Yazar:
Haydar Karataş
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 13 dk.
Sayfa Sayısı:
255
Basım Tarihi:
Ocak 2012
Yayınevi:
İletişim Yayınları
ISBN:
9789750507700
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
8/10
Beğendi
·2026 2. kitabı
#OkudumBitti
#GeceKelebeği
#HaydarKarataş
Yazar Tunceli, Hozat'ın bir köyünde zazaca konuşan bir ailenin çocuğu olarak doğmuş. Türkçeyi ilkokulda öğrenmiş. Henüz on dokuz yaşındayken politik faaliyetlerden dolayı tutuklanıp, on yıl cezaevinde yatmış. Cezası bittikten sonra İsviçre'ye politik mülteci olarak sığınmış.
Kitapta doğa ve insan iç içe, anlatım o kadar güçlü ki, dağlardaki silah sesleri sizin de kulaklarınızda patlıyor. Rüzgarın sesini duyup, karın soğuğu içinize işliyor adeta, yer yer gözlerinizi siliyorsunuz.
1938 Dersim Harekatı sonrasını okuyoruz,küçük bir kız çocuğunun gözünden.
Bu kadar yoğun acı, yokluk, yurtsuzluk. Sert coğrafya, sert yaşam koşulları. Geçim derdi bile yok insanlarda, geçim yok çünkü. Amansız bir yoksulluk, kahredici imkansızlık.
Palamut kabuklarından un yapılıyor, dağlarda bulunan otlar kaynatılıyor. Ot dediğime bakmayın, dikenli otlar.
Çocuklar ölüyor, bebeler. Erkekler yok, kadınlar çocuklarıyla hayatta kalma mücadelesi veriyor.
Kitabı kapattığımda" ben ne okudum" dedim. Uzun zamandır canımı bu kadar acıtan bir kitap okumamıştım.
Okumanızı tavsiye ederim. Kitapla kalın.
Destuur; İnsan·255 syf.·dandik düzen
10/10
2026 18. kitabı
**Günlerdir rüyalarıma revan olan bir roman okuduk ben,gönlüm ve ruhum ile..Yedi ay sonra beni yazmaya teşvik eden harika bir eser Gece Kelebeği. İnce Memed'i çok sevmiş biri olarak kabul ediyorum ki bu kitap en az onun kadar degerli..Açlığı,kimsesizligi, aşağılanmayı,azınlıkların çilesini zerrelerinize kadar hissedeceğiniz acı dolu bir hikaye.Alevilik, Kızılbaşlık,Kürtlük ve Ermeniler ile ilgili toplumsal olaylardan bahsetmiş olsa da eser, ben bunlardan dem vurmayacağım çünkü tek kırmızı çizgimiz"İnsan"dır.
Umarım kitap bir gün gerçek (objektif)okur sayısına ulaşır çünkü bunu fazlasıyla hak ediyor.
Geçmişte yaşanan acıları bir kin,nefret olarak değil de o acıları yaşamış insanlarla empati kurmamız için okuyup, öğrenmeli ve anlamalıyız diye düşünüyorum........**
Küçük bir kızın ağzından anlatılan büyük bir insanlık trajedisi. Zor şartlarda hayatta tutunmanın verdiği mücadele ve sürgünle biten gerçek bir yaşam.. Eğer merakınız varsa mutlaka okuyun.
Bence bir an önce alıp okumalısınız. Okuyup bitirdiğiniz zaman Haydar Karataş'ın bu romanının Yaşar Kemal ve Cengiz Aytmatov ayarında bir roman olduğunu göreceksiniz. Acılı bir yurt,aynı zamanda bir yurtsuzluk hali,müthiş yoksulluk,kahredici bir imkansızlık,çaresiz kalan bir dil,bütün bunları anlamaya çalışan yaşlılar,yetişkinler,çocuklar ve onlların çocuk ölümleri... İşte bunlarla karşılaşacaksınız Perperık-a Söe'de. Baştan başa bir çığlık, bir ağıt bu roman..
Gece Kelebeği için söylenecek en net şey politik roman olması sanırım.Savaş var, asimilasyon var, kimlik arayışı var kitapta.
Dersim’in Alevileri, Kürtleri, Zazaları, tehcirden kurtulan Ermenileri ortak acılarda eşitleniyor.Açlık, kıyım, devlet baskısı hepsinin derdi.Kitaptaki karakterler sanki bir sisin ardında.Tüm yaşanılanlar ve kişiler küçük Gülüzar’ın görüş açısı ile yansıtıldığı için olsa gerek.
Fecire Hanım ile kızı Gülüzar tüm kıyımlara, doğa koşullarına, açlığa karşı ayakta durmaya çalışır.
Okuması zor, hazmı daha da zor olan bir kitap Gece Kelebeği.
Gece Kelebeği
GECE KELEBEĞİ - Haydar Karataş
Kitabı tanıtmak için kalemi elime aldım, nasıl başlasam yazıya diye düşündükçe, içim, tıpkı her bir satırı okurken hissettiğim gibi acıya kesti. Sina Akyol "Edebi anlatımıyla baştan başa bir çığlık." yorumunu yapmış eser için.O kadar doğru bir tespitte bulunmuş ki... Kitabın konusu yanında yazarın dili kullanma becerisi, canlı anlatımı, tabiatı, insanları anlatırken ki kullandığı dil bana Yaşar Kemal'i hatırlattı.
Bir çocuğun gözüyle 1938-1939 Dersim'inde yaşananlar anlatılıyor. Çocuk neyin, neden olduğunu sorgulamadan yaşanan acıları, çekilen yoksulluğu , yitip gidenleri görüyor. Eseri politik çizginin dışına taşıyan da işte tam da bu.
Çocuk anlatıcı Gülüzar'ın annesi Fecire Hatun'dan dinlediği masallar da esere folklorik unsurlar katıyor.
Fecire Hatun, Perhan, Kolsuz Musa, Hece... o kadar canlı anlatılıyor ki anlatıcı Gülüzar'a dönüşüp onun gözüyle her bir drama tanık oluyoruz okur olarak. Hele Sıncık Dağı'nda Fecire Hatun' un taşlara yüz sürerek yalvarma sahnesi romanın sonunda Gülüzar'ın çocuk hafızasından sıyrılarak şöyle dile gelir "Kim demişti taşların konuşmadığını, kırlangıç kuşlarının yol gözetmediğini, kim demişti?"
Çok fazla anlatıp büyüyü bozmak istemiyorum. Belki merak edeniniz olur...
Bizim burada önce kadınlar uyanır sonra güneş doğar. Bu kitabi okurken aklıma bu söz takılmıştı. Yaşanan onca zulüme onca ölüme rağmen herzaman tutanacak bir dal vardı. Elimden bırakamadığım nadir kitaplardan biriydi.
Size çok sevdiğim, gözyaşlarımın sayfalarına karıştığı, dili konusu ile mükemmel bir kitapla geldim. Gece kelebeği romanı çok tartışmalı bir tarihsel vakayı 38 Dersim Harekatı ve sonraki bir kaç yılı merkezine alan, insanlığın acılarını haykırdığı içimize ok gibi saplanan bir ağıttır. Babasının kesik başını gördükten sonra bir suskuya teslim olan Gülüzar'ın gözünden görür o toprakları okur. Kimi zaman Gülüzar gibi susarak kimi zaman Çavdar Hüseyin gibi isyan ederek dinleriz. Dersime yağmur yerine bombalar yağmıştı, kan ile göz yaşının karışıp sel olduğu, geride kalanları önüne katıp götürdüğü feryat figan bir coğrafyaydı.Sadece ölenler ve sürgüne gidenlerin dramı yoktu. Her kapının ardında kocası katledilmiş kadınlar, çocukların açlıktan öldüğü, geriye kalan kadınlarında çaresizlikten canına kıydığı, jandarma sesini duymasın diye bebeğini boğup deliren analar, sürgünden kaçıp gelen insanların dere yataklarını yuva bellediği, insanlığın yerlere düştüğü kanlı topraklardı Dersim. Tek başına kalmış anne ile bir kızın yaşam mücadelesi üzerinden tüm insanlığa duyrulmuştur bir halkın sesi. Annesi kızına masallar anlatır ki bu zulümden, kötülüklerden koruyabilsin. Çekip çıkarsın onu yanıbaşlarındaki kokmuş cansız bedenlerin yükünden. Alıp götürsün onu umudun, kardeşliğin olduğu diyarlara. Bunca karanlığın içinde bir yaşam mücadelesi, umudunu ayakta tutabilme savaşıdır Perperika Soe. Gülüzar bu yangın yerinin içinde, ot bitmeyen topraklarda tüm kıyımlara inat "hayat" diye yeşeren boy vermiş bir fidan gibi hayatı, umudu, mücadeleyi temsil ediyor. Kendi topraklarımızda bizim geçmişimizi bir destan tadında anlatmış Haydar Karataş okumanızı çok isterim arkadaşlar.
Zemheri ayında yılanı kış uykusundan uyandırıp afsunladım, kurdu kuzuya nöbetçi diktim.”ama,”demiş “öfkeyi huzura kardes kılamadım. “Tanrı büyüktür derler,yalan , öfke Tanrı’yı dahi yakacak kudrete sahiptir. Ateş kora döner, birtas su dökersin söner,yılan,kurasagına doldurduğu zehri kusacak yer bulamadı mı intikamını bir çakıl taşından alır .tüm zehri kusar “ama” demiş “insan öfkesini yakamadan durmaz. Keşke dursaydı ,keşke dursaydı “keşke , ekşimiş süt mayalanıp mayhoş bir kap yoğurt olabilseymiş.”
Kitap bana aynı anda hem mo yan'ın kızıl darı tarlaları, hem de marquez'in Yüzyıllık yalnızlık kitaplarında aldığım tadı verdi. İnsanlık tarihine kara bir leke olarak geçen dersim katliamını bir anne ve kızı üzerinden öyle etkili bir şekilde vermiş ki Haydar Karataş kendimi olayın içinde buluveriyordum her defasında.
Yazar Hakkında
Haydar KarataşYazar · 3 kitap
1973 yılında, Dersim'in Hozat ilçesine bağlı Haçeli köyünde doğdu. Köyünde okul olmadığından, henüz altı yaşındayken, babası onu sırtına alıp, 1938 yılında askeri kışla olarak kullanılmış bir binada bulunan yatılı okula götürdü. O zamana kadar yalnızca Zazaca konuşan Karataş, burada Türkçe öğrendi. İstanbul, Kocasinan Lisesi'nde okudu. Bir yandan da lokantalarda bulaşıkçılık, tekstil atölyelerinde çıraklık yaptı.
Aynı yıllarda sol fikirlerle tanıştı ve dört kez gözaltına alındı. 1992 yılında tutuklanarak Türkiye'nin çeşitli hapishanelerinde on yıl, dört ay hapis yattıktan sonra, 2002 yılının Haziran ayında, Gebze Cezaevi'nden şartlı tahliye edildi ve ülke dışına çıktı.
2003 yılından beri İsviçre'de yaşamaktadır. Fribourg Üniversitesi'nde bir yıl, lise denklik eğitimi gördü. Daha sonra Zürih Üniversitesi'nin Psikoloji bölümü'ne kaydoldu, ancak ekonomik nedenlerle okulu bırakmak zorunda kaldı. Hamallık, temizlikçilik, yoksul ülkeler için kullanılmış giysi toplama gibi işlerde çalıştı.
Pek çok edebiyat dergisinde yazıları yayınlanan Karataş'ın Gece Kelebeği (Perperık-a Söe) romanı ilk roman çalışmasıdır. Bir dönem Açık Gazete İsviçre temsilciliği yapan Karataş, Demokratik Gündem Gazetesi, Devrimci Demokrasi, Yaba Sanat, İnsancıl, E Dergisi, Birgün, Öteki İsviçre, Dersimnews, gibi pek çok dergi ve gazetede makaleleri yayınlandı.
