Çevirmen:
Gökhan Yavuz Demir
Tahmini Okuma Süresi:
9 sa. 45 dk.
Sayfa Sayısı:
344
Basım Tarihi:
2015
Yayınevi:
İthaki Yayınları
Orijinal Adı:
Metaphors We Live By
ISBN:
9786053754671
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Merhaba sevgili Opiaalar okuyucuları ve imgenin gücüne inananlar,
Tarih boyunca dil gelişimini sürdürürken, bizim de kullandığımız dilsel göndermeler ve metaforlar değişime uğruyor mu? Kültürel yaklaşımlar, farklı dillerin yapısı ve milletlerin gelenekleri metaforları etkilemeye devam ediyor.
İncelemesini yapmak istediğim kitap, İthaki Yayınları’ndan çıkan Metaforlar: Hayat, Anlam, Dil isimli eser. Bu kitap, metafor kavramına akademik bir bakış sunarken dilin düşünceyle kurduğu ilişkiyi de derinlemesine inceliyor. Kitapta sıkça vurgulanan yaklaşım, morfolojik gelişimdir. Anlama dair farkındalığımızı, milletlerin deneyimleri şekillendirir. Zamanla bazı anlamların içinin boşaldığını ya da evrildiğini görürüz.
Yazar, üst-alt ilişkisini örneklerle açıklıyor:
Olumlu kavramları genellikle “yüksek”, olumsuz kavramları ise “aşağıda” konumlandırırız.
Örneğin; modum düştü, alt tabaka, geçmişte kaldı gibi ifadeler olumsuzluğu ve aşağıda kalma hissini barındırır.
Buna karşılık güneş gibi açtı, üst mevkilerde çalışıyorum gibi ifadeler ise olumlu ve güçlü çağrışımlar taşır.
Bu durum, dilin yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda deneyim ve psikolojik algının bir yansıması olduğunu gösterir.
Kitapta dikkat çeken örneklerden biri de “aşk” ve “savaş” metaforlarıdır.
Aşk bir savaştır, aşkta savaş olmaz, savaş aşktır, aşk ve savaşta kazanan olmaz…
Her biri aynı kelimeleri içerir ama farklı bir gönderim, farklı bir duygu dünyası yaratır. Peki, aynı kelimeler her zaman aynı anlamı mı taşır?
Bir de kültürel farklara bakalım:
Bizim kültürümüzde mavi, umut ve huzurun rengidir. Oysa bazı toplumlarda mavi, hüzün ya da hastalıkla ilişkilendirilir. Burada dilin çağrışım gücü kadar toplumun ortak deneyimi de belirleyicidir.
Kitap, metaforların yalnızca yazarlar, şairler ya da sanatçılar
Kitabı doktora dersinde sayfa sayfa inceledik. Kitabı okuyana kadar metaforlar hakkında sadece edebî sanatlar çerçevesinde bilgim vardı. Kitabı okuduktan sonra metaforun kapsamının çok geniş olduğunu ve bizlerin sadece onun bir parçacağını bildiğimizi fark ettim. Kesinlikle okunması gereken bir kitap.
Kitap oldukça öğretici. Metaforların bu kadar derin bir araştırma ve inceleme konusu olduğunu (hemde on yıllarca) hiç tahmin etmiyordum. Metafor kavramının hayatımızda ne kadar önemli bir yer ettiğini, insan davranışlarını ne kadar etkilediğini bu kitabı okuyunca daha iyi anlayacaksınız. Yalnız, kitabı okurken zaman zaman sıkılabilirsiniz. Beirakmayin devam edin, notlar alın, ben çok yararlı buldum. Bazı bölümleri aşağıda veriyorum.
*ister ulusal politikada isterse gündelik etkileşimde, iktidardaki insanlar kendi metaforlarını empoze ederler.
*Hayatın, sadece politikada yahut aşkta değil, bütün boyutlarında, önce gerçekliğimizi metaforlara göre tanımlar ve sonra da metaforlar temelinde eylemlerde bulunuruz. Çıkarımlarda bulunur, amaçlar tespit eder, kesin kararlar oluşturur ve planlar icra ederiz ve bütün bunları bilinçli yahut bilinçsiz, metafor vasıtasıyla tecrübemizin kısmen yapıya kavuşma tarzı temelinde gerçekleştiririz.
*Hem resimde hem de fotoğrafta portre geleneği onun üzerinde temellenir. Benden oğlumun bir resmini göstermemi isterseniz
ve size onun yüzünün bir resmini gösterirsem, inanırsınız. Kendinizi onun resmini görmüş sayarsınız. Fakat size onun yüzsüz bir vücut resmini gösterirsem, bunu garipser ve inanmazsınız. "Fakat neye benziyor?" diye bile sorabilirsiniz. Bu yüzden KİŞI YERİNE YÜZ metonimisi sadece bir dil meselesi değildir. Kültürümüzde kişinin nasıl biri olduğu konusunda temel bilgilere ulaşmak için - tavırlarından yahut hareketlerinden çok - yüzüne bakarız. Kişiyi görüş açımızdaki yüzüne ve eylemlerine göre algıladığımızda metonimiye göre iş görürüz. Metaforlar gibi metonimiler de izole edilmiş anlar olarak görülebilecek gelişigüzel yahut keyfi oluşumlar değildir. Metonimik kavramlar kültürümüzde varolan aşağıdaki temsili örneklerinde
Ahhh!! Mükemmel kitap diyecek söz yok fakat kaç kere baştan başladığımı hatırlamıyorum. Biraz zor kitapsın kabul. (Bu benim 20 yıllık olan kitap tecrübeme göre bir zorluk tabiki) o zaman şunu söylemek istiyorum.
ZAMAN PARADIR, AŞK BİR YOLCULUKTUR ve PROBLEMLER YAPBOZDUR.
ENFLASYON DÜŞMANDIR, DÜŞÜNCELER YİYECEKLERDİR.
Prof.Ə.Rəcəbli "Koqnitiv dilçilik" kitabının girişində Y.Stepanovun "Konstantlar: rus mədəniyyəti lüğəti" kitabının adını çəkərək yazır ki, "...istərdim ki, Y.Stepanovun kitabı kimi bir kitabım olaydı. İndi belə bir kitab haqqında düşünmək mənim üçün gecdir". Mən də hörmətli müəllimim sözlərinə nəzirə olaraq G.Lakoff və M.Jonsonun "Metaphor we live by" kitabı üçün deyirəm ki, "Onların kitabı kimi bir əsərim olmasını istəyərdim. İndi belə bir kitab haqqında düşünmək mənim üçün tezdir".
Bilmirəm, o gələcək gələcək ya yox, amma mən o gələcək üçün çalışacam.
