Yazar:
Rutger Bregman
Tahmini Okuma Süresi:
14 sa. 3 dk.
Sayfa Sayısı:
496
Basım Tarihi:
13 Mayıs 2021
Yayınevi:
Bloomsbury Publishing
Orijinal Adı:
De Meeste Mensen
Orijinal Dil:
Hollandaca
ISBN:
9781408898956
Dil:
İngilizce
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bittiğine üzülsem mi okuduğuma sevinsem mi bilemedim...
Son zamanlarda beni en heyecanlandıran kitap oldu.
Belki de duymak istediklerimi söylediği içindir belki de gerçeklikten bahsettiği içindir, bilemem.
Bir düşündüm, sabah uyanıp "bugün bir kaç kişiyle kavga eder, birinin de canına kastederim" düşüncesiyle evden çıkmıyorum. Ama gün içerisinde öyle şeyler oluyor ki, insan ilk olarak saldırmayı düşünüyor. Peki neden? Neden ilk olarak saldırmak aklıma geliyor? İletişim, hoşgörü, anlayış gibi değerlerden uzaklaşıp neden karşımdaki kişiyi yok etmek istiyorum?
Hani denir ya, denizde ne varsa kıyıya o vuruyor. İşte kitap bunu konu ediniyor. Biz, sürekli şiddete eğilimli haberleri, kitapları, filmleri, olayları görüyoruz. Bunun sonucu olarak da kendimizi şiddetle besliyoruz. İçimize işleyen şiddet, ilk fırsatta kendini göstermeye çalışıyor.
Şimdi biraz geriye gidelim. Kıllı, yabani görünümlü, sanatı edebiyatı olmayan vahşi insanlara... Konu hakkında hazırlanan her içerikte, o insanlara, yani atalarımıza karşı acımasız ifadelerde bulunuluyor. Halen kaba saba davranan insan gördüğümüzde "mağarada mı yaşıyorsun?" yakıştırması yapılıyor. Ancak o insanların, avcılık toplayıcılık yapan o insanların, bize göre daha yumuşak huylu olduğu anlatılıyor. Yerleşik hayata geçen ve mülkiyet kavramıyla tanışan insanlık, gücünü artırmak için ilk olarak güçsüzleri baskı altında tutmaya başlayıp birbirlerine karşı kışkırttıklarında insanlık medeniyetten uzaklaşıyor.
Peki neden insanların kötü olduğuna inandırılıyoruz?
Eğer insanlar kötüyse, güvenliğe daha çok para harcarız, kendimizi güvende hissetmek için bizden daha güçlülere teslim oluruz, o güçlüler de bizi korumanın karşılığında sömürür, tahakküm altına alır, yaşamı idame ettirecek kadar besler ve herkesi kendisine karşı köle olarak
Bilemedim bir türlü. Elimizde 200.000 yıllık bir tarih verisi (olduğu kadarıyla) var ve bu verilerden tola çıkarak Bregman'a destek vermek, ona katılmak istense de bir yandan da "ama" ile başlayan cümlelerimiz olacak. Bregman onlarca örnekle insanlığın aslında iyiye daha çok yakınlaştırılabileceğinin altını çiziyor. Bunu yaparken en çok hissedilen şey "Umut" ve "İnanç". Öylr düşünürsek böyle olur gibi bir yaklaşımı da var kitapta. Buradan bile eksik bir şeyler hissetmemek elde değil.
Machiavelli, Hobbes, Rousseau gibi düşünürleri de arkasına alıyor Bregman. Spinoza'dan bile alıntı yaparak görnek istediği şeyi görmeye çalışıyor. Evet! İyi yanından bakıldığında insanlık tarihi için güzel şeyler söylememek mümkün değil fakat bu yepyeni insanlık tarihi(!)ni Dehşet Yönetim Kuramı ile alaşağı etmek çok kolay olacaktır.
Homo Puppy gibi bir türe evrildiğimiz konusunda çıkarımı var Bregman'ın. Bunu da yapılan bir deneyle ama bunu ortaya çıkarmak için olmayan, bunda anlam kazanan bir deneyle örneklendiriyor yazar. Sanırım en çok hata ettiği yer verdiği örneklerde anlatmak istediğini daha çok vurgulayan örnekleri fazla tutmak. Tam tersi bir çaba ile insanlık tarihini; kıyım, vahşet tarihi olarak gösterebiliriz.
Kitabın yazarı için yaptığı çalışmayı kutlamak ike beraber bu kadar da masum olunabileceğini düşünüyoruz. 200.000 yıllık bir tarihi ele alırken gelinen nokta insanlarda daha uzun ömür, daha sağlıklı yaşam, daha güvenilir ortam sağladığı gibi tam tersi olan daha sağlıksız ürünler, kirletilmiş hava, gelecek kaygısı da vermeden duramıyor. Daha fazla bomba, daha fazla ateş gücü hiç de iyimser bşr yan taşımıyor. Hele ki bu konuda verilen bir iki örnekle insanlığın bombalanma sırasındaki neşeli ve güçlü durumu çok uyduruk geldi. Dünyanın İngiltere, Almanya ve Fransa'dan
Bu kitap gerçekten bana farklı bir bakış açısı kazandırdı. Genelde haberlerde, sosyal medyada ya da günlük hayatta hep insanların kötü yönlerini görmeye alışıyoruz. Bu yüzden ister istemez “insanlar bencil ve kötü” gibi bir düşünce oluşuyor. Ama bu kitap tam tersini savunuyor ve bunu okurken insan ister istemez düşünmeye başlıyor.
Yazar, insanların aslında doğası gereği iyi olduğunu ve zor durumlarda bile çoğu zaman birbirine yardım ettiğini örneklerle anlatıyor. Özellikle gerçek olaylardan ve deneylerden bahsetmesi kitabı daha inandırıcı hale getirmiş. Okurken sıkılmadım, dili de oldukça akıcıydı.
En çok hoşuma giden şey, kitabın insana umut vermesi oldu. Okuduktan sonra insanlara karşı biraz daha anlayışlı ve pozitif bakmaya başladığımı fark ettim. Günlük hayatta küçük şeylerin bile aslında insanların iyi tarafını gösterdiğini düşünmeye başladım.
Tabii ki bazı yerlerde “bu kadar da iyimser mi?” diye düşündüğüm oldu ama bu durum kitabın verdiği mesajı çok da zayıflatmıyor bence. Aksine, insanın bakış açısını dengelemesine yardımcı oluyor.
Genel olarak, hem düşündüren hem de insana iyi hissettiren bir kitaptı. Eğer insan psikolojisi, toplum ya da insan doğasıyla ilgili kitaplar ilginizi çekiyorsa kesinlikle okunmasını öneririm.
Kısaca:
Akıcı, umut veren ve bakış açısını değiştiren güzel bir kitap.
OKUDUĞUM EN UFUK AÇICI KİTAPHayat ve İnsan
Kitabı, insanlığa karşı umudumu kaybettiğim, karamsar dönemlerimden birinde, sadece arka kapakta yazan 'insanların iyi olduğunu varsaymak hem gerçekçi hem de devrimci bir eylemdir.' cümlesinin, belkide farklı bir bakış açısına ihtiyacım vardır, düşüncesini içime düşürmesinden dolayı okumaya karar verdim.
Başından sonuna kadar, her anında insanın doğası ile ilgili yanlış bildiklerimizi, kimi zaman dedektif gibi, kimi zaman da bir bilim adamı gibi örneklerle anlatan müthiş bir metin. Yıllardır bize dayatılan, insanın özünde kötü olduğu bilgisini yerle bir eden, bir çok gerçek bilgi var kitapta.
Tanıdığım herkese okuması için müthiş bir baskı yapacağım. Sizlere de bütün yüreğimle tavsiye ediyorum.
Kötü daha güçlüdür, ama iyi daha fazladır...
Çoğu İnsan İyidir
“İnsan doğası kötüdür” sözü yüzyıllardır tekrar edilir. Günümüze kadar savaşlar, şiddet ve bencillik bu görüşü destekler gibi görünür. Ama Bregman bu kitabında başka bir hikâye anlatıyor: Kriz anlarında, felaketlerde ve günlük hayatta insanların çoğunun aslında iyiliğe, yardımlaşmaya ve dayanışmaya meyilli olduğunu örneklerle gösteriyor.
Umutlu, düşündürücü ve ilham veren bir bakış açısı sunuyor.
Elbette zaman zaman fazla iyimser bulduğum noktalar da var, ama yine de şu soruyu zihinlere bırakıyor:
“Ya gerçekten çoğu insan iyiyse?”
Çoğu İnsan İyidir·456 syf.·1000Kitap
8/10
2025 1. kitabı
“Ciddi alma cesaretimiz olsa bu düşünce bir devrim başlatabilir, toplumu tersyüz edebilir. Onu gerçekten içselleştirebilsek hayatı değiştiren bir ilaç haline bile gelebilir ve dünyaya bir daha aynı gözlerle bakmayız.
Peki, nedir bu düşünce?
Çoğu insan iyidir.” (s. 27)
Kitap tam da böyle başlıyor. Savaşlar, sosyal psikoloji deneyleri, tarihçiler, antropologlar, biyologlar ve daha birçok bilim dalının ortaya koyduğu bilimsel araştırmaların insanların kötü bir doğası olduğunu ortaya koyduğunu ve herkesin bunu böyle kabullendiğini oysaki gerçeğin daha farklı olduğunu, düşündüğümüz kadar vahim olmadığını, çoğu insanın “ aslında iyi” olduğunu anlatıyor.
Elbette hep iyi olduğunu düşünmek fazla iyimser bir yaklaşım olur. Bu gerçeği yazar da kabulleniyor. İnsanın zalim tarafının da olduğunu bunca bombalar, gaz odaları, savaşları da yapanın yine insan olduğunu söylüyor. Bu noktada daha fazla detay vermeyeceğim çünkü kitapta birçok tarihteki önemli olaylar kıyaslanarak gerçeği araştırıyor yazar. Gerçekten insanın zalim tarafı hep var mı? Herkese karşı mı? Yoksa içinde bulunduğu topluma, gruba iyi dışarıya mı kötü? Eğer gerçek bu ise neden?
Bu konuyu evrim teorisinden başlayarak geniş çaplı ele alıyor.
Avcı toplayıcı yaşamda insanların şimdiki kadar savaş yanlısı olmadığı ve bunun da bir başlangıcı olduğunu söylüyor.
“Jean-Jacques Rousseau haklı mıydı? İnsanların doğuştan iyi oldukları ama medeniyetin oluşması ve yerleşik düzene geçilmesiyle her şeyin ters gitmeye başladığı doğru muydu?” (s.117)
Bu noktada genel inanış tersini söylese de barış içinde yaşadıklarını düşündüğü daha “medeniyetin” ulaşmamış olduğu kabileleri inceliyor.
Okudukça kafamda oluşan soruları yazarın da ilerledikçe sorduğunu ve cevap aramaya çalıştığını gördüm. Mesela:
“Sonra birden bu sistem çalışmamaya
Çoğu İnsan İyidir iki yıldır kitaplıkta bekliyordu. Açıkçası ruh hali olarak böyle bir kitabı okumaya hazır değildim bir süre. Dünyanın sanıldığı kadar iyi olduğunu düşünen insanlardan olmadığım için olsa gerek. Steven Pinker'ı da bu yüzden yıllardır okumayı öteliyorum. Çünkü insanların ve dünyanın iyi bir yer olduğunu düşünmek şikayet etme hakkımı elimden alıyor. Mutlu olmak için çabalamak yerine kendi eşsiz mutluluğumu yaşamak bana bir konfor alanı sağlıyordu çünkü.
Kariyerimle ilgili bir dönüm noktasındayken ve gerçekten geleceğe dair ne yapmak istediğimle ilgili karar vermek istediğim bir anda okumak iyi geldi. 30 yaşıma girdikten her ne kadar beceremesem de etrafımda olup bitenlere, insanlara ve hayata daha pozitif bakmaya çalışıyorum. Bazı konularda bunu başarabildiğimi düşünüyorum. Artık işe geç gidebiliyor, sokakta yürürken acele etmek yerine etrafı izleyebiliyorum. Bir şeylere geç kalıyormuş hissinden yavaş yavaş kurtuluyor gibiyim. Siyasi düşüncelerim olgunlaştı, artık dünyaya kurtaran adamın oğlu değilim. Meşhur olmak, ölmeden önce bir iz bırakmak düşüncelerinden sıyrıldım. Sıradan bir insan gibi ölüp, gübre olup toprağa karışmakta fena bir fikir değil.
Ütopya yazmak, olumlu bakış açısıyla olayları irdelemek, insanlığın güzel tarafları hakkında yazmak zordur. Geriye dönüp baktığımızda herkesin kolaya gelen olumsuzlukları, savaşları, mücadeleleri, gururlu mağlubiyetleri yazdığını görürsünüz. İnsanlara güvenilmez. Daha güçlü olmak için yapılması gerekenler vs.
Rutger Bergman zor olanı yapıyor. Ve bunu yaparken okuyuculara bakış açılarını birkaç derece değiştirdiklerindeki ihtimalleri gösteriyor. Kitapta ilgi çekici örneklerden bahsedip incelemeyi bitirmek istiyorum.
Rutger Bregman okuyucuya şu soruyu soruyor: "Sizce dünya iyiye mi gidiyor? Olduğu yerde mi sayıyor?insan iyiliği bir placebo mudur?Edebiyat
Doğanın ve insanın var oluşundan beri sure gelen bir ikilem angels or demons... Hangisi bizi yansıtır biz hangisiyiz. Kitabi okumaya karar verdiğimde. İçimdeki humanist tarafın ağır bastığını insanlara olan sevgimin ve guvenimin artacağını ümit etmeden duramadim. Bazi şeyler karşıt düşüncelerle savunulabilir mantığı ile izledigim Hanekeler, Dogville ler. Marina Abramovic deneyi, miligram deneyi, kırık camlar teorisi hepsine bir cevap arıyordum biraz da olsa buldum galiba. Kitabin bir yerinde de dedigi gibi aşırı merhamet ya da aşırı empatik yaklasimdan ziyade kararinda empati ve çokça merhamete ihtiyaci var bu dünyanın. Okurken oldukça keyif aldim hele ki kendi dunya görüşüme de bu kadar uyumlu olunca. Bütün insanlığı ve papatyaları sevgiyle kucaklıyorum Oğuz Atay misali. Sizleri seviyorum yahut sevmek istiyorum sadece biraz inanca ihtiyacım var.
Kitap insanların özünde iyi olduğunu örnek olaylar üzerinden anlatmış. Sıkıcı değil. Ben sadece yazarın bazı fikirlerine katılmıyorum. Mesela;
İpucu
Norveç'te bulunan modern, insancıl hapishanelerden bahsetmiş. Neredeyse tatil köyü gibi olduklarını ve böyle olması gerektiğini anlatmış. Peki ölenlerin adaleti ne olacak? Vahşi bir katil, tecavüzcü neden tatil yapar gibi hapis yatsın? Hangi vicdana sığar? Neymiş iyi davranınca suç işleme oranları düşüyormuş. Sözün özü kitaptaki her tavsiye uygulanabilir değil.
Kitabın çok satması ya da bir çok dile çevrilmesi ilginç olmuş. Aslında bunun sebebinin muhtemelen yazarın medyadan olması ve şikayet ettiği medya algısını güzel kullanması olabilir. Baktığınızda genel olarak değindiği noktalar güzel ancak sunulan argümanlar yetersiz. Yani yazarın sunduğu bu argümanlarla eser temelsiz bir bina olmuş. Kendiside zaten bölümler arasında çelişen ifadeler kullanmış. Sonlara doğru daha bireysel hal alıyor ve son bölümlerde değindiği noktalara daha çok katılıyorsunuz. Ancak atlanan en önemli unsur insan ve hayvan farklıklıkları. Tabi tarihçi olan yazarın tarih bilgisine daha fazla hakim olmasını ve objektif olmasını bekliyorsunuz. Ancak pek mümkün olmamış. Ayrıca inanç olgusu olmadığı için ve tanrı olgunsunu sadece insanların toplumlar üzerinde etkilerini arttırmaları adına uydurdukları gibi bir düşünceden ibaret olduğunun savunulması da araştırmaların tek taraflı değerlendirilmesine sebep olmuş.
Güzel bir araştırma konusu olmasına rağmen akla gelen sorulara tam anlamıyla cevap bulamıyorsunuz. İlk bölümlerde sürekli aynı soru tekrarlanıyor siz de tekrarlıyorsunuz ancak net bir cevap bulamıyorsunuz. Kitabın konu dağılımı konuları ele alma şekli de karmaşık geliyor. Aynı şeyler çoğu yerde tekrarlanmış. Severek okuduğumu söyleyemem. Kitabı belki de sonralara doğru her şey oturur diyerek ön yargılı davranmamak adına bitirmek istedim. Kısa sürede bitmesi adına uğraştım denebilir.
Yazar Hakkında
Rutger BregmanYazar · 2 kitap
Bregman, en önemlisi otuz iki dile çevrilmiş olan Gerçekçiler İçin Ütopya adlı eseri de dahil olmak üzere dört kitap yayınladı. Çalışmaları The Washington Post, The Guardian ve BBC'de yer aldı. The Guardian tarafından "yeni fikirlerin Hollandalı dahi çocuğu" ve TED Talks tarafından "Avrupa'nın en önde gelen genç düşünürlerinden biri" olarak tanımlandı. TED küratörü Chris Anderson tarafından 2017'nin en iyi on konuşmasından biri olarak seçilen "Yoksulluk Karakter Eksikliği Değildir; Para Eksikliğidir" başlıklı TED konuşması da bu kapsamda değerlendirildi.
