Melez Bilinç
Daryush ShayeganYazar:
Daryush Shayegan
Çevirmen:
Haldun Bayrı
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı:
120
Basım Tarihi:
Eylül 2013
Yayınevi:
Metis Yayınları
ISBN:
9789753423908
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
kitap, `daryush shayegan`'ın dağınık gibi görünen ama aslında tek bir zihinsel yarığın etrafında dolaşan metinlerinden oluşuyor. türkçemizde ise `haldun bayrı`'nın kaliteli çevirisi ile varlık buluyor.
şu sorular dönüp durdu kafamda:
bir toplum çağıyla aynı anda yaşayamayabilir mi?
ya da daha doğrusu, aynı anda yaşadığını sanıp aslında iki ayrı zamanda mı durur?
shayegan'ın meselesi iran üzerinden konuşuyor gibi görünse de daha geniş. modernlikle karşılaşan ama modernleşemeyen; geleneği bırakmayan ama içinde de kalamayan toplumların zihinsel hâli. ne tam geçmişte ne tam şimdi. bir eşikte yaşamak. ikiaradabirderedelik. (bu kavram, anlamından bağımsız, bana çok estetik geliyor. yaralı bilinç kitabını okurken karşılaşmıştım ilk. fakat onun incelemesini yazmadım hala. aklımda.)
devam edeyim..
kutsalın dönüşümü, özgürlük fikrinin tahakküme evrilebilme ihtimali, sanatın bağımsızlaşamaması, felsefenin batı-dışı coğrafyalarda nasıl kurulacağı… bunların hepsi tek bir soruya bağlanıyor: bilincimiz hangi zeminde duruyor?
jean baudrillard'ın simülasyon düşüncesine yaslandığı yerlerde, imge ile gerçeğin ayrışmasını tartışıyor. modern dünyanın hızla çoğalan imgeleri karşısında bilinç parçalanıyor. her yere erişebiliyoruz ama hiçbir yerde tam olarak bulunamıyoruz. bilgi artıyor, derinlik azalıyor. öteki siliniyor, aynı çoğalıyor.
özgürlük meselesine geldiğinde ise daha sert. manevi bir yolun siyasete yaslandığında kendi karşıtına dönüşebilmesi ihtimali üzerinde duruyor. din kamusal alanı bütünüyle kuşattığında büyüsünü yitiriyor; sekülerleşme kaçınılmaz hale geliyor. burada sorun özgürlük değil, özgürlüğün bağlamı.
shayegan'ın en çok üzerinde durduğu şey, bilincin melezleşmesi. saf değil artık. katmanlı. çatışmalı. bazen kendini inkâr eden bir bilinç. ne bütünüyle geleneksel ne
Ortadoğuya Kültürel Şizofreni Olduğunu Haykıran Adam·120 syf.·Felsefe
10/10
2019 43. kitabı
"Temsil ettiğimiz dünya felsefi altyapısı itibarıyla Hegel sonrasına aittir fakat içeriği itibarıyla da Galileo öncesine aittir. Bu ikisinin karşılaştıkları noktada ise melezleşmelere ve her türden çarpıklaşmalara tanık olmaktayız." (Daryush Shayegan, Melez Bilinç, sayfa 48)
Melez Bilinç, Yaralı Bilinç'ten sonra iyi geldi diyebilirim. Yaralı Bilinç, İran özelinde bütün ortadoğu toplumlarının yaşadığı kültürel şizofreniye dair çarpıcı bir eleştiri. Daryush Shayegan'a göre bizim iki arada bir derede kalmış periferi toplumlarımızın yaşadığı patolojik hali betimliyor kültürel şizofreni.
Bu şizofreninin semptomatik seyrini en iyi anlatan pasaj:
"Kendi üzerine kapanan varlık, açılmayı inatla reddeder; bütün insanlık tarihini parantez içine alarak kendi gerici fantazmalarından başka hiçbir yerde vuku bulmamış olan bir altın çağa kavuşmak isteyen Taliban militanları ya da Selefiler gibi dışarıya kapalı bir zihinsel gettoda yaşar." (Melez Bilinç, sayfa 57)
Melez Bilinçte ise deneme tadında makaleler var. Ama bu makaleler bir doğulu için pekte tatlı değil. Yaralı Bilinci yazdıran dert Melez Bilinci de yazdırmış Daryush Shayegan'a. Doğu toplumlarına dönük harika eleştiriler var. Bu eleştiriler elbette oh iyi olmuş havasında yazılmış değil. Bizi kültürel şizofreniden kurtulmak için silkinmeye, eleştirel akla ve psikanalitik bir terapiye, yüzyılların tortularını sil baştan eleştiriye tabi kılan bir yapısöküme davet eden babacan eleştiriler.
"Öznenin kök saldığı, özgürlüğün serpildiği laik alan ancak hem dinin kutsallığından hem de ondan doğan yasalardan bağımsız olduğu takdirde yansız ve özgür bir alan olabilir. Özgürlük, ancak bizi köleleştiren bu iki mercinin ikisinden de azat olduğumuz zaman elde edilebilir. Kant da o uzun eleştiri çalışmasına dünyayı bu iki özgürlükten
Puan vermedi·120 syf.·
2026 4269. kitabı
Melez Bilinç, Daryush Shayegan’ın modern insanın zihinsel parçalanmışlığını ve Doğu-Batı arasında sıkışmış bilinç durumunu analiz ettiği önemli bir eserdir. Kitapta, geleneksel kültürlerle modern düşünce arasındaki gerilim, “melezleşmiş” bir zihin yapısı üzerinden ele alınır.
Shayegan’a göre modern birey, artık tek bir kültürel referansa sahip değildir; farklı medeniyetlerin etkisiyle parçalı, çoğul ve zaman zaman çelişkili bir bilinç taşır. Bu durum hem bir zenginlik hem de derin bir kimlik krizi üretir.
Eser, özellikle modernleşme sürecindeki toplumların yaşadığı zihinsel dönüşümü anlamak isteyenler için güçlü bir düşünsel çerçeve sunar. Yoğun ama ufuk açıcı bir metindir.
'Her şeyden önce,' der Gaston Bachelard, ''sorunları yerli yerine koymayı bilmek gerekir. Ve ne denirse densin, bilimsel yaşamda sorunlar kendi kendiliklerinden yerli yerine oturmaz.Hakiki bilimsel kafanın göstergesi de, 'sorunu anlama gücüdür'. Bilimsel bir kafa için her bilgi bir sorunun cevabıdır. Soru olmasaydı, bilimsel bir cevap da olmazdı. Hiçbir şey kendiliğinden olmaz. Hiçbir şey verili değildir. Her şey kuruludur.''
Bilimsel bir kafaya sahip olmak aynı zamanda eleştirel ve nesnel bir kafaya da sahip olmaktır; bizi ilgilendirdiği kadarıyla Bachelard' ın sözlerini de muhtemelen bu yönde yorumlamak gerekir. Zaten sorunu da anlama gücü İranlı aydınlar tarafından nadiren hesaba katılmıştır; bu da kötü niyetten değil, yapamamalarından böyle olmuştur. Kendilerini geriye çekip soruna mesafeli bakamıyorlardı. Zira ülkemizin gençliğine rağmen, köklü bir uygarlığın torunları olan bizler çok eski kafalıyızdır. Bachelard olsa, önyargılarıyla yaşıt, derdi bizim için. Düşünmek manen gençleşmektir; ''bir geçmişi yalanlaması gereken ani bir dönüşümü kabul etmek'' tir aynı zamanda. Bu dönüşümü kabul etmek, kendini açmaktır; bizi tehlikeli maceralardan gaspa uğramaktan koruyan yumuşacık kozamızdan çıkmaktır.
s: 54
...
Yazarın okuduğum ilk kitabı. Son derece donanımlı ve açık görüşlü bir zihin. Alıntılar yerli yerinde. İran aydını bir zihin. Sevdim.
Hem Hafız'ı hem Mozart'ı sevmek..Sosyoloji
Yaralı Bilinç kitabının devamı olan Iran aydınlarından Daryush Shayegan'in eseri Melez Bilinç. 2018 yılında terk'i diyar eyleyen yazar,aydın Iran sosyolojisini molla öncesi ve sonrası olarak ikiye ayırıyor. Farkındalık başucu eseri. Iki arada kalmış toplumun sekansı, hem Mozart dinleyen hem de Sadi'yi hatmeden, Hafız'ı hiç unutmayan İran'a daha yakından bakmak isteyen herkes için...
Bir yandan aydınlanma rasyonalizminin,diğer yandan dinsel gelenekler ile demokrasi talebinin kıskacı altında,bugün dünyayı nasıl düşünmeli? Doğu'da ve batıda bilinci mesken tutan varlık halleri neler ? Uygarlıkları karşı karşıya getirmeyen siyasi önyargılarla şekillenmiş kafa karisikliklarina son veren ve dünyayla ilişkimizde meydana gelmiş değişimleri sorgulayan yeni bir düşünce biçimi...
Kitapta doğu batı ilişkini düşüncesinin odağına yerleştirmiş bir düşünürün entelektüel yolculuğundan kesitler bulacaksınız.
İranlı yazar Ortadoğunun iki arada bir deredeliğini resmetmiş. Anlatım iyi çeviri iyi. İlla okunmalı mı derseniz Yani çok da evleviyetle okumalısınız diyemem. Ufuk açıcı bir kitap mı? Hayır. Okumazsam çok şey kaybeder miyim? Hayır Okursam bir şey kazanır mıyım ? Elbette.
Yazar Hakkında
Daryush ShayeganYazar · 4 kitap
Tahran Üniversitesinde, karşılaştırmalı felsefe ve Hint çalışmaları alanında profesör olarak çalışmıştır. İran Medeniyet Çalışmaları’nın başkanlığını yapmıştır. Yapıtları arasında, Yaralı Bilinç, Geleneksel Toplumlarda Kültürel Şizofreni (Metis, 1997) Kültürel Şizofreni: İslam Batıya Karşı (1997) ve Rose İssa ve Rujin Pakbaz ile beraber hazırladıkları Modern İran Sanatı (2001) gibi çalışmalar bulunmaktadır.
