Gülün Mucizesi
Jean GenetYazar:
Jean Genet
Çevirmen:
Hamdi Tuncer
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 42 dk.
Sayfa Sayısı:
272
Basım Tarihi:
1994
Yayınevi:
Ekin Yayınları
Orijinal Adı:
Miracle De La Rose
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Yorumlar ve İncelemeler
Gülün Adı
Puan vermedi·271 syf.·
2020 78. kitabı
‘Hücre’ hayatın ilk tomurcuğu. Bir büyük hücrenin etrafındaki duvarı delebilen başka bir hareketli hücre ile bir araya gelmesiyle başlayan serüven yine bir hücrede yani ana rahminde gelişip serpiliyor. İlk duyduğumuz sesler bir duvarın arkadından bize ulaşıyor. İlk temas ise bir sürü sıvı ve duvarın arkadından ‘aletler’le sağlanıyor. Kalp atışlarını dinledikleri oranı buranı görüntüledikleri ses dalgaları yayan sana yabancı bedenine yabancı bir sürü aletle. Sonra doğuyorsun dünyaya ya da ‘fırlatılıyorsun’ yabancı bir ortama. İyi kötü bağımlı bir özgürlük yaşadığın ilk nefesin ardında da bu bağımlılık ve özgür olamama hali belki de son nefesine kadar devam ediyor. Öyle böyle büyüyüp dalıyorsun toplum denen güruhun ortasına. Kendinizin olmayan çevrede kendinize yer açıyor ve rüştünüzü ispat etme derdine düşüyorsunuz. Bir sürü soru kemiriyor içinizi ben kimim, ben neyim, nerede geldim, amacım ne, neden hoşlanıyorum, cinsel eylimim ne? Bu sorulara bulduğumuz cevap çoğu zaman bağımsız olmuyor elbette. Aile eş dost ve toplum şekillendiriyor tüm bu sorulara verilen cevabı. Ve özgürlük hiç bir zaman tam anlamıyla karşılığını bulmuyor toplumsal yaşamın gölgesinde. Güdük kalıyor alamadığı güneşten, yeterli yer olmamasından. Hep içimizde kalan bir hoş boşluk hissi oluşturuyor ya da uhrevi bir amaç oluyor.
Ve hücre gerçeği hiç ama hiç değişmiyor. Aile hücresi ve kuralları, okul hücresi, iş hücresi, toplum hücresi ve tüm bunların kurallarına kanunlarına uyma gereği. Uymazsan kanunun uzun elinden kaçamıyorsun. Seni ıslah etmeyi planlıyor ve bunu uygulamaya başlıyorlar; ıslahevlerinde. Duvarı ve çitleri olmaması bile bu ‘ev’i farklı kılmaya yetmiyor. Ev kelimesi bile iğreti duruyor da üstünde kimse daha iyisini önermiyor. Yaklaşık aynı yaş gurubundaki dışlanmışlarla iç olmaya
* Jean Genet edebiyat dünyasının belki de en aykırı ve en hazin yaşam öykülerinden birine sahip bir yazardır. Annesi tarafından yetimhaneye bırakılan, babasını hiç tanımamış, hırsızlık dolu hayatı, kabarık suç dosyası, beladan bir türlü kurtulamayan, adeta suçu üzerine çeken biridir. Gülün mucizesi adlı kitabını da La Santé adlı Fransız cezaevinde yazmıştır.
** Kitaplarının çoğunu kendi yaşam öyküsünden yola çıkarak kaleme alan yazar, özellikle eşitsizlik ve fakirlik, şiddet, eşcinsellik, suç ve suç dünyasını eserlerinde yoğun olarak işler. Bu kavramlarla birlikte okuyucu gözünde, dünyasında yeni bir imgelem ve terminoloji, anlam yaratmaya çalışır.
*** Her türlü acımasızlığın, şiddettin kol gezdiği ıslahevi şartlarında, küçük suçlar karşısında ıslahevi yetkilileri ve büyükleri küçük mahkumlara her türlü iğrençliği, dekadanlığı yaparak bedenlerini onlara sunmakta bir beis görmemişlerdir. Böylesine zor ve şiddet dolu atmosferde bir parça kuru ekmek uğruna, bir bardak su için kendilerine efendi ve büyük gözü ile bakan yozlaşmış klikler suçluların bedenlerine sahip olmaktadırlar.
**** Sarsıcı ve dehşet verici Fontevrault ıslahevinde bu yozlaşmaya direnen, isyan eden korkulan, bu düzeni kabul görmeyen Harcamone vardır. İdam mahkumu suçlu Harcamone bu başkaldırının adeta simgesi olmuştur. Katiller, hırsızlar, suç çeteleri arasında kahraman bir motif olmuştur.
***** Jenet'in gözünde Harcamone bir suçlu olmaktan ziyade kahramandır. Toplumun kabul görmediği suç ve normlar Jenet için oldukça normal ve olması gereken sıfatlardır. Her türlü bireye özgü yaşam şekli ve özgürlük ideallerinin yaşanması gerektiği kabulü üzerinden Harcamone dizayn edilmiştir. Özelikle eşcinselliği kitapta tüm açıklığıyla anlatmış, yoğun bir şekilde aktarmıştır.
****** idama doğru giden Harcamone
Bu sene okuduğum kitaplar içinde en beğenmediklerimden arasında ilk ona girecek bir kitap daha! Oysa epey beklentimi yüksek tutarak başlamıştım. Arka kapak yazısı kafamda bir antikahramanı olan roman okuyacağım düşüncesi oluşturmuştu ki gercekten sevdigim bir tarzdır ancak yazarın ağdalı dili ve hapishane yaşantısını sadece eşcinsellik boyutuna indirgemesi beni kitaptan epey uzaklaştırdı. Çok daha mücadeleci bir tarz bekliyordum sanırım. Sabahattin Ali diyor ya; "Insan bu dünyaya yiyip, içmek, birinin koynuna girip yatmak için gelmiş olamaz" diye, ben de romanlarda sadece bu tarz konular işlenince kitaba girmekte çok zorlanıyorum. Yine de okumak isteyenlere keyifli okumalar dilerim.
Bir mahkûm-yazar olarak tanınan Jean Genet, Gülün Mucizesi’nde suçluya bir övgü yapıtı ortaya koyuyor. Genet’nin ağırlıklı olarak ele aldığı şiddet, eşcinsellik, toplumsal değerlerin çürümüşlüğü gibi temalar; bu kez ancak güçlülerin ve kurnazların yok olmaya direnebildiği acımasız ıslahevi evreninin penceresinden yansıtılıyor. İkinci Dünya Savaşı’yla yokluğun kendini daha da beter biçimde hissettirdiği Fontevrault ıslahevinin küçük suçluları bir parça tütün veya kara ekmek için bedenlerini ve ruhlarını büyüklere sunmakta duraksamazlar. Bu kokuşmuşluktan arınmayı bir tek Harcamone başarabilmiştir.
Genet, gözünde idolleştirdiği idama mahkûm Harcamone’un infaza hazırlandığı gece, Fontevrault’nun gerçekliği ile idamın büyülü atmosferi arasında şiirsellik yüklü bir yolculuğa çıkar. Bir suçlunun, daha doğrusu suçlu olduğu varsayılan genç Harcamone’un yüreğine inen kara adamlar, orada bir mucizeyle karşılaşacaktır. Yargıç, avukat, papaz, cellat dörtlüsü insanlık adına karar veren bir kötülük kumkuması oluşturmuştur sanki. Toplumun kara vicdanını simgeleyerek Genet’nin dışladığı ve dışlandığı toplulukların sözcüleridir onlar.Çarmıha gerilmeyi mucizeye dönüştüren İsa’dan bütün mistiklerin ardına düştüğü gülün gizemli varlığına kadar bütün mucize alanları buradadır. Bunların tamamını çağrıştırarak Genet bize bir edebiyat mucizesi sunuyor aslında. Hegel’le Genet’yi karşılaştırarak okuyan Derrida’nın “Çan Sesi”nde yazdığı gibi, “Bütün dünya edebiyatı, global olarak ‘mim’ oyununa dönüştürülmüş, yorumlanmış, alay edilerek tekrar edilmiştir” sanki. “Yolculuklar, odiseler, çarmıha germeler, cehenneme inişler, piramitleri boydan boya kat etme çabaları, mozoleler, harikalar diyarları, okyanus diplerinde saklı hazineler. Öğelerin ötesindeyiz burada. Kimi zaman zorlu bir yürüyüş, kimi
Jean Genet'nin aykırı karakterini sergilediği kitap. Kitap oldukça fazla otobiyografik özellik gösteriyor bu nedenle Genet'nin hayatını anlamak için okunmalı. Ancak pek akıcı olmadığını ve yoran bir kitap olduğunu söylemeliyim.
Konfetiye benziyor kitap. Birbirinden bağımsız, sürekliliği olmayan, renkli, çoğu kez gözalıcı, duygusal anlamda çarpıcı yüzlerce parça. Çekici olan havada birbirinden bağımsız süzülen bu anı parçalarını, pazıl gibi biraraya getirip ana resmi oluşturma ihtimali.
Jan'a ve yarattığı dünyaya saygı duyuyorum.
Mahkum yazar jean gene ıslahhane anılarını son derece çarpıcı bir dille aktarıyor.Okuyan için kolay olmayan sarsıcı bir kitap.Islahhanedeki yozlaşma bir parça bayat ekmek uğruna mahkumların bedenlerini satışları insanın tüylerini ürpertecek düzeyde.Bu yozlaşmaya bulaşmayan ve diğer herkesin gizli bir saygı beslediği idam mahkumu katil Harcamone var(Genelde diğer mahkumlar hırsızlık suçlamasıyla içeri girmiş.)Eşcinsellik,küfür,argo içeridekiler arasında yaygın olup,kitabın nerdeyse tamamında konu edinilmiş.Kitap bölümlere atlanılmadan başlayıp gibi bitirdiğiniz uzun bir öykü olarak nitelendirilebilir.Mucize kavramının ne olduğunu ise kitabın son bölümünde Harcamone'nin yüreğinde bulacaksınız.Kitabın dili biraz ağdalı sanırım bütün fransız edebiyatında olduğu gibi.
Reklam
Yazar Hakkında
Jean GenetYazar · 16 kitap
Jean Genet (Jan Jöne diye okunur) Fransız düşünür; oyun, deneme ve roman yazarı; şair, politika aktivistti. Daha çok tiyatro oyunlarıyla tanınır.
1910 yılında Camille Gabrielle Genet tarafından kimsesizler yurduna bırakılan yeni doğmuş bebeğe Jean adı verilmişti. Jean, yedi yaşına geldiğinde zanaatçı bir ailenin yanına yerleştirildi. 10 yaşında hırsızlığa başladı, on üç yaşında bir zanaat okuluna kaydoldu. Ancak orada da çok kalmayacaktı; 1926'da, 3 ay süren ilk hapishane deneyimini yaşadığında 15 yaşındaydı. Serbest kaldığında uslanmamıştı; bu kez reşit olana kadar kalmak üzere ıslahevini boyladı. 1930ların sertliği ile ünlü bu ıslahevi Genetyi gerçek bir suçlu haline getirdi.
Islahevinden kurtulabilmek için yazıldığı askerlikten ve ardından Fransadan firar eden Genet, pekçok ülkeyi ve hapishaneyi ziyaret edeceği bir yıllık seyahatinin sonucunda 1937de Fransaya geri döndü ve yeniden suç dünyasına daldı. Beş yıl boyunca ya hırsızlık yaptı, ya fahişelik. 1942de bir kez daha cezaevine düştüğünde olgunlaşmıştı artık. İlk şiirini yazdı, ilk kitabı Notre-Dame des Fleurs (Çiçeklerin Meryem Anası) yayımlandı. Ardından Miracle de la rose (Gülün Mucizesi) geldi. 1948 ylında yayımlanan Journal du voleur (Hırsızın Günlüğü) bir anlamda Genet'nin otobiografisi niteliğindedir. Le balcon (Balkon), oyunları ve hatta tüm eserleri içinde en çarpıcı olanı kabul edilir. Balkon adlı oyununda yeryüzü egemenlerini alaycı ve acımasız bir dille eleştirir. Bu oyun Türkçe olarak 1998 yılında Tiyatro Stüdyosu tarafından sahnelendi. Ölümünden kısa süre önce, atölyesinde ziyaret ettiği Alberto Giacometti ile yaptığı röportaj ve Giacometti'nin sanatı üzerine kendi yorumunun bulunduğu L'Atelier d'Alberto Giacometti Giacometti'nin Atölyesi adlı röportaj/sanat içerikli kitabı, Genet'nin son yapıtıdır.
Kitapları sayesinde tanıştığı André Gide, Jean Cocteau ve Jean-Paul Sartre'ın cumhurbaşkanına verdikleri dilekçe sonucu özgürlüğüne kavuşmuştur. Bu af sonrası, tekrar yeraltı dünyasına dönmemiş, kendisini tamamıyla edebiyata vermiştir. Ancak toplumsal olaylara, ezilen insanlara karşı hiç duyarsız kalmadı; 1968 mayısında öğrencilerin, Vietnam Savaşı sırasında Amerikan solunun, ırkçılığa karşı Kara Panterler'in ve İsraile karşı da Filistinliler'in yanındaydı. Bu konular hakkında yazdıkları ve röportajları Türkçe olarak Açık Düşman başlığıyla yayımlanmıştır.
1986'da Paris'te bir otel odasında ölü olarak bulunmuştur.
