Yazar:
Musa Carullah
Derleyen:
Mehmet Görmez
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 46 dk.
Sayfa Sayısı:
168
Basım Tarihi:
Ekim 2014
Yayınevi:
Otto Yayınları
ISBN:
9786054696482
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·168 syf.··
Beğendi
·2020 20. kitabı
·10 günde okudu
·Okunma: 30 Ağustos 2020 11:37
19. yy. da kaleme alınan bu eser, o günden günümüze kadar hala canlılığını koruyan sorunlardan olan 'Kadın' konusunu ve onların sosyal hayatta gasp edilmiş haklarına, konumlarına ve yaşantılarına dair konular merkezinde şekil almış. Musa Carullah, halifeliğin ilga edildiği, İslam dünyasının arayışlar içerisinde olduğu zor bir dönemde bu arayışlara olumlu katkıda bulunabilecek çalışmaların içerisinde yer almış ve ağır şartlarda bu bedeli ödemiştir. yazar, kadının eski çağlardan beri tartışılan ; kadının yaratılma meselesi, miras-şahitlik gibi temel hakları ve çok yönlü bir istismara uğrayan tesettür konuları farklı açılardan ve ufuk açıcı perspektifle ele almaya çalışmaktadır..
Okuyun, hissetmekten korkmayın.
Musa Carullah – Hatun
19. yy’dan bugüne uzanan “kadın meselesi”nin köklerine inmek isteyen herkes için güçlü bir kaynak niteliğinde.
Musa Carullah, İslam dünyasının sarsıntılar yaşadığı bir dönemde; kadının yaratılışından miras ve şahitlik meselesine, tesettürün tarihsel ve sosyal zeminden koparılarak istismar edilmesine kadar birçok konuyu Kur’an merkezli bir bakışla yeniden ele alıyor.
Kitabın isminde özellikle “hatun” kelimesinin tercih edilmesi bile başlı başına bir mesaj; kadının hayatın içindeki yerine, değerine ve görünürlüğüne dair incelikli, zarif ve güçlü bir vurgu…
Benim için bu ifade kitabın ruhunu çok güzel taşıyor.
Elbette her düşüncesine katıldığımı söyleyemem.
Yer yer “acaba?” dedirtip sorgulatan bölümler de var.
Ama tam da bu yüzden önemli:
Düşündürerek okutan, yeni pencereler açan, “bu konuda başka kimler ne söylemiş?” dedirten bir eser.
Kadının yarısı olduğu bir toplumu, kadınları geri plana iterek anlamak ve yaşatmak mümkün değil.
kitap ile 2017 kitap fuarında karşılaştım. otto yayınlarını takip ediyordum, çeviri diyanet işleri başkanımıza ait, kendi eleştirileri de mevcut kitapta. adını görür görmez 'kadın' 'hanım' değil de neden 'hatun' demiştim, hoşuma da gitmişti. hatun'un kökenine değiniyor, haklı ve tatlı bir sebeple hatun diyor sonuna kadar :). hayatın hemen her alanındaki hatun rolüne, hakedip haketmediklerine, önemine, varlığına detaylıca değiniyor. Kur'an merkezli yorumlar mevcut fakat tartışmalara yol açacak , fazla iddialı düşüncelerine de yer veriyor musa carullah. birkaç yer bende oturmadı açıkçası. yeni pencereler açmak önemli fakat dikkatli olmak gerekiyor.
kıyas yapmayı çok severim, tadını almışım sanırım. aynı konuda birkaç farklı kişi okumayı seviyorum, bu da öyle bir kitap oldu.
tavsiye ediyorum, düşünerek, dikkatlice okunmak şartı ile :)
Kitabın içeriğine değinmeden önce yazar hakkında kısa da olsa bilgi vermenin inceleme açısından daha sağlıklı olacağını düşünüyorum.
Musa Carullah'ı Bigiyef, 1875'te Kazan'da (bugün Rusya topraklarında yer alıyor) dünyaya gelmiştir. Hayatı boyunca gerek eğitim için gerekse farklı siyasi sebepler yüzünden Buhara, Mısır, Hicaz, Hindistan, Şam, Çin, Afganistan, Finlandiya, Almanya, Türkiye, İran, Irak, Japonya gibi ülkelerde bulunmuştur. Bu bölgelerde bulunduğu sürece farklı toplumları gözlemleme ve karşılaştırma imkanını elde etmiştir. Bu durum dinî, ilmî, siyasî, ictimaî konularda fikirlerinin şekillenmesinde önemli rol oynamıştır. Kitabı ve yazarı eleştirirken yaşadığı zaman ve mekanı göz önünde bulundurmak isabetli olacaktır.
Kitabın içeriği ile ilgili kısaca şu düşüncelere sahip oldum:
- Adından da anlaşılacağı üzere İslâm'ın kadına verdiği önem ve kadın hakları üzerine kaleme alınmış bir eserdir. Farklı kültür ve dinlerin kadına verdiği değer özet şeklinde de yer almaktadır. Yazar konunun fıkhî boyutundan ziyade toplumsal boyutuna ağırlık veriyor.
- Hicap (örtünme), aile, nikah, çok eşlilik, boşanma, miras, şahitlik konular çalışmanın bölümlerini oluşturmaktadır.
- Kadınların toplumsal alanda geri plana atılmasının İslâm'ın özüne aykırı olduğunu savunuyor. Ama yaşadığı zamanda Kur'ân-ı Kerîm'ın ayetlerinin kıraat farklılıkları sebebiyle ve hadislerin kültürel ve kişisel taassublar sebebiyle farklı ve İslâm'ın özüne aykırı yorumlandığını dile getiriyor.
- Belli bir fıkhı mezhebe bağlılığından söz etmediği gibi yer yer bazı fâkıhların ictihadlarının kusursuz olmadığı düşüncesindedir. ( Ama bu düşünceleri sebebiyle zamanının alimleri tarafından sert bir eleştiriye maruz kalacağının ve kendisinin de kusursuz olmadığını beyan ediyor eserinde)
- Kadınların hicap
Bismillah
Tavsiye üzerine okuduğum güzel kitaplardan bir tanesiydi.İslamın kadına verdiği değeri bu kitapta göreceksiniz.Bir hatunun eş,anne ve kısaca aile olarak toplumu nasıl etkilediğini Kur'andan özetlerle çok akıcı bir şekilde anlatılmıştır.
Son olarak kitaptan yazarın güzel bir sözüyle bitirmek istiyorum:
"Tabiatta, hürmetli olan her şey örtülüdür..
Bedende , beyin gibi kalp ve rahim gibi önemli organlar hep örtülüdür.Madde, duyu organlarıyla hissedilebilse de,canlı varlıkların en üst tabakası olan melek örtülüdür.
Eser daima açık olur;ancak eseri meydana getiren müessir ekseriyetle gizli olur..."
Rabbim ondan razı olsun bizi böyle güzel bir ziyafete davet ettiği için..!
Çileli, hapis ve sürgün bir hayatın sahibi olan Tatar âlimi ve düşünürü Cârullah, Rus kültürüne aşina, bunun yanında İslâm dünyasının içinde bulunduğu problemlerle ilgilenen, İslâmî yenileşme hareketlerinden haberdar ve Kur'an, fıkıh, hadis ilmine vâkıf bir kişiliktir. Sovyet yönetiminin uyguladığı baskı neticesinde Cârullah'ın ismi de unutturulmaya çalışılmasına rağmen fikirleri sadece Rusya ile sınırlı kalmamış, başta Hindistan, Mısır ve Türkiye olmak üzere yayılmıştır. Musa Carullah bu kitabında Kur'an-ı Kerim'in ayetleri ışığında hatunların hukukunu ve saygınlığını beyan etmiştir.Bunu yaparken kalemini daha çok hatunların lehine kullanmıştır. Kur'an'dan ve hadislerden deliller getirerek kadının değerini ortaya koymuştur. Bu konuda okurlarına yepyeni pencereler açmıştır. Düşüncelerini çok çarpıcı bir şekilde ele almıştır.
Kitapta 'hatun'un konumuna değerine tartışmalı konulara değinilmiş.Çok kısa değinildiğini düşündüğüm bir çok bölüm oldu.Burada bir tuhaflık var diye düşündüğüm bazı yerlerde Mehmet Görmez'in dipnotlarının olması beni sevindirdi.Kitap çok fazla tatmin etmemesine rağmen bakış açısı katıyor ve daha da araştırmaya sevk ediyor.Ancak kadının ya da ifade edildiği gibi hatunun konumu ile alakalı zihni alt yapı olduktan sonra okunması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum.
HatunDin
Alanında tartışılmaz olan mehmet görmez hocanın çeviri kitabı olan hatun , kadının değerini gözler önüne seriyor . Okuyucunun ilahiyatçı olması gerekmeyecek kadar açık bir dille yazılan kitap okuyucuyu doyuruyor . İslamın kadına verdiği değeri güzel bir sunumla okuyucuya veriyor .
HatunDin
Musa Carullah, sürgünü sebebiyle çok farklı yerlerde bulunup çok sayıda kişi ile görüşme imkanı bulmuş bir alim. Yaşadığı dönemde müslümanların sorunları üzerine düşünüyor fikirler üretiyor. Bu hususta hicap meselesi üzerinden de kadını ele aldığı bir kitap hatun. Kitapta islam hukukunda kadınla ilgili miras, şahitlik, nikah ve talak gibi belli başlı konulardan bahsediyor, bu hususlarda kendi fikirlerini açıklıyor. Üstünde özellikle durduğu konu ise hicap, aslında hicabın etrafında peçeyi, yani yüz örtüsü meselesini tartışıyor. Hicabın yanlış anlaşıldığını söylerken kendisi islam hicabı kavramını kullanıyor ve bunu iffetli olmayla açıklıyor. Anlaşılan ve uygulanan hicabı da şu sözlerle yeriyor:
“Şark toplumlarında hicabın meşruiyeti hep fitne korkusuna bağlandı. Hicap hep bu şekilde öğretile geldi. Şark ailelerinin bugünkü hallerine böyle bir hicap anlayışı sebep olmuş olabilir. Fakat fitne nerede? Havada fitne olmaz. Güneşin ışığında, bilginin aydınlığında fitne olmaz. Olsa olsa fitne erkeklerin gözlerinde, kalplerinde yahut dillerinde bulunur. İlle bir tedbir almak gerekiyorsa, erkeklerin gözlerine nikab, kalplerine adap, dillerine ceza kazım gelir.”
Kitapta genel olarak bu mesele üzerinden islamın kadına verdiği değer ve ehemmiyet konuları anlatılıyor. Yazarın sürgün döneminde Türkiye’de bulunmuş olması sebebiyle Türk toplumu üzerinden de çok sayıda örnekler veriyor. Yazarın 20. yüzyılın ilk çeyreğinde telif ettiği bu eseri günümüz meselelerini aydınlığa kavuşturmada bir yol açsa da bu konuda yeni çalışmalara ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Ayrıca kitabı yayına hazırlayanın eski diyanet işleri başkanı Mehmet Görmez hoca olması da güzel olmuş. Başarılı bir çeviri ve sondaki eklerle de okuyucuyu bilgi yönünden tatmin ediyor.
Küçük cihad erkeklerin ellerinde ise büyük cihad Hatunların himmetlerindedir.
Büyük cihadın birinci saflarında en büyük komutanlar Hatunlardır.
Bütün insanlığın hayatı Hatunların rahimlerinde ve ellerinde başlar. İnsanların hayatları ve yetişip büyümeleri Hatunların kucaklarında olduktan sonra, ellerine kılıç almamaları bir mahrumiyet olmaz, belki büyük bir kutsiyet ve sonsuz bir hürmet olur.!
Yazar Hakkında
Musa CarullahYazar · 18 kitap
1875 yılında Rusya'nın Rostov - Na_Don şehrinde doğdu. Babası Yârullah Efendi, annesi Habibullah Efendi'nin kızı Fatıma Hanım'dır.
İlk öğrenimini annesi Fatıma Hanım'dan aldı. 11 yaşında Rostov Rus Teknik Devlet Lisesi'ne girdi. Yükseköğrenimini bu liseyi bitirdikten sonra Buhara'da yaptı. Buhara'da Farsça, Arapça ve İslâm ilimlerini öğrendi. İkram Efendi ve İvaz Efendi'den fıkıh ve felsefe; Şerif Efendi'den matematik ve astronomi dersleri aldı. Öklid, Pisagor, Arşimed, Eflâtun, Aristo, Descartes, Bacon ve fikirlerini öğrendi. Hocaları için matematik alanındaki bazı eserleri Rusçadan Türkçeye çevirdi.
Buhara'da din ilimleri yanında felsefe, matematik ve astronomi alanlarında da derinleşen Bigiyev, tahsilini ilerletmek üzere İstanbul'a geldi. Burada önce Mühendislik Mektebi'ne kaydoldu. Ancak; yakınlarının ve hocalarının tavsiyesiyle tekrar İslâmî ilimlere yöneldi. İstanbul'dan aynı amaçla Mısır'a geçti. Kahire El-Ezher Üniversitesi'ne kaydoldu. Bir süre sonra bu okuldan da ayrılarak, özel araştırma ve çalışmalar yaptı. Muhammed Abduh'un derslerine devam etti. Mısır Milli Kütüphanesi'nde Kur'an tarihi üzerine araştırmalar yaptı.
Mısır'dan Hicaz'a geçti. Mekke ve Medine'de iki yıl dinî araştırmalar yaptıktan sonra Hindistan'a intikal etti. Hintli alimlerle görüş alışverişinde bulundu. Diyubent İslâm Üniversitesi'nde altı ay süreyle ilmî çalışmalar yaptı.
Hindistan'dan tekrar Kahire'ye dönen Bigiyev; üç yıl burada kaldıktan sonra önce Beyrut'a, oradan Şam'a gitti. Onbir yıl süren bu seyahatlerden sonra 1904 yılında doğduğu topraklar olan Kazan'a döndü. Bigiyev, bu seyahatları şu sözleriyle değerlendirir:
"-Büyük ümitlerle İslâm âlemini gezdim. Buhara, Türkiye, Mısır, Hicaz, Hint ve Şam diyarlarında dolaştım. Dinî medreselerin her birini gördüm. Fakat vatanıma maalesef akıbet-i tam kanaatle değil, temam-ı hayretle döndüm."
1904 yılında Arapça, Farsça ve İslâmî ilimleri öğrenmiş olarak doğduğu topraklara dönen Musa Carullah Bigiyev, burada "Tarih-ü'l-Kur'an ve'l-Mesahif" adlı eserini yazdı.
1905 yılında Kahire'de tanıştığı İbrahim Şevket Kemal Efendi'nin kızkardeşi Esma Aliyye Hanım ile evlendi.
Bigiyev, ilim tahsiline doymayan bir kişi idi. Nitekim sekiz çocuk sahibi olduğu bu mutlu evlilikten sonra da eşini ve çocuklarını annesine bırakarak Petersburg Rus Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu. Bir taraftan Hukuk tahsili yaparken, diğer yandan özel çalışmalarıyla Arapça ve İslâmî bilgilerini artırmaya devam etti.
Rusya'da Rus-Japon Harbi'nden sonra 1905 yılında patlak veren ihtilal, Musa Carullah'ın hayatında bir dönüm noktası oldu. Zira bu ihtilal üzerine Rusya'nın otokratik devlet yapısı meşruti monarşiye dönüşmüş ve Rus halkıyla beraber Rusya dahilindeki Türklere de bazı siyasi-dini hürriyetler verileceği ümidi doğmuştur.
Kazan Türkleri, Musa Carullah ve emsali din ve fikir adamlarının öncülüğünde kapsamlı bir faaliyet başlatmışlardır.
Bigiyev, bu amaçla 1906 yılında Ülfet Gazetesi'ni çıkarır. Bu gazetede ve diğer yayın organlarında yazdığı fikri yazılarla Kazan Türklerinin fikri uyanış dönemini başlatır. Bu dönemde gerçekleştirilen beş büyük kurultayın öncülüğünü yapar.
1906 yılında yapılan Nijni Novogorot Müslüman Kurultayı'nda başkâtiplik yapar ve bu kurultayın zabıtlarını "Islahat Esasları" adıyla yayınlar. Aynı yıl içinde gerçekleştirilen 3. kurultayda, kurulmasına karar verilen siyasî partinin yönetiminde yer alır. Bu faaliyetler Rus Çarlığı'nı rahatsız eder. Ülfet Gazetesi kapatılır ve baskı dönemi tekrar başlar.
Artık, Musa Carullah'ın "Sürgün dönemi" başlamıştır. Japonya'dan, Hindistan, Mısır ve Almanya'ya sayısız seyahatler yaparak araştırmalarına devam eder..
Bigiyev, bu çalışmaları sonunda 120 eser yazar. Bunların çoğu imkânsızlıklar içinde yayınlanır. Eserlerinde Kur'an ve Sünnet temelinden kopmayan "ictihad" derecesinde yenilikçi fikirler öne sürer. Bu yönü ile hem "selefçi", hem "yenilikçi" bir görüntü sergileyen bu büyük fikir ve aksiyon adamı, 1949 yılında 75 yaşında iken Kahire'de vefat etti.
