Yazar:
Samuel Butler
Çevirmen:
Can Ömer Kalaycı
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
264
Basım Tarihi:
Şubat 2022
İlk Yayın Tarihi:
1872
Yayınevi:
Can Yayınları
ISBN:
9789750756313
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
insan iyi olunca pek bir şeye aldırmaz...·264 syf.·1001KitapOkumalarım
8/10
2023 202. kitabı
~~~İnsan bilse mutsuzluğunu, anlardı ne kadar talihsiz olduğunu~~~
"Erewhon" kendi yazıldığı dönem üzerine yorumlarda bulunarak geleceğin olaylarına yönelik kehanetleri dile getiren bir yapıt ki bence yaşanan durumlar ve yazarın yaşadığı dönem düşünülürse bazı vurgu ve bölümlerde dehasına hayran kaldım kurduğu bağlantılarla bazı yerlerde özellikle hayretler içinde okudum, iyiki ölmeden önce okunması gereken 1001kitap listesine alınmış ve ben okumuş oldum***
Tersten yazılışıyla "nowhere"e yani "hiçbir yer"e gönderme yapan Erewhon da Viktoria dönemindeki toplumsal huzursuzluğun ve politik gelişmelerin bir izahı gibi olup, kitabın derinlemesine ele aldığı, aşırı uçlardaki ve çoğu kez çelişkili!!! bu kısım kendi adıma çok etkileyici idi, normal şartlar altında görünenin değil altında olanın itibar görmesi gibi, efsane tespitlerdi kendi adıma*** toplumsal normlar üzerinden ortaya koyulan düşünceler o dönemde ne kadar geçerliyse bugün de aynı şekilde geçerliliğini koruyor kendi öngörüsü içinde de sunarak bunları... Tüm bu ifadeler içinde Viktoria Dönemi ve Erewhon, düşündürücü ve rahatsız edici olup, içinde barındırdığı başlıca endişe unsurlarının hala çağımız toplumlarındaki huzursuzluğun temelinde yer alması bu özelliklerini daha da ön plana çıkarıyor bence.
Samuel Butler ın gezgini Higgs, kendini her şeyin tersine döndüğü bir dünyada bulur. Makineler yasaklanmıştır -yaygın bir bilimkurgu teması olan makinelerin dünyayı ele geçirmesi korkusu söz konusudur. Suçlular kötülüklerinden arındırılmak üzere hastanelere gönderilir; eğitim, uygulanabilirliği olmayan şeyler üzerine öğrenim görmekten ibarettir ve hastalar sürgün edilir. Erewhon, doğrudan Darwinizm'in çıkarımlarını yansıtan bir kitap olarak da görülürken, bu evrimci görüşleri yeniden tanımlayarak onları toplumsal bir
Samuel Butler ın gezgini Higgs, kendini her şeyin tersine döndüğü bir dünyada bulur. Makineler yasaklanmıştır -yaygın bir bilimkurgu teması olan makinelerin dünyayı ele geçirmesi korkusu söz konusudur. Suçlular kötülüklerinden arındırılmak üzere hastanelere gönderilir; eğitim, uygulanabilirliği olmayan şeyler üzerine öğrenim görmekten ibarettir ve hastalar sürgün edilir. Erewhon, doğrudan Darwinizm'in çıkarımlarını yansıtan bir kitap olarak da görülürken, bu evrimci görüşleri yeniden tanımlayarak onları toplumsal bir
Erewhon / Samuel Butler
Darwin 1859’da “Türlerin Kökeni” kitabını yayımlayınca İngiltere’de büyük bir fırtına koptu, özellikle kilise ve yakın çevresi Darwin‘e karşı gardını aldı hemen. Ancak evrimle birlikte birçok düşünce de değişim adına yoğun bir sorgulama sürecine girdi.
Evrimin etkilediği yazarlardan biri de Samuel Butler‘dır. Psikopos bir dede ve rahip babalı ailesi Samuel’in de kendileri gibi bir din adamı olmasını ister ama onun planları bambaşkadır. Günü geldiğinde de ailesiyle iplerini koparır, Yeni Zelanda‘da çobanlık yaparak geçimini sağlamaya başlar.
Erewhon da yazarın otobiyografik izler taşıyan ilk eseridir. Kelime oyunları ile aslında “hiçbir yer” anlamındaki “Nowhere” den alır adını eser. Ve kitaptaki kişilerin de adları bu şekilde oluşturulur: Nosnibor’un Robinson’un anagramı olması gibi.
Eser Victoria döneminin ağır bir eleştirisidir aslında. Din ve sanayi uygarlığı irdelemesi tüm metne hakimdir. Gelecek ırk nasıl olur diye ütopyacı bir hiciv planlamıştır yazar. Güçlü olanların yaşayacağı; hasta ve yaşlı olanların ise kendi haline bırakıldığı bir yerdir Erewhon. Normal bir evrende hiç etik olmasa da Erewhon’da öjeni bir idealdir.
Bununla birlikte kurgunun oturmayan birçok taşı da var. Hızlı geçişleri, içi doldurulamayan bölümleri ve finalini #1nobel1klasik grubumuzla bir hayli tartışsak da kitabı genel olarak sevdim ben. Biraz alanıma yakın bulduğumdan biraz da ütopya/ distopya edebiyatını sevdiğimden.
#1nobel1klasik grubumuzda son dört ay ne okuyacağız derseniz motivasyon kraliçemiz @kitapsemasi nın dünkü hikayesini görsellerime ekledim. Bekleriz efendim
Kitapla, müzikle ve çayla kalalım
#alıntılarım
“Delilik suçtan daha az bulaşıcıdır.”
“Uzaktan ulaşılmaz gözüken yerlere insan gidecek bir yol bulması ne harika bir şeydir.”
“Bu ülkede
“Gerçeği Değil, Kabul Edilmişi Yargılamak”Edebiyat
“Düzenli görünen dünyanın aslında ne kadar kırılgan olduğunu gösteren kitapları severim.”
Samuel Butler’ın Erewhon’unu okurken kendimi garip bir aynanın karşısında hissettim. Yüzüm tanıdık, ama yansıma başka kurallarla oynuyor.
“Uygarlık sandığın şey, biraz korku, biraz alışkanlık, biraz da gösterişten ibaret olabilir.”
Erewhon halkının hastalığı suç sayması… ah, o ironinin keskinliği! Bir an “Bu absürt” dedim, sonra durdum ; Belki de biz de başarısızlığı, zayıflığı, yorgunluğu suç saymıyor muyuz!!!
Hani toplumun gizli vicdan yargıçları var ya… Butler onları sahne ışığı altına çekmiş.
Bir yerde sanki Nietzsche’nin şu sözü yankılanıyor;
“Delilik, bireyde nadir; fakat gruplarda, partilerde, uluslarda ve çağlarda kuraldır.”
Butler’ın dünyası bana bunu hatırlattı.
Toplumsal norm dediğimiz şey bazen yalnızca iyi paketlenmiş çılgınlık.
Erewhon’un makinelerle ilgili bölümünü okurken Prometheus efsanesini düşündüm;
İnsan ateşi çaldı, sonra cezalandırıldı.
E burada da teknoloji güç kazanıyor, sonra yasaklanıyor.
Yani korku hep aynı;
“İnsan çok güçlenirse Tanrı’yı unutur.”
Butler bana zaman zaman Montaigne’in sakin şüpheciliğini, zaman zaman Swift’in Gulliver’vari bir his yarattı .
Erewhon, toplumsal eleştirinin derinliklerine inen bir yolculuğa davet ediyor bizleri. Bu roman, bir gezginin hayali Erewhon ülkesini keşfetmesi ve bu ülkede karşılaştığı garip toplumsal düzenleri anlatır.
Butler, kitap boyunca teknoloji, eğitim, din gibi konuları ele alarak modern toplumun çelişkilerine ve saplantılarına ışık tutar. Erewhon'daki toplum, geleneksel normlardan sapmış gibi görünse de, aslında kendi türünün bir yansımasıdır ve okuyucuya kendi dünyasındaki kuralları ve değerleri sorgulama fırsatı sunar.
Kitap, özgürlük, adalet ve insan doğası gibi derin konuları da işler. Erewhon'un distopik dünyası, aslında günümüz toplumunu eleştiren bir alegori olarak okunabilir.
Sonuç olarak, "Erewhon," toplumsal eleştiri ve düşünce uyandırmak amacıyla yazılmış etkileyici bir eserdir. Samuel Butler'ın derin düşünceye dayalı yaklaşımı ve kitabın günümüzde hala geçerli olan temaları, bu romanı unutulmaz bir yapıt haline getirir.
"EREWHONE" Kitabı Üzerine
Elimdeki ilk baskısını 35 TL'ye almışım ve o zamandan beri kütüphanemde okunmayı bekleyen,Samuel Butler’ın 1872’de yayımlanan Erewhon adlı eseri,yazıldığı döneme göre cesur ve düşündürücü bir eser.
Viktorya dönemi İngiliz edebiyatının hem hiciv hem de felsefi derinliği barındıran dikkat çekici bir örneği olan bu eserde,Butler bir ütopya (ya da distopya) kurarak,o dönemin sosyal, dini ve bilimsel yapısını eleştirmektedir.
Erewhon, adını İngilizce “nowhere” (hiçbir yer) kelimesinin ters yazılışından alır ve bu terslik, kitabın tamamına yayılmış bir tema olarak da kendini gösterir.
Kitap, ana karakterin zengin olmak için bir yola çıkmasıyla keşfettiği uzak bir diyarda geçer ve bu diyarın toplumsal yapıları, ahlak kuralları ve yasalar kendi dönemi İngiltere’sinin tersi bir yapıdadır.
Örneğin, Erewhon’da suçlar hastalık gibi algılanır ve hastalıklar ahlaki bozukluklar olarak cezalandırılır. Paranın satın alma değeri yoktur,makineler insanlara rakip olarak görüldüğü için yasaklanmıştır,hastalanmak hapis cezası gerektiren bir suçtu,profesörler üniversite öğrencilerine hiçbir şey söylemeden uzun uzun konuşmayı öğretirler ya da kendi ahlaksızlığı ve huzursuzluğu nedeniyle dünyaya gelmiş bir çocuk, doğduğunda herkes melankoliktir, anne-babaya taziyeye gider gibi teselliye gidilir .Erewhon'da teknoloji ve makineler yasaklanmıştır çünkü makineleşmenin bir gün insanı köleleştireceği korkusu hakimdir.(O günlere geldik gerçi) Bu, Butler’ın dönemindeki sanayi devrimi ve teknolojik ilerlemelerin toplum üzerinde yaratabileceği olumsuz etkiler üzerine düşündüğünü gösterir. Makineleşmenin insan hayatını kolaylaştırdığı kadar onu mekanikleştirdiği endişesini taşır ve bu bağlamda, eserin distopik tarafı öne çıkar.
Yazarın dönemine göre vizyonu oldukça geniş harika bir konu bulmuş
Kitap müthiş bir doğa içinde, çok zorlu bir yolculukla başlıyor. Bu başlangıç bölümündeki doğa tasvirlerini çok beğendim, an be an o zorlu yürüyüşü, ben de adeta yürüdüm, sisin bir an aralanmasıyla görülebilen o ‘gidilmek istenen yer’i, ‘hiçbiryer’i, ben de gördüm..
Bu yürüyüş bittikten ve hedefe ulaşıldıktan sonraki birden her şey değişti, bambaşka bir dünyaya adım attık; burası teknolojiyi reddeden ve hatta ‘suç’ olarak gören, olağanüstü güzel kadın ve yakışıklı, sağlıklı erkeklerin yaşadığı bir yerdi. Burada hastalık, çirkinlik, bakımsızlık ‘suç’ sayılıyor ve cezalandırılıyordu. Adam öldürmek, hırsızlık, zimmetine para geçirmek gibi bizim için suç olan eylemler ise ‘ahlak dışı davranışlar’ olarak değerlendiriliyor ve tedavi edilmesi gerektiğine inanılıyordu.
Butler, çok farklı bir distopik evren yaratmış. Dikkat ederseniz ütopik değil distopik diyorum çünkü kitap içinde ilerledikçe, aslında görünen güzelliğin ve sağlıklı olmanın çok da doğru olmadığını anlamaya başlıyoruz.
Gördüğüm kadarıyla kitap çok da beğeniilmemiş, ama ben beğendim, farklı bir kurgu, farklı bir yaklaşım ve bir dönemin çok ilginç bir eleştirisi.
Ya abicim tamam iyi güzel gidiyordun, ütopik bir evreni falan anlatıyorsun da niye durduk yerde Müslümanlara laf ediyorsun ya sinirlerim hopladı kitabı yarım bıraktım.
ErewhonAlıntı
Erewhon tuhaf bir kitaptı. Okurken sürekli “şimdi ne okudum ben?” hissi verdi ama bitince akılda kalan bir garipliği var. Butler ters köşe yapmayı seviyor; hastalıkların suç sayılması, makinelerden korkulması gibi fikirler ilk başta absürt geliyor ama aslında toplum eleştirisi olduğu anlaşılıyor. Her şey açık açık anlatılmıyor, daha çok okurun düşünmesini istiyor. Dili yer yer yorucu olsa da fikir olarak ilginçti. Herkese hitap etmez ama farklı bir şey okumak isteyenler şans verebilir.
Kitap hakkında yorum yapmadan önce bir şey dile getirmek isterim. Benim bir takıntım var, ne kadar sürerse sürsün elimi aldığım kitabı mutlaka ve mutlaka bitirme zorunluluğu hissediyorum. Şimdiye kadar tahammül edemediğim ve yarıda bıraktığım tek kitap oldu. Onun dışında çok az sayıda kitap bana Erewhon kadar ızdırap verdi. Zor da olsa başardım ve kitabı bitirdim...
Erewhon için, Samuel Butler’ın Victoria dönemi İngiltere’sinin teknik gelişimini, dönemin aile yapısını, kilise ve hukuk kurumlarına karşı bir eleştiri olarak kaleme aldığı belirtilmiş ama bu sayılanların hiçbiri gerçek anlamda sağlam bir zemine oturtulamamış. Aynı durum Charlotte Perkins Gilman’ın Kadınlar Ülkesi adlı kitabında da vardı. Gereksiz onca detay verilirken altı doldurulması şart konular bir şekilde geçiştirilmişti...
Kitapta yalnızca makineleşmenin ilerleyen dönemlerde insanlığın başına bela olacağı yönündeki fikir güzeldi onun dışında hiçbir şey ama hiçbir şey mantıklı değildi. Burada mantıktan kastım saf gerçeklik değil onu da belirtmek isterim. Yoksa diğer türlü fantastik kitaplardan nefret ediyor olmam gerekir.
Özetle teknolojik gelişimin sonraki yıllarda insanlığı köle edecek olma düşüncesi kitabın yazıldığı döneme göre çok orijinal, şahane ama geri kalan kısım için şahsi fikrim çok kötü olduğu yönünde…
Şahane olan kısımdan bir paragrafı sizlerle paylaşmak istiyorum; ‘’En erken jeolojik dönemde ilkel bitkisel hayatın bazı formları, kendi yaşamlarının yanı sıra yeni doğmakta olan hayvansal bir hayat olduğunu düşünme gücüyle donatılmış olsalardı, hayvanlarının günün birinde gerçek birer bitki olacaklarını farz etmeleri onlar açısından çok akıllıca olmaz mıydı? Bu, makinelerin hayatı bizimkinden çok farklı olduğu için daha üstün bir hayat geliştirmelerinin mümkün olmadığını ya da mekanik
Erewhon’la ilk defa Samuel Butler okudum ve karmaşık duygular içerisindeyim. Erewhon, 1872’de anonim olarak yayımlanmış, bir yazardan çok bir ressamın yazdığı ve birçok amacı olan amatör bir kitap kanısı çokça vurgulanmış tarihçesinde. Butler, romanı bir arkadaşının önerisi üzerine, daha önceden kaleme aldığı birkaç denemeyi birleştirip ve bunlara eklemeler yaparak ortaya çıkardığını belirtmiş. Romanın çok bir yükseliş ve düşüş öyküsü var: anonim olarak yayımlanmasından dolayı, Butler’ı henüz tanımayan İngiliz toplumu, yapıtı, iki yıl önce The Coming Race adlı ütopik çalışmasıyla dikkatleri çeken Bulwer Lytton’ın yazdığını düşünüp ve ona büyük bir önem verir. Fakat daha sonraki baskılarında Butler ismi yapıta eklendiğinde romana olan ilgi dramatik bir biçimde düşer. Yine de Erewhon, Butler’ın yaşamı boyunca en çok satan yapıtı olur, ancak birkaç baskı yapsa da yazarına maddi kazanç sağlayacak kadar değildir.
Servet edinmek uğruna İngiltere’yi terkeden bir gezginin kendisini son derece tuhaf bir ülkede, Erewhon’da bulur. Hastalığın suç sayıldığı, üniversitelerde en iyi işin laf salatalığı yapmak olduğunun, teknolojik araçların yasaklandığının, çünkü bütün bu teknolojik icatların günün birinde yok olursa insanlığın yeteneksiz ve işlevsiz bir akılla kalacağı korkusu, bitkilerin ve hayvanların hakları vs. konuları ele alıyor.
Erewhon, çok beğendiğim bir eser olmadı maalesef. Ortada bir kurgu olduğunu düşünmüyorum, çünkü arada kalmış hissi son sayfaya değin hissediliyor. Roman mı, distopik roman mı ya da kurmaca mı, kurgu dışı mı olduğuna karar verememiş bir metin bana kalırsa. İngiltere’nin yapısal temellerine, toplum yapısına ve yaşayışına önemli bir hiciv olsa da, fazla gerçek dışı kaçtığını söylemem gerek. İlla bu türü okumak istiyorsanız, benim çok beğendiğim “Geriye
Yazar Hakkında
Samuel ButlerYazar · 7 kitap
Ailesine özellikle de babasına, çevresindekilere ve kiliseye karşı duyduğu nefret nedeniyle 1859 yılında Yeni Zelanda'ya giderek orada koyun yetiştiriciliğine başladı. 1864 yılında bu uğraştan elde ettiği servetle İngiltere'ye döndü. Yazdığı eleştiri kitapları, romanlarıyla Darwin kuramını, kilise öğretisini ve Victoria döneminin ütopyacı felsefesini hicvederek Hıristiyanlıktaki mucizeleri alaya aldı.
