Kurt Kanunu
Kemal Tahir
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
312
Basım Tarihi:
Kasım 2016
İlk Yayın Tarihi:
1969
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Dil:
Türkçe
Orijinal Ülke:
Türkiye
ISBN:
9789752731547
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Diğer Baskılar
7 diğer baskı · Tümünü Göster
Kurt Kanunu
4.948 okunmaİthaki Yayınları · Kasım 2016 · 312 s.
Kurt Kanunu
1.092 okunmaKetebe Yayınları · Ocak 2026 · 304 s.
Kurt Kanunu
249 okunmaTekin Yayınları · Ocak 2004 · 272 s.
Kurt Kanunu
134 okunmaİthaki Yayınları · Mart 2021 · 304 s.
Kurt Kanunu
55 okunmaBilgi Yayınevi · 1975 · 368 s.
Kurt Kanunu
41 okunmaBilgi Yayınevi · Temmuz 1969 · 406 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Kurtlukta düşeni yemek kanundur!Edebiyat
"İster kazanç, ister suçunu cezasız atlatmak
için olsun, insanın sorumluluktan kurtulmasına
kesinlikle imkân yoktur" (s.284).
Edebiyatımızda tarihi roman denilince ilk akla gelen isimlerden biri kim diye sorsanız, 
Kemal Tahir derim. Gerçekten de o, Osmanlı Devleti'nin kuruluşu başta olmak üzere, imparatorluğun çözülme ve yıkılma süreçleriyle, yeni genç Cumhuriyetin hangi sosyal, siyasi, ekonomik, psikolojik ve tarihi dinamiklerden geçerek kurulduğunu kendine özgü bakış tarzı ve edebî üslubuyla anlatan eşsiz yazarlarımızın başında geliyor.
Bu yönüyle " #k:280876" üçlemesinin devamı mahiyetinde okuduğum "
Kurt Kanunu" da Kemal Tahir'in en çok etkilendiğim başyapıtlarından biri oldu. Kemal Tahir romanda Osmanlı'nın son döneminde İaşe Nazırlığı yapan kahramanı Kara Kemal'i konuşturarak İttihat Terakki'nin son günlerinde yaşananları, İzmir Suikastı girişiminin ve idamların sosyolojik, psikolojik ve tarihi nedenlerini çok iyi resmediyor. Tek parti döneminde yaşanan zorlukları, İstiklâl Mahkemeleri'nin olumsuzluklarını, eski ittihatçıların yanlışları ve pişmanlıklarını eleştirel bir dille anlatıyor.
Tüm bunların yanında birbirini gaza getirerek sonucu belirsizliklerle ve aymazlıklıklarla dolu bir yola giren bir dönemin asker, politikacı ve devlet adamlarının yaşadığı çelişkileri, köşeye sıkılmışlıkları ve korkularını bir bir ortaya koyuyor. Özellikle hiç haberi olmadığı halde ismi suikate karıştırılan Kara Kemal'in yaşadığı ruh halini ve Osmanlı Devleti'nin yıkılış süreçlerinde oynadıkları rolü anlatırken kendisiyle hesaplaşmasını harika bir şekilde dile getiriyor.
Doğrusu kitabı okurken Kara Kemal'in analizlerine hayran kalıyor insan. Bu analizlerle Kemal Tahir, o dönemde meydana gelen olaylara resmi tarih tezinin dışında farklı bir pencereden ve farklı bir gözle bakmanızı
Kemal Tahir derim. Gerçekten de o, Osmanlı Devleti'nin kuruluşu başta olmak üzere, imparatorluğun çözülme ve yıkılma süreçleriyle, yeni genç Cumhuriyetin hangi sosyal, siyasi, ekonomik, psikolojik ve tarihi dinamiklerden geçerek kurulduğunu kendine özgü bakış tarzı ve edebî üslubuyla anlatan eşsiz yazarlarımızın başında geliyor.
Bu yönüyle " #k:280876" üçlemesinin devamı mahiyetinde okuduğum "Kurt Kanunu" da Kemal Tahir'in en çok etkilendiğim başyapıtlarından biri oldu. Kemal Tahir romanda Osmanlı'nın son döneminde İaşe Nazırlığı yapan kahramanı Kara Kemal'i konuşturarak İttihat Terakki'nin son günlerinde yaşananları, İzmir Suikastı girişiminin ve idamların sosyolojik, psikolojik ve tarihi nedenlerini çok iyi resmediyor. Tek parti döneminde yaşanan zorlukları, İstiklâl Mahkemeleri'nin olumsuzluklarını, eski ittihatçıların yanlışları ve pişmanlıklarını eleştirel bir dille anlatıyor.
Tüm bunların yanında birbirini gaza getirerek sonucu belirsizliklerle ve aymazlıklıklarla dolu bir yola giren bir dönemin asker, politikacı ve devlet adamlarının yaşadığı çelişkileri, köşeye sıkılmışlıkları ve korkularını bir bir ortaya koyuyor. Özellikle hiç haberi olmadığı halde ismi suikate karıştırılan Kara Kemal'in yaşadığı ruh halini ve Osmanlı Devleti'nin yıkılış süreçlerinde oynadıkları rolü anlatırken kendisiyle hesaplaşmasını harika bir şekilde dile getiriyor.
Doğrusu kitabı okurken Kara Kemal'in analizlerine hayran kalıyor insan. Bu analizlerle Kemal Tahir, o dönemde meydana gelen olaylara resmi tarih tezinin dışında farklı bir pencereden ve farklı bir gözle bakmanızıCumhuriyet’in Karanlık PerdesiEdebiyat
Kemal Tahir’in Kurt Kanunu adlı eseri, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki siyasi gerilimleri ve güç mücadelelerini kurmaca bir çerçevede ele alır. Roman, İzmir Suikasti etrafında şekillenen olayları takip eder ve dönemin karanlık ilişkilerini, entrikalarını ve devlet içindeki çözülmeleri gözler önüne serer.
Eserde, ihanet, sadakat, korku ve iktidar hırsı iç içe geçmiştir. Kemal Tahir, karakterlerin psikolojilerini derin ve gerçekçi biçimde yansıtarak, dönemin siyasal atmosferini hem bireyler hem de toplum üzerinden sorgular.
Tarihsel gerçekleri roman kurgusuyla harmanlayan Kurt Kanunu, Türkiye’nin değişim sürecini, güç dengelerinin nasıl kırılgan bir yapıya sahip olduğunu ve insanların bu süreçte nasıl “kurda dönüşebildiğini” etkileyici bir dille anlatır.
Temalar:
Siyasi Entrika ve Güç Mücadelesi
İhanet ve Sadakat
Devlet ve Birey Çatışması
Korku ve Paranoya
Tarih ve Toplumsal Değişim
Kitabın konusundan önce anlatım tekniğinden kısaca söz edecek olursak; yazarımız eserinde sıkça diyaloglara yer vermiş, ayrıca kişilerin iç dünyalarına yönelişlerine okuyucularını da dahil etmek istemiş. Bazı sahneleri natüralizm ekseninden anlatarak eserin akıcılığını artırmış. Fikrimce gerek betimlemeleriyle gerek diyaloglarıyla akıcı ve okunmaya değer bir eser. Dediğim gibi Kemal Tahir'in okuduğum ilk eseri. Sanırım ilerleyen günlerde diğer eserlerinden de okumaya gayret edeceğim.
Konu itibariyle; yazar İzmir suikastı olayını, ideolojilerden ve fikirlerden sıyrılarak tamamen objektif bir bakış açısıyla anlatmış. Dönemin ünlü politikacılarının ve devlet büyüklerinin bir iç hesaplaşmasına dönen olayda, çarpıcı bir ifadeyle, modası geçmiş siyasetçiler birer birer toplumdan silinmeye çalışılıyor. İstiklal mahkemesinin işleyişine de bazı bölümlerinde getirdiği eleştiriler nezdinde, okuyucular üzerinde adalet ve hukuk kavramları açısından önemli etkiler bırakmak istemiş. Nitekim yargılanan bazı kişilerin suikast olayı ile bağlantısının bulunmaması, buna rağmen mahkemenin firari durumdaki bu kişileri suçlu ilan etmeleri, gazetelerin bu kişiler hakkında ileri geri yazılar yazarak toplumdaki itibarlarını yerler bir etmeleri gibi kurgular; adaletin ve masumiyet karinesinin önemini okuyucu olarak bir kez daha kavramamı sağladı.
"Tarihin örneğini yazmadığı kurtlar boğuşmasına girip yenik düştük. Kurtlukta düşeni yemek kanundur." (s.236)
Kurt Kanunu, 1926'da, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya yapılması planlanan suikast girişiminin arka planını konu alır. Kemal Tahir bu romanında eski iktidar partisi İttihat ve Terakki Fırkası üyelerinin gözüyle anlatırken İttihatçıların aralarında yaşanan çekişme ve hesaplaşmaları da aktarır.
Suikast girişiminin perde arkasını gözler önüne sermek ve buna neden olan toplumsal meselelere değinmek olan Kurt Kanunu, arka planda ise İttihatçılar, Terakkiperver sempatizanları, batılılaşma, aydın-halk-asker-idareci çatışması, halifeliğin kaldırılması, dil devrimi, harf inkılabı, İstiklâl mahkemelerinin kararları gibi dönemin toplumsal konularına değiniyor.
Dönemin atmosferini yansıtması ve bunu incelikli işlemesi bakımından beğendiğim roman oldu.
Kemal Tahir bu romanında eski iktidar partisi İttihat ve Terakki Fırkası üyelerinin gözüyle anlatırken İttihatçıların aralarında yaşanan çekişme ve hesaplaşmaları da aktarır.
Suikast girişiminin perde arkasını gözler önüne sermek ve buna neden olan toplumsal meselelere değinmek olan Kurt Kanunu, arka planda ise İttihatçılar, Terakkiperver sempatizanları, batılılaşma, aydın-halk-asker-idareci çatışması, halifeliğin kaldırılması, dil devrimi, harf inkılabı, İstiklâl mahkemelerinin kararları gibi dönemin toplumsal konularına değiniyor.
Dönemin atmosferini yansıtması ve bunu incelikli işlemesi bakımından beğendiğim roman oldu.
Okuduğum ilk Kemal Tahir kitabı!
•
Daha önce incelemesini yapacaktım ancak unutmuşum:’)
o kadar kitap okumama rağmen gün geçtikte daha çok unutuyorum alzheimer olmam inşallah :d
neyse kitaba gelecek olursak ;
•
Kurt Kanunu, 1926'da, Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk’e yapılması planlanan suikast girişiminin arka planını konu alıyor. Kurtuluş Savaşı sonrasının en bunalımlı dönemini, İzmir Suikastı'nı ele alıyor.
•
Kemal Tahir bu romanında eski iktidar partisi İttihat ve Terakki Fırkası üyelerinin gözüyle anlatırken İttihatçıların aralarında yaşanan çekişme ve hesaplaşmaları da aktarır. Suikast girişiminin perde arkasını gözler önüne sermek ve buna neden olan toplumsal meselelere değinmek olan Kurt Kanunu, arka planda ise İttihatçılar, Terakkiperver, batılılaşma vb. dönemin toplumsal konularına değiniyor.
•
Ancak pek keyifle okuduğumu söyleyemeyeceğim. Bir edebi kitapta sık sık argo kelimeler kullanılması bana hoş ve normal gelmiyor. Çok fazla aşağılayıcı unsurlar barındıran, özellikle kadına nitelendirilen argo ve aşağılayıcı kelimeler çok fazla vardı.. konuya kendimi vermemi çok engelledi. Evet, Kemal Tahir’in kendine has bir tarzı var. Bu tarzını seven de var sevmeyen de… ancak ben kadınlara karşı olan yaklaşımından hiç hoşlanmadım ve sevmedim…
Kurtlukta düşeni yemek kanundur.Edebiyat
Bizim kuşakta olan hemen herkes 2003-2007 arasında yayımlanan "Kurtlar Vadisi" dizisini izlemiştir. Dört yıl boyunca yayın saatinde sokakları boşaltan dizide geçen ünlü bir replik vardır: "Kurtlukta düşeni yemek kanundur". İlk olarak Aslan amcadan duyduğumuz "Kurtlukta düşeni yemek kanundur. Düşmeyeceksin!" repliği, Laz Ziya, Karahanlı ve tabii ki Hüsrev Ağa'nın ağzından çok kez tekrarlanır.
Kemal Tahir Kurt Kanunu adlı eserinde 14 Haziran 1926'da yapılması planlanan ama neyse ki dönemin istihbarat örgütleri tarafından engel olunan İzmir Suikasti'ni konu alır. "Her ölüm erken ölümdür." şiarıyla baktığımızda "Keşke daha uzun yaşasaydı." dediğim nadir insanlardandır Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Kendisi, henüz taze cumhurbaşkanı iken, gidilecek o kadar yol, değiştirilecek o kadar iş varken planlanan bu suikast gerçekleşseydi
şu an nerelerde olurduk düşünmek bile istemiyor insan...
Yazarın diğer eserlerine göre daha az beğendiğim kitap üç bölümden oluşuyor: Kanlı tuzak, Sürek Avı, İnsanlık Sorunu.
Sarı Paşa (Atatürk), Sağır Paşa'nın (İnönü) uygulamalarından rahatsız kesimin o dönemki düşünceleri üzerinden sistem eleştirisi yapan eserde, kadınlara bakış biraz sert işlenmiş. Arşiv kayıtları incelenince olayla hiç bağı olmamasına rağmen suikast bahane edilerek partisi kapatılan (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası) ve pasifize edilen saygı duyduğum bir Kurtuluş komutanı ve İstiklal gazisi olan Kazım Karabekir Paşa'yı hürmetle anıyorum.
Kitapla kalın
Kemal Tahir Kurt Kanunu adlı eserinde 14 Haziran 1926'da yapılması planlanan ama neyse ki dönemin istihbarat örgütleri tarafından engel olunan İzmir Suikasti'ni konu alır. "Her ölüm erken ölümdür." şiarıyla baktığımızda "Keşke daha uzun yaşasaydı." dediğim nadir insanlardandır Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Kendisi, henüz taze cumhurbaşkanı iken, gidilecek o kadar yol, değiştirilecek o kadar iş varken planlanan bu suikast gerçekleşseydi
şu an nerelerde olurduk düşünmek bile istemiyor insan...
Yazarın diğer eserlerine göre daha az beğendiğim kitap üç bölümden oluşuyor: Kanlı tuzak, Sürek Avı, İnsanlık Sorunu.
Sarı Paşa (Atatürk), Sağır Paşa'nın (İnönü) uygulamalarından rahatsız kesimin o dönemki düşünceleri üzerinden sistem eleştirisi yapan eserde, kadınlara bakış biraz sert işlenmiş. Arşiv kayıtları incelenince olayla hiç bağı olmamasına rağmen suikast bahane edilerek partisi kapatılan (Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası) ve pasifize edilen saygı duyduğum bir Kurtuluş komutanı ve İstiklal gazisi olan Kazım Karabekir Paşa'yı hürmetle anıyorum.
Kitapla kalın
Kitap özetle; Üç bölümden oluşan bu kitap İttihatçı Abdülkerim ve Kara Kemal Bey'in bakış açısından İzmir suikastı ve İttihatçıların hesaplaşma sürecini anlatmaktadır. Son bölümde ise Emin Bey'in gözünden İstiklâl Mahkemesi yargılaması anlatılmaktadır.
Roman adını kurtların aç kaldıklarında bir daire etrafında saatlerce döndükten sonra ilk düşenin yenik sayılıp türdeşlerine yem olması şeklinde cereyan eden kurt dansından almaktadır. Kitap 1926 yılındaki Mustafa Kemal Atatürk’e yapılan ve başarısızlıkla sonuçlanan İzmir suikasti sonrasında kaçak duruma düşen karakol cemiyetinin kurucularından kara Kemal Bey’in suikast suçundan aranmasını konu alıyor. Ayrıca Kemal Tahir kitapta cumhuriyetçilerin ulusal kurtuluş savaşı’nda büyük yararlılık göstermiş olan İttihatçılarla hesaplaşmasını konu alıyor. Kemal Tahir kitapta İstiklal mahkemelerini ve cumhuriyetin ilk yıllarını eleştirirken kara Kemal Bey ağzından da ittihat ve terakki cemiyetinin özeleştirisini yapmıştır. İttihatçılar yorgun savaşçıdır ve kurtlukta düşeni yemek kanundur.
Resmî tarihi reddeden, hem içerdiği tarihi, sosyal, ekonomik fikirlerle hem de olay örgüsüyle harika bir eser. Zaten Kemal Tahir okumak bambaşka bir histir fakat bu romanda Kara Kemal’i öyle benimsiyor ve merak ediyorsunuz eliniz hemen Google’a gidiyor kendisi hakkında detaylı bilgi edinmek için. Bildiğini anlatmaktan korkmayan cesur kalem Kemal Tahir’in bu eseri mutlaka okunmalıdır. Doğru bildikleriniz hakkında kafanızda soru işaretleri oluşacağına emin olabilirsiniz.
300 sayfa olan Kurt Kanunu bir çırpıda okunuveriyor. Akıcı, anlaşılır bir dille yazılmış usta kalem eşinden çıkmış kitap benden on üzeri yedi aldı. Kırmamın sebebi ise beklentilerim çok yüksekti ama çoğu karşılanmadı.
Okumanızı tavsiye ederim
Bu kitaptan beklentilerim açıkçası çok yüksekti
Atatürk 'e suikast anlatılıyor Kara Kemal ile Abdülkerim' in haberi olmadan suikasta isimleri karışınca kaçmaya başlıyorlar. Ama bu kaçış nereye kadar? Kara Kemal Bey yakalanacağı sıra kendini öldürüyor.
İyi okumalar
Yazar Hakkında
Kemal TahirYazar · 68 kitap
F. M. İkinci, Körduman, Bedri Eser, Samim Aşkın, Nurettin Demir, Ali Gıcırlı müstear isimleriyle kitapları bulunmaktadır.
13 Mart 1910'da İstanbul'da dünyaya geldi. Gerçek adı İsmail Kemalettin Demir'dir. Babası, II. Abdülhamit'in yaverlerinden Yüzbaşı Tahir Bey; annesi, Osmanlı sarayında Abdülhamit'in kızı Naile Sultan'ın hizmetinde bulunan Nuriye Hanım'dır (Saraydaki adı "Hubser" idi). Ailenin en büyük çocuğu idi.
Babasının görevleri nedeniyle ilk öğrenimini imparatorluğun değişik yerlerinde sürdürdü. Ailenin 1923'te İstanbul'a yerleşmesinden sonra eğitimine Galatasaray Lisesi'nde devam etti. Annesinin 1926 yılında veremden ölümü ve babasının ikinci bir evlilik yapması üzerine öğrenimini 10. sınıfta iken bıraktı; önce İstanbul'da avukat kâtipliği, sonra Zonguldak'taki kömür işletmelerinde ambar memurluğu yaptı.
Sol düşünceyi benimsemesi
1932'de İstanbul'a döndü, Vakit, Haber, Son Posta gazetelerinde röportaj yazarı, çevirmen, düzeltmen olarak çalıştı. 1933'de Kenan Şahabettin, İdris Ahmet, Ziya İlhan, Yakup Kadri, Nuri Tahir, Ertuğrul Şevket, Fakih Özden ve Arif Nihat Asya gibi yazar ve şairlerle "Geçit" adlı bir edebiyat dergisi çıkardı. Geçit Dergisi kadrosundan Ertuğrul Şevket (Avaroğlu), Babıali'de tanıştığı Kerim Sadi Türkiye Komünist Partisi üyesi olan komşusu "Sarı" Mustafa Börklüce ve onun aracılığı ile tanıştığı şair Nazım Hikmet gibi sosyalist aydınlarla arkadaşlığı sonucu sosyalist fikirleri benimsedi. 1934-1936 arasında Yedigün ve Karikatür dergilerinde sekreterlik yaptı. Varlık ve Ses dergilerinde takma adlarla şiirler yayımladı, Karagöz gazetesinde başyazarlık, Tan'da yazı işleri müdürlüğü yaptı.
İlk kitapları
İlk kitabı, 1936'da yayımladığı "Namık Kemal için Diyorlar ki" adlı kitapçık oldu. Kitapçık, Namık Kemal hakkında yaptığı yedi soruluk ankete çeşitli şair ve yazarlar tarafından verilen yanıtlardan oluşmaktaydı. Falih Rıfkı Atay, Vâlâ Nureddin, Hüseyin Cahit Yalçın, Peyami Safa, Ercüment Ekrem Talu, Sadettin Nüzhet Ergun, Kerim Sadi Cerrahoğlu, Dr. Fuad Sabit, Nâzım Hikmet, Hüseyin Avni Şanda ve Suat Derviş'in yanıtlarını ve Kemal Tahir'in onlar hakkındaki saptamalarını içeren kitapçık, edebiyat dünyasında geniş yankı buldu. 1937'de ikinci kitabı olan "Bir Çalgıcının Seyahati" adlı romanı yayınlandı.
İstanbul'un tanınmış gazeteciler arasına giren Kemal Tahir, 1937'de İzmir'de öğretmenlik yapan Fatma İrfan Akersin ile ilk evliliğini yaptı; bu evlilik Kemal Tahir'in 1938'de hapse girmesi nedeniyle devam etmedi ve 1940 yılında boşanma ile sonlandı.
Donanma Davası
Kemal Tahir, bahriyede görevli kardeşi Nuri Tahir, Nâzım Hikmet, Hamdi Alev, Emine Alev, Hikmet Kıvılcımlı, Fatma Nudiye Yalçı, Kerim Korcan, Mehmet Ali Kantan, Seyfi Tekbilek ve Hüseyin Durugün'le beraber "askeri isyana tahrik ve teşvik" suçlaması ile 13 Haziran 1938'de tutuklandı.
Suçlanmasının nedeni astsubay olan kardeşi Nuri Tahir'e Sabahattin Ali'nin bir kitabını vermek idi. "Donanma Davası" veya "Bahriye Olayı" diye adlandırılan bu dava nedeniyle Donanma Komutanlığı Mahkemesi'nde yargılandı, 15 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı.
Cezaevi yılları
Çankırı, Çorum, Kırşehir, Malatya cezaevlerinde 12 yıl hapis yattı. Hapishanedeki yıllarını okuyarak ve "sarı defterine" yazarak geçirdi. Takma isimle mizah öyküleri ve polisiye romanlar kaleme alan yazar, 1954 yılına kadar "Kemal Tahir" adını eserlerinde kullanamadı "Göl İnsanları"'na alacağı iki öyküsünü hapisteyken Cemalettin "Mahir" takma adıyla Tan'da yayımladı.
Hapishane yıllarında Fatma İrfan Hanım'a yazdığı mektuplar "Kemal Tahir'den Fatma İrfan'a Mektuplar" adıyla; Nazım Hikmet'in kendisine yazdığı mektuplar "Kemal Tahir'e Mapushaneden Mektuplar" adıyla basıldı.
Cezaevinden çıktıktan sonraki yaşamı
Yazar, 1950'de çıkan aftan yararlanıp serbest kaldı. Cezaevinden çıkar çıkmaz ikinci eşi Semiha Sıdıka Hanım ile evlendi. Çiftin evliliği Kemal Tahir'in 1973'teki vefatına kadar sürdü; çocukları olmadı 1950'li yıllarda Körduman, Bedri Eser, Samim Aşkın, F. M. İkinci, Nurettin Demir, Ali Gıcırlı gibi takma isimle kitaplar yayımlamayı sürdüren Kemal Tahir'in Amerikalı yazar Mickey Spillane'den çevirdiği "Mayk Hammer" dizisi büyük ilgi gördü. Orijinal kitapların tamamını çevirdikten sonra "Mayk Hammer'in Yeni Maceraları"'nı yazmaya devam etti; böylece Kemal Tahir'in kaleminden dört yeni Mayk Hammer romanı ortaya çıktı.
6-7 Eylül olayları sırasında bir kez daha tutuklandı, Harbiye Cezaevi'nde 6 ay yattı. 14 ay kadar Aziz Nesin ile birlikte kurdukları Düşün Yayınevi'ni yönetti. Metin Erksan, Halit Refiğ, Atıf Yılmaz ile senaryo çalışmaları yaptı.
Kemal Tahir'in ilk önemli eseri olan 4 bölümlük Göl İnsanları uzun öyküsü Tan gazetesinde tefrika olarak yayınlandı, eser 1955'te kitap olarak basıldı. Bu eserde yıllar sonra ilk defa kendi adını kullandı.
Romancılık dönemi
Göl İnsanları'nı yayımladığı 1955 yılında bir köy romanı olan Sağırdere romanı da yayımlandı. Sağırdere (1955) ve onun devamı olan Körduman'da (1957) Çankırı'nın Yamören köyünden Mustafa'nın serüvenini merkez alarak köylünün sorunlarını, etik değerlerini, köyün ekonomik yapısını, tarih içindeki bağlarından koparmadan sergiledi.
Mütareke dönemi İstanbul'unu konu alan Esir Şehrin İnsanları'ndan (1956) sonra yayımlanmış olan Körduman'ı; eşkıyalık olgusuna eğildiği Rahmet Yolları Kesti (1957), Çorum bölgesi insanlarını anlatan roman üçlemesinin ilk iki kitabı Yediçınar Yaylası (1958) ve Köyün Kamburu (1959) izledi (Üçlemenin son kitabı, 1970'de yayınlanan Büyük Mal adlı romandır ).
1960'tan sonra tüm dikkatini Osmanlı tarihi ve toplum yapısına yönelterek, devlet, Doğu-Batı çatışması, Batılılaşma ve mülkiyet gibi sorunları derinden kavramaya uğraştı; araştırmaları sonucu resmi tarih söyleminin karşısında, Osmanlı Devleti'nin kültürel ve siyasi mirasını sahiplenen bir romancı haline geldi.
Kemal Tahir'in kendisiyle, Osmanlı Devleti, Cumhuriyet ve Batılılaşma ile hesaplaşmasının sonucu olarak 1965 yılında Yorgun Savaşçı adlı romanı ortaya çıktı. Resmi tarih söylemine aykırı görüşler içeren bu eser, tarihi çarpıtmakla eleştirildi. 1980 yılında romanın TRT tarafından filme çekilmesi ile yeniden gündeme gelen eleştiriler, 1983'te filmin başbakan Bülent Ulusu'nun emri ile yakılmasına yol açtı.
1965 yılının Nisan ayında Cumhuriyet Gazetesi'nde tefrika edilen Bozkırdaki Çekirdek romanı, Kemal Tahir'in çok tartışılan eserlerinden birisi oldu. Bu eserde Köy Enstitülerinin tepeden inmeci bir yaklaşımla kuruluşunu eleştirerek iktidarla ters düştü.
1967'de en önemli eserlerinden birisi olan Devlet Ana yayımlandı. Osmanlı Devleti'nin kuruluşunu ele aldığı bu romanda "kerim devlet" kavramını ortaya attı. Batılılaşmayı eleştirdi. Yerli bir sosyalizm oluşturmaya çalışarak Marksistlerin tepkisini çekti.
1968'de Yorgun Savaşçı ile Yunus Nadi Armağanı'nı, Devlet Ana ile Türk Dil Kurumu Roman Ödülü'nü kazandı.
Kemal Tahir, 1968'de aldığı davet üzerine SSCB'ye gitti. 1970'de akciğer ameliyatı geçiren Tahir, 21 Nisan 1973'te geçirdiği bir kalp krizi sonucu İstanbul'da yaşamını yitirdi. Cenazesi, Sahrayıcedit Mezarlığı'na defnedildi.
Ölümünden sonra
Yazarın "Namuscular", "Karılar Koğuşu", "Esir Şehrin İnsanları", "Dam Ağası", "Bir Mülkiyet Kalesi" romanları ölümünden sonra yayımlandı.
Kemal Tahir kitaplarının yayının devam etmesi için ölümünden sonra eşi tarafından "Kemal Tahir Vakfı" kurulmuş; Kadıköy'deki hayatının son yıllarını geçirdiği ev, ziyarete açılmıştır.
Yazarın kitapları Halit Refiğ, Metin Erksan, Atıf Yılmaz gibi yönetmenler tarafından sinemaya aktarılmıştır.
Düşünceleri
Düşüncelerindeki çıkış noktası Marksizm ile Türkiye gerçeği arasındaki bağlantı sorunuydu. Siyasi eylemlere de katılmış bir yazar olarak, Türkiye'de kendi algıladığı siyasal, sosyal, kültürel yapı ile Marksizmin sunduğu çözüm arasında bir çelişki görüyordu. Türk toplum yaşamına uymadığına inandığı batılılaşmaya ilişkin yargısı da Marksizmi yetersiz bulmasına bağlıydı. Çünkü Marksizm, "Türkiye'de 2. Meşrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinin siyasal ve kültürel uygulamalarını bir ticaret burjuvazisi devriminin sonucu" olarak değerlendiriyordu. Kemal Tahir ise böyle bir sınıfın varlığından kuşkuluydu. Böylece hem Marksizmin, hem de batılılaşmanın ürünü olan cumhuriyet dönemi resmi tarih görüşünün aşılması düşüncelerinin temel noktası oldu.
Marx ve Engels'in doğu toplumlarıyla ilgili görüşlerini araştırdı. Cumhuriyet dönemi resmi ideolojilerinin dışında kalan Ömer Lütfi Barkan, Mustafa Akdağ, Halil İnalcık, Niyazi Berkes, Şerif Mardin gibi bilim adamlarının eserlerinden vardığı sonuca göre, Osmanlı-Türk toplumu, Marksizmin toplumların sosyo-ekonomik süreçte birbirini izleyen zorunlu aşamalar olarak gördüğü ilkel topluluk / kölecilik / feodalite / kapitalizm sürecinde yer almaz. Kendi kültürel ve sosyal yapısından kaynaklanan çok daha özel bir gelişme süreci, dinamikleri ile yapısal farklılıkları vardır. Bu nedenle batılılaşma, gerekli altyapısı olmayan bir topluma, soyut ve biçimsel bir üstyapı getirme çabasından başka bir şey değildir. Köklü bir ekonomik ve toplumsal devrim yapılmadan başlatılan tepeden inme uygulamalar taklitçiliktir.
Bu ana fikir çerçevesinde eserlerinde Osmanlı toplumunun kölecilik ve feodalizmden çok farklı ve insancıl bir temel üzerine kurulduğunu anlatmayı amaçladı. Romanlarında da "Türk insanı ve Türkiye özeli" olgusunu ortaya çıkarmaya çalışmadı.
Roman tamamen içinden çıktığı toplumun yapılanmasına bağımlıdır. Romanı diyalektik bir tür olarak anlamak ve insan muhayyilesine katkısını kavramak, romanın dünyayı belirlemek için sarfettiği çabaların biçimsel gerçekçilik tekniklerinin kullanımına bağlı olduğunu da anlamaktır. Don Kişot' un şövalye romanlarının kahramanlarına benzeme teşebbüsünün gülünçlüğü sadece model imkânsızlığı ışığı altında kavranabilir. Tam bu noktada Kemal Tahir'in önemi belirir. Zira Türk romanında bu meselenin taşını kaldıran ilk romancıdır. Romanları, Osmanlı Devleti'nin XIV. yüzyılda kuruluşundan XX. yüzyıla kadar Türk toplumunda bir Osmanlı sürekliliği arayışıdır.
Toplumsal gerçekçi çizgide sürdürdüğü yazarlık yaşamında eserlerinde yalın bir dil kullandı. Bilhassa Orta Anadolu Türkçesini dilinin odak noktasına koydu. Diyaloglarla zenginleştirdi, karizmatik karakterler yarattı.
Roman
Esir Şehrin İnsanları (1956) -1
Esir Şehrin Mahpusu (1962) -2
Yol Ayrımı (1971)-3
Yediçınar Yaylası (1958) -1
Köyün kamburu (1959) -2
Büyük Mal (1970) -3
Hür Şehrin İnsanları (1974)
Sağırdere (1955) - 1
Körduman (1957) -2
Rahmet Yolları Kesti (1957)
Kelleci Memet (1962)
Yorgun Savaşçı (1965)
Bozkırdaki Çekirdek (1967)
Devlet Ana (1967)
Kurt Kanunu (1969)
Namusçular (1974)
Karılar Koğuşu (1974)
Damağası (1977)
Hikaye
Göl İnsanları (1955)
Senaryo
Haremde Dört Kadın (1965, Halit Refiğ ile birlikte)
Mektup
Kemal Tahir'e Mapusaneden Mektuplar (Nazım Hikmet'le yazışmaları)
