılılaşmayı eleştirdi. Yerli bir sosyalizm oluşturmaya çalışarak Marksistlerin tepkisini çekti.
1968'de Yorgun Savaşçı ile Yunus Nadi Armağanı'nı, Devlet Ana ile Türk Dil Kurumu Roman Ödülü'nü kazandı.
Kemal Tahir, 1968'de aldığı davet üzerine SSCB'ye gitti. 1970'de akciğer ameliyatı geçiren Tahir, 21 Nisan 1973'te geçirdiği bir kalp krizi sonucu İstanbul'da yaşamını yitirdi. Cenazesi, Sahrayıcedit Mezarlığı'na defnedildi.
Ölümünden sonra
Yazarın "Namuscular", "Karılar Koğuşu", "Esir Şehrin İnsanları", "Dam Ağası", "Bir Mülkiyet Kalesi" romanları ölümünden sonra yayımlandı.
Kemal Tahir kitaplarının yayının devam etmesi için ölümünden sonra eşi tarafından "Kemal Tahir Vakfı" kurulmuş; Kadıköy'deki hayatının son yıllarını geçirdiği ev, ziyarete açılmıştır.
Yazarın kitapları Halit Refiğ, Metin Erksan, Atıf Yılmaz gibi yönetmenler tarafından sinemaya aktarılmıştır.
Düşünceleri
Düşüncelerindeki çıkış noktası Marksizm ile Türkiye gerçeği arasındaki bağlantı sorunuydu. Siyasi eylemlere de katılmış bir yazar olarak, Türkiye'de kendi algıladığı siyasal, sosyal, kültürel yapı ile Marksizmin sunduğu çözüm arasında bir çelişki görüyordu. Türk toplum yaşamına uymadığına inandığı batılılaşmaya ilişkin yargısı da Marksizmi yetersiz bulmasına bağlıydı. Çünkü Marksizm, "Türkiye'de 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin siyasal ve kültürel uygulamalarını bir ticaret burjuvazisi devriminin sonucu" olarak değerlendiriyordu. Kemal Tahir ise böyle bir sınıfın varlığından kuşkuluydu. Böylece hem Marksizmin, hem de batılılaşmanın ürünü olan cumhuriyet dönemi resmi tarih görüşünün aşılması düşüncelerinin temel noktası oldu.
Marx ve Engels'in doğu toplumlarıyla ilgili görüşlerini araştırdı. Cumhuriyet dönemi resmi ideolojilerinin dışında kalan Ömer Lütfi Barkan, Mustafa Akdağ, Halil İnalcık, Niyazi Berkes, Şerif Mardin gibi bilim adamlarının eserlerinden vardığı sonuca göre, Osmanlı-Türk toplumu, Marksizmin toplumların sosyo-ekonomik süreçte birbirini izleyen zorunlu aşamalar olarak gördüğü ilkel topluluk / kölecilik / feodalite / kapitalizm sürecinde yer almaz. Kendi kültürel ve sosyal yapısından kaynaklanan çok daha özel bir gelişme süreci, dinamikleri ile yapısal farklılıkları vardır. Bu nedenle batılılaşma, gerekli altyapısı olmayan bir topluma, soyut ve biçimsel bir üstyapı getirme çabasından başka bir şey değildir. Köklü bir ekonomik ve toplumsal devrim yapılmadan başlatılan tepeden inme uygulamalar taklitçiliktir.
Bu ana fikir çerçevesinde eserlerinde Osmanlı toplumunun kölecilik ve feodalizmden çok farklı ve insancıl bir temel üzerine kurulduğunu anlatmayı amaçladı. Romanlarında da "Türk insanı ve Türkiye özeli" olgusunu ortaya çıkarmaya çalışmadı.
Roman tamamen içinden çıktığı toplumun yapılanmasına bağımlıdır. Romanı diyalektik bir tür olarak anlamak ve insan muhayyilesine katkısını kavramak, romanın dünyayı belirlemek için sarfettiği çabaların biçimsel gerçekçilik tekniklerinin kullanımına bağlı olduğunu da anlamaktır. Don Kişot' un şövalye romanlarının kahramanlarına benzeme teşebbüsünün gülünçlüğü sadece model imkânsızlığı ışığı altında kavranabilir. Tam bu noktada Kemal Tahir'in önemi belirir. Zira Türk romanında bu meselenin taşını kaldıran ilk romancıdır. Romanları, Osmanlı Devleti'nin XIV. yüzyılda kuruluşundan XX. yüzyıla kadar Türk toplumunda bir Osmanlı sürekliliği arayışıdır.
Toplumsal gerçekçi çizgide sürdürdüğü yazarlık yaşamında eserlerinde yalın bir dil kullandı. Bilhassa Orta Anadolu Türkçesini dilinin odak noktasına koydu. Diyaloglarla zenginleştirdi, karizmatik karakterler yarattı.
Roman
Esir Şehrin İnsanları (1956) -1
Esir Şehrin Mahpusu (1962) -2
Yol Ayrımı (1971)-3
Yediçınar Yaylası (1958) -1
Köyün kamburu (1959) -2
Büyük Mal (1970) -3
Hür Şehrin İnsanları (1974)
Sağırdere (1955) - 1
Körduman (1957) -2
Rahmet Yolları Kesti (1957)
Kelleci Memet (1962)
Yorgun Savaşçı (1965)
Bozkırdaki Çekirdek (1967)
Devlet Ana (1967)
Kurt Kanunu (1969)
Namusçular (1974)
Karılar Koğuşu (1974)
Damağası (1977)
Hikaye
Göl İnsanları (1955)
Senaryo
Haremde Dört Kadın (1965, Halit Refiğ ile birlikte)
Mektup
Kemal Tahir'e Mapusaneden Mektuplar (Nazım Hikmet'le yazışmaları)
