İdrisîlerin Evi
Gazale AlizadeYazar:
Gazale Alizade
Çevirmen:
Zeynep Özel
Yorumlar ve İncelemeler
Selamlar!
Bugünün kitabı #koaladankitaplarokumagrubu ocak ayı listesinin ikinci kitabı olan İdrisilerin Evi. 1991 tarihli romanın çevirisi Zeynep Özel’e ait. İran edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Alizade ile bu eserle birlikte tanışmış oldum.
“Yirmi Yılın En İyi Kurmacası” ödülünü de alan eser, Aşkabat adında bir kurmaca şehirde geçiyor. Mazlumların haklarını korumak ve zenginlerden alıp fakirlere vermek isteyen işgalci bir grubun İdrisilerin Evi’ne gelmesi ile başlıyor hikayemiz.
Evin büyükannesi İdrisi Hanım, genç yaşta hayatını kaybeden kızı Rahila’yı unutamaz. Otuz yaşında ama olduğundan da büyük gösteren torun Vehhab, ölmüş halasının anısını tıpkı büyükannesi gibi yaşar. İngiltere’de eğitim alsa da aklında Hindistan vardır. Ve hikayenin ilerleyen kısımlarında tanıştığı Roxana romanın gidişatını tamamen değiştirir Vehhab için. Hikayenin en farklısı ve beni etkileyen karakteri ise İdrisi Hanım’ın diğer kızı olan Lega. Hiç evlenmemiştir Lega, yıllarını yalnız geçirmiştir. Piyano çalar, erkeklerden uzak durur, kokularından tiksinir çünkü. Alizade, Lega için de büyük bir değişim düşünüp kitabın ilerleyen bölümlerine bunu yansıtır. Birçok odası kilitlidir İdrisilerin Evi’nin, anılar hakimdir kocaman eve.
İkinci cilt ile birlikte hem ölenlere hem de değişen karakterlere daha çok değinir Alizade. Bunu yaparken şair Yusuf’u kullanır. İtaatkar kadınları, erkek atalarının bencilliklerinin kurbanı olanları, sevmediği insanlarla evlenenleri ve sonlarını, adaletsizlikleri, aşağılanmaları, boyun eğişleri anlatır yazar her bir karakteri kullanarak. Bir evde hakim olan kaosun, gizlendiği yerden bir anda değil birçok şeyin birikmesi sonucunda çıktığını gözler önüne serer. Bastırılan duygular, içe atılan ve bir türlü yapılmayan hesaplaşmalar yaşanan devrimin ve
İran edebiyatına ilgi duymama karşın, okuduğum İranlı yazar sayısı bir elin parmaklarını geçmez.Aklıma ilk gelen isimler, Sâdık Hidayet, Fruğ Ferruhzad, Sadık Çubek, Iyrec-i Pezeşkzad, Mustafa Mestur...
Bu yazarlara İdrisîlerin Evi sonrası, Gazale Alizade eklendi.
İdrisîlerin Evi'nde tasvir edilen yaklaşık 20 odalı, süs havuzlu bahçeli ev yazarın çocukluğunu geçirdiği evle benzerlikler taşıyormuş.İdrisîlerin Evi'ndeki karakterlerden biri olan Roxana'nın sevgilisi devrim şairi Maranko da Gazale'nin hayatına girmiş erkek entelektüellere bir gönderme sayılabilirmiş.
Babası tüccar, annesi ünlü bir şair olan yazarın, aile evi, dönemin edebiyatçılarını, aydınlarını sıkça ağırlamış
Annesi, Gazale'yi mutlu ama tuhaf bir çocuk olarak tanımlarmış.Küçük yaşlarda vejetaryenliği seçen Gazale'nin bir de ona hikâyeler anlatan Hüseyin adında hayali arkadaşı varmış.
Gazale gözlerini bağlayarak, arkadaşının anlatığı hikâyeleri mırıldanırken, evin yardımcısı da Gazale'nin yazdıklarını kaydedermiş.
Gazale, Sorbonne'da felsefe ve sinema eğitimi görmüş.İran rejiminin baskıları altında yaşayan Gazale Alizade henüz 47 yaşındayken hayatına son vermiş.
İdrisîlerin Evi, 1999 yılında, Gazale Alizade'nin ölümünden 3 yıl sonra, İran'da "Yirmi Yılın En İyi Kurmacası" ödülünü alır.
İdrisîlerin Evi müthiş bir açılışla karşılıyor okuyucuyu.En etkileyici kitap başlangıç cümlelerine eklenebilir.
" Kaos bir evde birdenbire ortaya çıkmaz; ahşap oymalar, nevresim kıvrımları, panjurlar ve perde pileleri arasında usulca birikerek, kapıdan esip gelen bir rüzgârla savrulmayı bekleyen tozlar gibi pusuda bekler."
syf 7
Bu açılış bölümüyle birlikte, evin sahiplerini tanımaya başlıyoruz.
Evin büyükannesi İdrisî Hanım, pencere önünde sallanan sandalyesinde otururken geçmişini düşünür.Dağa çıkan mavi gözlü bir
Az önce küçük bir arşiv taraması yapmak durumunda kaldım; Kum Tefrikaları’nı okuduğum zamanı bulmam gerekti: 7 Ocak 2021, 04:51
Ağlayarak “elimde bir fark ediş ânı var ve ben bununla ne yapacağımı bilmiyorum” demişim. Kendi dünyamı bir yığın ayrıntıyla kuruyor ve o ayrıntıların uzanamadığım her parçasında ruhumun bir uzvunu kaybediyormuşum. Ben bunu yedi ocakta, saat sabah beşe gelirken anlamışım. Ama konumuz ne uzun zaman önce okuyup üzerine tek kelime edemediğim bir roman, ne de benim bitmek tükenmek bilmez ağlamalarım. Bütün bu ayrıntıları eteğine taş misali doldurmuş, kelime kelime üzerimize atan bir kadın; Gazale Alizade.
“Kaos bir evde birdenbire ortaya çıkmaz; ahşap oymalar, nevresim kıvrımları, panjurlar ve perde pileleri arasında usulca birikerek, kapıdan esip gelen bir rüzgârla savrulmayı bekleyen tozlar gibi pusuda bekler.”
İdrisîlerin Evi işte bu alametler ile başlıyor. Hükümranlığını kuracak bir karmaşaya karışacağımızı işaret ederek. Aşk Şehri’nde, yazarın kendi “evinde” ağırlanıyoruz altı yüz sayfa boyunca. Roland Barthes; kemiklerini ve kelimelerini sızlatmak istemezdim fakat burada evvela yazarın hayatına bakmamız gerekiyor. Çünkü Gazale, bizzat Marina’dan alıyor bayrağı. Yaşamak için yazdıkları kelimeler, çirkine karşı aynı başkaldırı, aynı geriye dönüşler, boylu boyunca serviler, aynı yalnızlıklar. Nihayetinde ipin iki ucu: Birisi Marina’nın boynunu öpmekte. Diğerinde Gazale’nin tütünü sönüyor işte. İşte o gece.
Şair ve yazar bir annenin, zengin tüccar bir babanın tek çocuğu yazarımız. Merdiven demirlerinde oturup öyküler yazıyor, sümbüller arasına uzanıp gökyüzünden hikâye çalıyor. Gözlerini kapatırsa yalnız da değil üstelik; bakın hayali arkadaşı Hüseyin. “Kapa gözünü, duy sözümü”
Kavganın serpildiği bir evde ruh kayıpları; ait olduğumuz yerde
Bir yazar düşünün!
Gözlerini bağlayıp bir kitaptan okur gibi yardımcısına dikte ederek, trans metoduyla yazan.
İran’ın önemli kadın yazarlarından Gazale Alizade’ni 1999 yılında İran’da “Yirmi Yılın En İyi Kurmacası” ödülünü alan “İdrisîlerin Evi” ile geldim bugün.
Kendi halinde yaşayan ev ahalisiyle dışarıdan bakınca oldukça normal hatta sıradan görünen bir ev burası.
Tıpkı Tolstoy’un ölümsüz eseri #annakaranina’da dediği gibi : Bütün mutlu aileler birbirine benzer, her mutsuz aileninse kendine özgü bir mutsuzluğu vardır."
Bastırdıkları kırgınlık ve acı, ertelenen tüm hesaplaşmalar bir kriz anında karşılarına çıkıyor.
Ama nihayetinde “Kaos bir evde birdenbire ortaya çıkmaz; ahşap oymalar, nevresim kıvrımları, panjurlar ve perde pileleri arasında usulca birikerek, kapıdan esip gelen bir rüzgârla savrulmayı bekleyen tozlar gibi pusuda bekler.”
İdrisîler için de olaylar tam olarak bu minvalde gerçekleşiyor.
Aidiyet metaforu üzerine kurulu olan roman, İdrisî ailesinin evinin komünal bir sisteme devredilmek üzere işgal edilmesini konu ediniyor.
Zeynep Özel’in çevirisini yaptığı eser hayatını araştırdığım Alizade’nin hayatından da izler taşıyor.
Onu en çok etkileyen yazarlardan birinin #sâdıkhidâyet olduğunu öğrendiğimde hiç şaşırmadım.
#zeynepözel kitaptaki sonsözde Gazale’nin nasıl öldüğünü anlattığı cümlelerde boğazım düğümlendi.
Kanlı bir devrime sahne olan kent…Büyük değişimler yaşayan toplum …Aşk, dostluk, düşmanlık, hırs, çaresizlik, cesaret ve erdem.
Burası sadece işgal altında bir ev değil burası #kesişenyazgılarşatosu
“İlk kez Türkçeye kazandırılan” İdrisîlerin Evi, gerek hacimce gerek içeriğiyle gerçekten #büyükroman
İdrisîlerin Evi
İdrisîlerin EviFakat hep aydınlık evlerin kölesi oldum.
Akıcı ve odak isteyen bir kitap. Keyifle okudum… İdrisîlerin Evi
“Yanılmadım demiyorum. Kimseden nefret de etmiyorum. Sevmek için yazdım tüm bunları. Ama artık sevemiyorum, onun için yalnız ve yorgunum dostlarım. Artık sıkılmıyorum da. Anahtarı kapının kilidinde kaç kez çevirdim, kaç kez karanlık bir eve adım attım hatırlamıyorum. Fakat hep aydınlık evlerin kölesi oldum.”
"Keşke dağa gidip ateşin kıvılcımlarıyla ısınsaydım . Hep üşüdüm iliklerime kadar. " Gazale Alizade
İdrisîlerin Evi
“Yanılmadım demiyorum. Kimseden nefret de etmiyorum. Sevmek için yazdım tüm bunları. Ama artık sevemiyorum, onun için yalnız ve yorgunum dostlarım. Artık sıkılmıyorum da. Anahtarı kapının kilidinde kaç kez çevirdim, kaç kez karanlık bir eve adım attım hatırlamıyorum. Fakat hep aydınlık evlerin kölesi oldum.”
"Keşke dağa gidip ateşin kıvılcımlarıyla ısınsaydım . Hep üşüdüm iliklerime kadar. " Gazale Alizadeİran EdebiyatıEdebiyat
Puan vermedi
Ben ne okudum ? Niye bu kadar geç kaldım? (2021 yapılmış ilk baskı) Çok farklı duygular içindeyim. Kitabı çok sevdim ama yazarından daha çok etkilendim.
Gazele Alizade Genç yaşta kendi seçimi ile aramızdan ayrılan yazarın hayatı bence bu kitabın en büyük ilham kaynağı.
.
Dev bir eser ünvanını hak eden bu roman baştan sona sembollerle örülü . Zaman zaman Hayvan Çiftliği’ni anımsattı bana. Sembollerin hepsini anladığımı ya da fark ettiğimi sanmıyorum.
.
Çoğunlukla absürt bir tiyatro oyunu izler gibiydim . Diyalogların yoğunluğu, kadronun canlı ve kalabalık oluşu, renkli betimlemeleri ile görselliği o kadar baskındı ki okumadım izledim adeta
.
Aşkabad şehrinde , 20 odalı, büyük bahçeli, aile yadigâr evde geçmişin hayaletleri ve nesneleriyle yaşayan dört kişi:
Evin tüm işlerini yürüten Yaver , kitapların dünyasına sığınmış , hayal alemindeki Vehhab , orta yaşlı, piyano çalan, erkeklerden tiksinen/korkan Lega ve evin büyük hanımı İdrisi Hanım(Züleyha)
.
Komünist(?) devrimin ardından kamulaştırılan evlerini eski liderleriyle , şairiyle,terzisiyle,işçisiyle ,çocuğuyla “kahraman” denilen bir takım insanlar yerleştirilir. Bu kişiler ile ev halkı ilk başta çatışsa da zamanla hepsi kendi kişisel hayatlarını dönüştürecek devrimi bizzat yaşayacaklardır.
.
Sahi hangi devrim vaat ettiği hayatı sunabilmiştir ki halkına?
.
Sayfalar ilerledikçe hem kahramanların önceki yaşamlarını hem de ev halkının sınırlarını öğrenir okur .
Özellikle ikinci ciltte yazar ve roman adeta devleşiyor .
Her bir ayrıntıdan bahsetmek istiyorum ama romanın büyüsünü bozmamak adına burada bırakıp sevgiyle tavsiye ediyorum.
.
İran edebiyatı meraklıları kaçırmasın !
.
Çevirmeni Zeynep Özel’e yürekten teşekkür ediyorum
.
#idrisilerinevi #gazalealizade #iranedebiyatı
Okurken çok zorlandigim bir roman oldu. Fazla beklentiyle kitaba başladım ancak kitabın akıcılığı benim için yeterli değildi. İdrisi ailesinin yaşadıklarını anlatıyor roman. Konaklarının kahramanlar tarafından el ele geçirişini ve kahramanlarla birlikte yaşadıkları süre boyunca iletişimlerini anlatıyor. Kitabın unutulmaz karakterlerinden biri şüphesiz ki Rahiladır. Ölmüş bir kişinin böyle derin izler bırakıp hayatın her anında yanindaymis gibi anlatmaları etkileyiciydi. İran edebiyatının en iyi kurmaca romanı olabilir ama benim için değil.
Öncelikle kitap seçiminden dolayı Fazilet hanımı kutluyorum ve okumamıza vesile olduğu için de teşekkür etmek istiyorum. #koaladankitaplarokumagrubu olarak Ocak ayının ikinci kitabı olan İdrisilerin Evi'nden aldığım keyfi umarim kelimelere dökebilirim.
Şunu ifade edeyim ki her satirda kendimi olayların içinde hissetmem müthiş bir duyguydu. Sanki sahneler gözümde canlanırken, roman kahramanları beni görmeden onların arasında dolaşıyormuşum gibi bir duyguya kapıldım.
Hemen her yorumda göreceğimiz gibi kitabın olağanüstü güzel olan giriş cümleleri daha başlangıçta hoop sizi eserin içine çekiveriyor.
Gazale Alizade için şöyle diyor bir ropörtajda çevirmen Zeynep Özel : Şair bir anne, tüccar bir baba, salkım söğüt ağaçları içinde havuzlu güzel bir İran evi, edebiyat mahfillerinin ortasında yalnız bir kız, hayalî arkadaşı Hüseyin’den dinlediği hikâyeleri mırıldanıp not aldırışı, on dört yaşında çıkan ilk kitapla gelen şöhret, Tahran Siyasal Bilgiler Fakültesi'ndeki eğitimini zoraki bitirerek Sorbonne’a gidiş, sinema ve felsefe alanlarında lisansüstü çalışmalar, doktorada İşrâki felsefe bağlamında Mevlânâ… İran’ın ünlü şairlerinden Bijen İlahi ile kısa bir evlilik, Selma isimli kızı doğduktan sonra gelen boşanma kararı, kısa sürede gelen şöhret, bol ödüllü kitaplar ve çocukluğundan beri atlatamadığı depresyona eklenen kanserin yorgunluğuyla kendini ormanda asarak ayrılış. Tasavvuf, Hinduizm ve mistisizme olan ilgisiyle harmanlanmış birikimi…
(alıntı için link gzt.com/nihayet/gazale-...)
İşte tam da yukarıdakine benzer bir evde geçiyor hikaye. Bu çok odalı, güzel bahçeli evde yaşayan Îdrisi hanım, onun yaşı geçgin kızı Lega ve torun Vehhab ve de yardımcıları Yaver. Kendi iç dünyalarında sessiz sakin ama maddi anlamda
İdrislierin Evi1000Kitap
Puan vermedi
İdrisilerin Evi. Yazarımız İran edebiyatının en büyük temsilcilerinden Gazale Alizade. Bize devrimin kucağında, misafirhane olacağından habersiz bir ev olan İdrisîlerin o muhteşem görkemli, saray gibi yemeklerin piştiği, birbirinden değerli kumaşların bulunduğu o evin içindekileri anlatıyor. Kimin evi, kimin yuvası, kimin korunağı, kimin hapishanesi ona okur karar verecek.
Olan her şeyden sonra 20 odalı bir konakta 4 kişi kalan İdrisi Hanım, Vehhab, Lega ve Yaver.
Ansızın yıllardır herkesin kendi içinde hapsolduğu o eve tanımadıkları insanlar geliyor, Ateşçiler (kitapta anlatıldığı kadarıyla devrimciler) kendilerinden olanlara yatacak bir yer vermek adına İdrisi Konağını paylaşıyorlar.
Lega Hanım önceleri erkek kokusundan, görüntüsünden hatta sesinden bile tiksinirken, gördüğünde krizler geçirip düşüp bayılırken eve Kahraman ön adı verilen insanların gelmesiyle hayatı çok değişiyor. Bir zamanlar kendine ait özel kullandığı tabağı, bardağı varken kendini aniden diğer Kahramanlarla beraber ekmeği çaya banıp yerken buluyor.
Vehhab zaten ayrı bir dünya, annesi ve babası vefat etmiş, Lega halası ve ananesi olan İdrisi Hanım'la yalnız kalmış. Rahila'nın özlemini sürdürüyor, ölümü üzerinden yıllar geçmesine rağmen hala Rahila'nın odasına girip kıyafetlerinin tozunu alıyor, parfümlerini kokluyor.
Yaveri, evin hizmetlisi gibi bir şey anlatıldığınca. Yıllarca İdrisiler için çalışmış, onlarla yaşlanmış.
Son olarakta İdrisi Hanım, gençliğini Kubad'ın hayaliyle susturmuş, dağların yollarını gözlemiş. İçinde hep keşke Kubat'la gitseydim cümleleri olmuş.
İdrisilerin Evi, kimine zindan olmuş kimine özgürlük. Olaylar çok karışık olduğu için karakter özetlemesi yapmak istedim. Bir devrim yapılmak isteniyor ve biz bu devrimin insanlarının ''Kahramanlarının'' geçici olarak
Bir konakta geçen, insan ilişkileriyle, diyaloglarla dolu bir kitap. Okurken takip etmesi odaklanması benim için biraz zor olsa da akıcılığı güzel. Bu kitap bitince yeni bir Gazale kitabı okur muyum? Pek sanmıyorum. Keyifli okumalar.
Reklam
Yazar Hakkında
Gazale AlizadeYazar · 0 kitap
Gazale Alizade, 1949 yılında şair ve yazar bir anneyle zengin, tüccar bir babanın tek çocuğu olarak Meşhed'de dünyaya geldi. İçe dönük, derin ve oldukça zeki bir çocuk olan Gazale yalnız bir çocuktu, hikâyelerindeki “ev yoksunluğu" temasının da kökeni bu yalnızlıktadır. Eve olan özlemini bir söyleşisinde “Uyurken hep bir ev düşlerim,” diyerek de dile getirmişti.
Gazale hayali arkadaşı Hüseyin'in hikâyelerini gözleri kapalı dinlerken, bir yandan da onları evdeki yardımcıya yazdırırdı. İdrisilerin Evi'ni de bu yöntemle yazmıştır.
Şair olan annesi Munir es-Saadat Seyyidi, iki ayda bir düzenlediği edebiyat mahfillerine ev sahipliği yapıyordu. Böylece Gazale daha küçük yaşlardan itibaren edebiyat ve sanat dünyasının ileri gelen simalarıyla yakın temasta bulunmuş, daha on dört yaşında ilk kitabı yayımlanmıştı.
Tahran Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdikten sonra, Paris Sorbonne Üniversitesi'nde kendisine daha uygun gördüğü felsefe ve sinema alanlarında eğitime başladı. Mistisizme olan ilgisi onu işraki felsefe çalışmaya ve böylece tezini Mevlana üzerine yapmaya yönlendirdi. Ancak babasının ani ölümü üzerine tezini tam bitiremeden İran'a döndü. Gazale Alizade üretken bir yazardı ve pek çok ödül aldı.
İdrisilerin Evi İran Devrimi'nin yirminci yılında İran Kültür Bakanlığı'nın “Yirmi Yılın En İyi Kurmacası Ödülü"ne layık görülmüştür, ancak yazarın ömrü bu ödülü görmeye vefa etmemiştir. Çünkü ödülden üç yıl önce 1996 yılında hayatını kaybetmiştir.
