İçimde Avm Var!
Sadettin ÖktenYazar:
Sadettin Ökten
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 54 dk.
Sayfa Sayısı:
208
Basım Tarihi:
2015
Yayınevi:
Tuti Kitap
ISBN:
9786056549717
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Yorumlar ve İncelemeler
#y:113641 in kaleme aldığı şehir yapılanmasının derinleme incelendiği bir kitap #k:76053. Her belediye başkanı,her belediye başkan adayı, her belediye başkan aday adayı, her müteahhit, her arsa sahibi ve her çivi çakmaya niyetli kişinin okuması gerektiğini düşünüyorum. Medeniyet şehirleşme etkileşimi, insan talepleri ve yaşam şekillerinin şehirleşmeye etkileri her iki yönlü düşünülüp kaleme alınmış bir eser. Yazar; Sadettin Ökten'e verdiği çaba ve bizlerle buluşturduğu bu farklı eser için saygı duyuyor teşekkür ediyorum.
Sadettin Ökten'e verdiği çaba ve bizlerle buluşturduğu bu farklı eser için saygı duyuyor teşekkür ediyorum.
“Gelenek, özden biçim üretmektir.”Edebiyat
Saadettin Ökten’den okuduğum ikinci kitap bu. Yazarın sohbet havasındaki üslubunu seviyorum. Profesör olup da yazar olanların bu tarzdan bilimsel jargonlardan uzaklaşıp eser vereni az. Yazar farklı üniversitelerde, Bilim Tarihi, Yapı Teknolojisi Tarihi, Kent Kültürü ve Kent Estetiği dersleri vermiş. Yazarı birkaç yıl öncesinde bir konferansta dinlemiş, derin estetik zevkinden oldukça etkilenmiştim.
Bu kitapta şehrin kendisini anlatıyor. Çok yerde medeniyet tasavvurundan bahsediyor. “Şehri insan inşa eder. Eder de şehir de insanı inşa eder.” diyor. Şehrin inşasında batı ile doğu’nun yapılarını kıyaslıyor. Varlık ve mahlûk ayrımı yapıyor. Varlık, seküler bir anlamı; mahlûk ise yaratılmış bir şeyi ifade ediyor. Mahlûk dediğimizde soru hemen kendiliğinden geliyor. Peki, bunun yaratıcısı kim?
“Medeniyet tasavvuru bireysel ve toplumsal ihtiyaca cevap veren değerler sistemidir.” diyor. “Değer dediğimiz şey ise hayatımıza anlam katan, onu yaşanır kılan, dış dünyada karşılığı olmayan, iç dünyamızda bizim için çok kıymetli olan kavramlardır.”
Günümüz teknolojisi aslında Allah’ın vazettiği kanunların dışında bir şey yapmıyor. Onun yarattığı kanunları ve malzemeleri kullanmadan nasıl yapsın? İnsan yeni bir malzeme üretemiyor. İşte bir fıkra kitaptan: Bir takım bilim adamları diyor ki: “Biz de Tanrı’yız. Biz de yaratırız.” Allah da onlara diyor ki: “Haydi, yaratın bakalım.” Sonra bilim adamları bir avuç toprak alınca, Allah diyor ki: “Yoo, kendi malzemenizle yaratacaksınız. Benim malzemeyi kullanmak yok.”
Modernitede toplumsal ahlak vardır. Kamu ahlakı, birey ahlakı. Ama bir de özel alan tarifi vardır. Sizi yaratan Allah’ın her an sizi gördüğünü ve meleklerine bütün işlediklerinizi kaydettirdiğine inanıyorsanız özel hayat diye bir şey söz konusu olamaz. “Hatta dervişlikte
Medeniyet TasavvuruEdebiyat
İçimde Avm var =) Ne kadar güzel bir kitap ismi değil mi? İçeriğinde de böyle güzel başlıklar barındıran denemelerle dolu. Değer verdiğim birinin önerisiyle okudum pişman da olmadım. İçinde sayısız denemeyle insanların yaşayış biçimlerini oturdukları şehirleri ve düzenlerinden bahsediyor. (Bunu yaparken Dinden de yararlanmayı eksik etmiyor.)Yer yer kelimeler farklılık gösteriyor. medeniyet tasavvuru ne olduğunu anlamaya çalışıyorsunuz ama bir cümleyle anlayamazsınız. Kitap tasarım olarak da hoşuma gitti. Bir iki yıl sonra bile elinize alsanız çarpıcı cümleler köşelere küpür gibi yedirilmiş. Kitap biraz pahalı olduğunu eklemeliyim.
Sadettin Ökten'i Kemal Sayar'la olan "Gönül Sadası" adlı radyo programı vesilesiyle tanıdım. İyi ki de tanımışım dediğim isimlerden. Önce biraz Sadettin hocadan bahsedeyim. Kendisi inşaat mühendisi, eğitiminin bir kısmına Amerika da devam etmiş, bunun yanında sanat ve kültür dendiğinde akla gelen bir isim. Hayat görüşüyle, konuşmasıyla, düşüncelerini ifade edişiyle kesinlikle kalbinize dokunuyor ve sempati duyuyorsunuz. Bunun yanında bilgisiyle, duruşuyla kendine hayran bırakıyor, benim için "işte idol" dediğim bir kişi. Kitaba gelecek olursak deneme türünde bir kitap. Konu ise "şehir ve medeniyet " . Şehir nasıl oluşturulmalı sorusuna cevap niteliğinde söyledikleri. Tabi ifade ederken maddeden çok mana üzerinde durmuş. Özellikle mimarlık, mühendislik, şehir planlama tarzında konulara ilginiz varsa kesinlikle okumanız gereken bir eser. Bir de şunu söylemeden geçemeyeceğim. Sadettin Hoca'nın kitaplarını, sohbetlerini takip ederseniz farkedeceksiniz tek bir konu üzerinde kalmaz, bir şeyi anlatırken yanında o kadar faydalı, güzel bilgiler verir ki konu nasıl buraya geldi diyip gülersiniz. Keyifle, notlar alarak okuyacağınız bir kitap. Bunun yanında radyo programını da şiddetle dinlemenizi tavsiye ederim. Keyifli okumalar, keyifli dinlemeler.
"Bizim olmayan bir medeniyet tasavvuruna özenip onun zihniyetine ait yapılar inşa ettik…" Diyor Saadettin Ökten. E haliyle kendi medeniyetimizi bir kenara itmişliğimize getirmek istiyor lafı. Şehirler büyüdükçe mesafeler arttı, binalar arttı, odalar arttı ve insanlar uzaklaştı. İçimizdeki avm' lere çekildik hepimiz. Birbirimizi terkettik ve sokakta elinde annesinin sürdüğü salçalı ekmek ile arkadaşlarıyla misket oynayan, ip atlayan çocuklar içlerindeki avm'lerde kaybolmaya mahkum oldu. Okuyun okutturun...
10/10
Beğendi
Eskilerde kaldı medeniyet tasavvurumuzu yansıtan şehirler… Önce… Daha huzurlu, daha sakin, daha insânî ve daha güvenliydik. Kul hakkı, hizmet, tevazu, merhamet, iyilik, sevgi, saygı, komşuluk, mahalle kültürü, yardımlaşma, olabildiğince az alıp çok verme gibi değerleri konuşmaya gerek duymaz, yaşardık… Sonra… Bizim olmayan bir medeniyet tasavvuruna özenip onun zihniyetine ait yapılar inşa ettik… AVM’ler… Şehirleri canavarlaştıran… Gökdelen(cik)ler… Bir servet gösterisi sunan… Apartmanlar… Komşuluğu öldüren… Vahşi mekânlar… Ve… İçimizdeki değerlerin yerini de kapitalizmin bize “çağın ihtiyaçları” olarak sunduğu cicili-bicili oyuncaklar, nefsânî-bireysel tüketim, hırs, daha iyi bir hayat ümidi ve daha çok para kazanma arzusu aldı… Halbuki İslam Medeniyeti’nin değerler sistemi bütün insanlık için tek ümit kaynağı! O zaman düşünmemiz lazım: “Yaradan, bize bir kapı açıp yol gösterdi de biz farkında mı değiliz?”Ve bize, “Haydi bakalım! Şimdi inancınızla ve kapitalizmin size sunduğu biçimlerle çözüme ulaşın.” mı diyor?
Babamın ısrarla tavsiye ettiği Sadettin Ökten'i nihayet listeme dahil edebildim. Tarzımın dışında bir kitap. Böyle kitapları okurken en başta bir çekingenlik oluyor bende nedense...
Kitabın ana konusu "Medeniyet Tasavvuru"
Nedir bu medeniyet tasavvuru?
"İnsan hayatının tümüne yön veren, insan eylemlerini kendine göre sınıflandıran ve sınırlandıran bir başka hadiseyi, bir başka olgu; "medeniyet tasavvuru".
Kısaca böyle açıklıyor Sadettin Ökten.
Sonrasında; Yaşamı şekillendiren evrensel sorular, Eğitilebilir İçgüdü+Akıl+Duygu=İnsan, İnsan niye şehri ortaya çıkarmaya ihtiyaç duyar? gibi konuları kendi fikirleriyle ve ek bilgilerle açıklıyor.
Üzerinde düşündüğüm bir kitap. Dahası üzerinde düşünmeyi dahi aklıma getirmediğim konular hakkında kafa yorduğum bir kitap. Kısacası 'düşünmeye' iten bir kitap.
Yaşadığınız şehri, şehrin içeriğini, şehrin manasını, medeniyet tasavvurunu bir de Sadettin Ökten'in kaleminden okuyun derim.
Ve altı çizili satırlardan;
"Bir şehrin iki tane anahtarı vardır:
Şehrin biçimi ve üslubu"
"O halde şehir de bir ahlak sorunudur. Yani bir şehri kurmak, dönüştürmek ya da muhafaza etmek ahlaki bir problemdir, ahlaktan bağımsız değildir. "
Nefsânî ŞehirlerSadettin Ökten Şehir nedir? Bir Yapı mıdır yoksa bir varlık mı? Yapı olarak görüldüğünde yıkılır, yakılır, bozulur, kirletilir. Çünkü yapılar daimî değildir, değişir. Fakat bir varlıksa eğer şehir, işte o zaman zenginleşir, güzelleşir, geliştirilir. Varlık bizden gelendir. Öz'den gelen, Öz'e gidendir. Bir kültürü, değerini, anlamını ifade edendir. Başlı başına bir medeniyettir. Fakat artık mazide kaldı medeniyet tasavvurunu yansıtan şehirler. Artık yerini içimizdeki Avm'lere", gökdelen (cik)- lere bıraktı. Koca koca binalar aldı kasabamızın, köyümüzün yerini. Seksek oynanılan mahallemizin yolunu, kapı önü sohbetlerimizi, komşuluk-insanlık değerlerimizi ve daha nice güzellikleri aldı götürdü "Nefsânî şehirler" ve bunu destekleyenler. Bizim olmayan, bize yabancı kalan medeniyetleri ve kültürlerini getirdiler, alın benimseyin dediler. Onca tevazuyu, güzelliği de yok ettiler.
Önce şehirler canvarlaştırıldı, sonra da içindekiler. Adına da "medeniyet" denildi. Sahi neresindeydi bunun medeniyet? Gözler mi kör oldu, akıl mı durdu, dahası yoktu. Çağın ihtiyaçları denilip geçildi.
"Gittikçe artıyor yalnızlığımız." Ama buna özgürlük, özgürüz diyoruz . Ne bir ahbap, ne bir komşu var etrafta, bize kalan yalnızca binalardaki tahta!
Bizler içimizdeki güzellikler ile vardık, birdik, beraberdik, kardeştik, kocaman bir aile idik. Ta ki yozlaşmış hayatlara varıncaya dek. Kapitalizmin etkisine kapılıncaya dek. Kul hakkı, tevazu, iyilik, komşuluk, edep, saygı nedir konuşmadan yaşardık. Sonra nefsânî şehirleri doğurdular ortaya, Zihniyeti değiştiren şehirler inşa ettiler. Hırs bürüdü herkesi, eğlence sardı bedeni ve kalbi. Oysa daha ezelden asıl mesaj belliydi;
"Hepiniz birden Allah'ın ipine (İslam'a) sarılın asla ayrılmayın."
"Dünya malını ehline terk ediniz. Zira ondan ihtiyacından fazlasını1000Kitap
Sadettin Ökten Şehir nedir? Bir Yapı mıdır yoksa bir varlık mı? Yapı olarak görüldüğünde yıkılır, yakılır, bozulur, kirletilir. Çünkü yapılar daimî değildir, değişir. Fakat bir varlıksa eğer şehir, işte o zaman zenginleşir, güzelleşir, geliştirilir. Varlık bizden gelendir. Öz'den gelen, Öz'e gidendir. Bir kültürü, değerini, anlamını ifade edendir. Başlı başına bir medeniyettir. Fakat artık mazide kaldı medeniyet tasavvurunu yansıtan şehirler. Artık yerini içimizdeki Avm'lere", gökdelen (cik)- lere bıraktı. Koca koca binalar aldı kasabamızın, köyümüzün yerini. Seksek oynanılan mahallemizin yolunu, kapı önü sohbetlerimizi, komşuluk-insanlık değerlerimizi ve daha nice güzellikleri aldı götürdü "Nefsânî şehirler" ve bunu destekleyenler. Bizim olmayan, bize yabancı kalan medeniyetleri ve kültürlerini getirdiler, alın benimseyin dediler. Onca tevazuyu, güzelliği de yok ettiler.
Önce şehirler canvarlaştırıldı, sonra da içindekiler. Adına da "medeniyet" denildi. Sahi neresindeydi bunun medeniyet? Gözler mi kör oldu, akıl mı durdu, dahası yoktu. Çağın ihtiyaçları denilip geçildi.
"Gittikçe artıyor yalnızlığımız." Ama buna özgürlük, özgürüz diyoruz . Ne bir ahbap, ne bir komşu var etrafta, bize kalan yalnızca binalardaki tahta!
Bizler içimizdeki güzellikler ile vardık, birdik, beraberdik, kardeştik, kocaman bir aile idik. Ta ki yozlaşmış hayatlara varıncaya dek. Kapitalizmin etkisine kapılıncaya dek. Kul hakkı, tevazu, iyilik, komşuluk, edep, saygı nedir konuşmadan yaşardık. Sonra nefsânî şehirleri doğurdular ortaya, Zihniyeti değiştiren şehirler inşa ettiler. Hırs bürüdü herkesi, eğlence sardı bedeni ve kalbi. Oysa daha ezelden asıl mesaj belliydi;
"Hepiniz birden Allah'ın ipine (İslam'a) sarılın asla ayrılmayın."
"Dünya malını ehline terk ediniz. Zira ondan ihtiyacından fazlasını
Tarih boyunca her toplum kendi zamanı ve şartlarına göre bir hayat sürmüştür. Bu süreçte toplumlar maddi ve manevi alanlarda yaşadıkları ortamı şekillendirmeye çalışmıştır. Bir nevi her toplum yaşadıkları ortama kendi ihtiyacını lanse etmiştir. Böylece insanlar buldukları, gördükleri, inandıkları çerçevede yaşamlarını sürdürmeye devam etmişler ve toplumsal hayatı oluşturmuşlardır. Sanatta aslında böyledir; davranışlarımızı, karakterimizi, hislerimizi rafine eder. Kendimizi tanımamızı ve bunu nesneye yansıtmamızı sağlar. Bir Ressam nasıl ki içinde ki duygularını, düşüncelerini, karamsarlıklarını resme dökebiliyorsa, toplumda iç dünyasını, dış dünyaya manipüle eder. İnsanoğlu, yaşadığı şehre göre şekillenmez aksine yaşadığı şehir hatta canlılar dâhi insanoğlunun iç dünyasına göre şekillenir. Bu durum ne kötüdür ki insanoğlu sadece kendi huzuru için dünyayı esir alır.
Kitaptaki şu örnek dikkatimi çekmişti;
"Avlanan bir aslan veya kaplan etin karnı doyduğu kadarını yer ve çekilir. Geri kalan ettende diğer hayvanlar yararlanır. İnsanoğlu öyle değildir, yediği kadarını yer geri kalanını dolaba kaldırır daha sonra yer." diyordu. Demek ki gelecek konusunda kaygılı birisi dünyevileşiyor. Zira Rabbimizin rızka kefil olduğunu ve ölümden sonrasını gönülden tasdik ediyor olsaydık, Etrafımızda ki canlıları düşünmeden sadece kendi çıkarlarımız uğruna geleceğe yatırım yapmazdık. Bu durumda insanoğlunun menfaat üzere yaşadığını anlayabiliriz. Şehre baktığımızda da bu durum kolaylıkla göz önüne gelebilir. Zira kendimiz için yaşam alanı oluştururken diğer canlıların yaşamını sonlandırıyoruz. Son zamanlarda çıkan orman yangınlarında, yeşil alanları hayata döndürmek yerine koca koca gökdelenler, binalar inşa ederek çoğu canlının yaşam alanlarını yok ediyoruz. Sadece bununla da kalmadık!
Fiziksel yapılanmanın arkasında şehirlere biçimi,
düzeni, hiyerarşiyi ve tabii ki estetiği veren bir tercih, bir
bilinç vardır. İşte o bilinci sağlayan, insan davranışlarının
bireysel ya da toplumsal arka planında yer alan medeniyet
tasavvurudur. ,
,
,
Bir şehri kurmak, dönüştürmek ya da
muhafaza etmek ahlaki bir problemdir. Şehirde yaşamak, o
şehri inşa etmek ve o şehirde inşa edilmek, yani şehrin fiziğiyle
ilgili bizatihi bir eylem ve bu eylemin insanı etkilemesi de bir
ahlak ve hukuk sorunudur. “ diyor Sadettin Ökten.
Ve şöyle ekliyor bakın :” Bu sebeple “ şehir bir
şahsiyet meselesidir. Bir şehirde yaşadığınız
zaman o şehrin değerler sistemi farkında olun
ya da olmayın size yavaş yavaş nüfuz eder.
Eğer aidiyetinizle o şehrin değerler sistemi
örtüşüyorsa sizin varlığınıza ve kişiliğinize
nüfuz ederken medeniyet tasavvuruna olan
bağlılığınızı ve aidiyetinizi de güçlendirir.
Eğer örtüşmüyorsa size ait değerler sisteminde
aidiyetinizi belirten bölgeyi biraz kenara itip
kendisine bir yer açar.
Çünkü insan yaşadığının esiridir ve çoğu bunun farkında olmaz.
Bu sebeple şehir bir şahsiyet meselesidir.
Reklam
Yazar Hakkında
Sadettin ÖktenYazar · 20 kitap
Ömer Sadettin Ökten, Türk inşaat mühendisi, yazar ve emekli öğretim üyesidir.
1 Eylül 1942 tarihinde İstanbul’da doğdu. Babası İmam – Hatip Okulları’nın kurucusu olarak bilinen Mahmut Celâlettin Ökten’dir. Annesi Emine Mahmude Hanım’dır. Doktor Ayşe Hümeyra Ökten ablasıdır.
Baba tarafından Gürcüzâdeler olarak bilinir. Çocukluğu ve gençliği İstanbul’un Fatih ilçesinde geçmiştir. 1956-1960 yılları arasında Vefa Lisesi’nde okuyup mezun oldu. Ardından okuduğu İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi’nden Yüksek İnşaat Mühendisi olarak 1964 yılında mezun oldu. Sadettin Ökten, 1969 yılında Meriç Hanım ile evlendi ve sonrasında dört çocuğu oldu.
1969 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’ne Betonarme Kürsüsü’nde asistan olarak kabul edildi. 1971 – 1973 yıllarında ABD’de misafir doktora öğrencisi olarak bulundu. Askerlik görevini 1974 – 1975 yıllarında Genelkurmay Bilgi İşlem Dairesi’nde tamamladı. 1977’de doktor unvanını aldı. Kazandığı bir burs ile yüksek lisansını ABD’de yaptı. 1979-1980 akademik yılında Belçika’da bilimsel araştırmalar yaptı. 1982 yılında doçentliğe yükseldi. 1985’te Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’ne geçti. 1989’da profesörlüğe yükseldi.
Prof. Dr. Sadettin Ökten, şehir ve medeniyet, özellikle de İslâm medeniyeti konularındaki konuşma ve çalışmaları ile tanınır. Çeşitli üniversitelerde Bilim Tarihi, Yapı Teknolojisi Tarihi, Kent Kültürü ve Kent Estetiği dersleri verdi. Sadettin Ökten, yapı mühendisliği alanındaki eğitim – öğretim ve araştırma faaliyetlerinin yanında proje düzeyinde meslekî uygulamalar da yapmış ve yapmaktadır. Ayrıca bilim tarihi ve felsefesi, kültür, medeniyet ve sanat alanlarında özel ilgi sahibidir. Bu konudaki çalışmalarını farklı üniversitelerde verdiği Bilim Tarihi, Yapı Teknolojisi Tarihi, Kent Kültürü ve Kent Estetiği dersleri ile değerlendirmiştir. Hâlen meslekî faaliyetinin yanı sıra kültür ve sanat alanındaki çalışmalarını da sürdürmektedir.
2020 yılı Ekim ayında Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri’ne Kültür Tarihi alanında Prof. Dr. Sadettin Ökten lâyık bulunmuştur.
2012 yılından bu yana faaliyetlerine devam eden ve Türkiye’nin şehircilik çalışmalarına önemli katkılar sağlayan Esenler Şehir Düşünce Merkezi, 2020 yılı Ağustos itibarıyla yoluna Esenler Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi olarak devam etmektedir.
Prof. Dr. Sadettin Ökten’in Kitapları:
Örselenmiş Osmanlı’dan Medeniyet Umuduna (Söyleşi: Ayşe Çavdar, 2013)
Fincanımda Cola Var! (2014)
İçimde AVM Var! (2015)
Yahya Kemal’den Bugüne İstanbul (2015)
Yahya Kemal’in Rüzgârıyla Düşünceler ve Duyuşlar (2015)
Hayatımdan Portreler (2016)
Gelenek, Sanat ve Medeniyet (2016)
Aslında Bir Sanat Var – Sanat Birey ve Toplum Üzerine (2018)
Dünyaya Geldim Gitmeye-Gönül Sadası’ndan Akisler (1-2 Cilt, Kemal Sayar ile, 2019-2020)
Aşk ile Ânı Seyretmek: Gönül Sadası’ndan Akisler (1-2 Cilt, 2019-2020)
Mesken ve Mesken Mimarimiz
