Çevirmen:
Yaşar Nabi Nayır
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 50 dk.
Sayfa Sayısı:
135
Basım Tarihi:
2010
İlk Yayın Tarihi:
1969
Yayınevi:
Varlık Yayınları
Orijinal Adı:
Maximes
ISBN:
9789754340808
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Geçenlerde ortaokul yıllarımda notlar aldığım defterimi buldum ve defterin yarısı bu adamın sözleriyle doluydu. Yıl 1997 ya da 98 olması lazım. O dönem beni epey etkilemiş sanırım. Şimdi tekrar okudukça o yılları hatırlıyorum.
Bir kaç yerde La Rochefoucauld'un sözlerini okudum. Beni gerçekten etkileyecek sözlerdi. Biraz araştırınca Nietzsche gibi düşünürlerinde bu yazarı okuduğunu öğrendim. Bu yazar aslında yazdıklarını bastırmak istememiş ama kendisine ait olmayan ifadelerinde ona ithaf edilmesini engellemek için kitabı bastırmış. Yazarın iki kitabı var ancak Türkiye'de sadece birine ulaşılabiliyor. Yazar en başta kendini tanıtıyor , bu kısmını komik bulabilirsiniz. "Oldukça hareketliyimdir, hatta gereğinden biraz fazla, söz söylerken bana çok işaret yaptıracak kadar." şeklinde ifadesini biraz kendimle özdeştirip yazara aşırı sempati beslediğimi itiraf edebilirim. Özdeyişler, bana Freud'u anımsattı. Davranışların içsel kökeniyle ilgili çok özdeyiş var. Kadınlara karşı biraz taraf tutulduğunu üzülerek söylüyorum ancak 1613 te doğan biri için anlaşılabilecek bir durum. Siyasal, kadınsal, ahlaksal... özdeyişlerden oluşuyor. Altını çizdiğim, bunu kesinlikle kullanmalıyım dediğim çok özdeyiş var. Altını çizdiklerimin hepsini paylaşırsam görgüsüzlük olur ama yine de dayanamayıp yazacağım.
7/10
2021 50. kitabı
Kitap 17. Yy ortalarında yazılmış. Yazarın da dediği gibi içindeki bazı fikirlere katılmayanlar olacaktır.Benim de katılmadığım düşünceler oldu. Yazarın katılmadığım düşüncelerinin de, içinde yaşadığı toplumun değer yargılarının bir sonucu olduğunu anladım. Örneğin yapılan her iyilikte menfaati temel alan, gücü hakta değil de kuvvette bulan bir toplumda yaşayan insandan, bunların aksi bir düşünce beklemek yanlış olur. Buna rağmen Özdeyişlerde hikmetli sözlerin ağırlığı elbette daha fazla.
Batı toplumunda bu tarz eleştiriler içeren eserlerin beslendiği kaynak, insanların inançları ile yaşayışları arasındaki tezattır. Bu gerçek, batı toplumunun Hıristiyanlıktan uzaklaşmasınin da temelidir. Bir de ilahi ölçülere dayanmayip kişilerin düşüncelerine göre şekillenen toplumda elbette hatalar çok olacaktır.
Özdeyişler çoğu noktada yozlaşmış bir toplumun aynası olmuş.
Arada bu okyanus olmasaydı...
Bazı kitaplara çok değişik yollardan ulaşırsınız. Öyle ki bazen kitap karşınıza çıkar, bazen iyi bir dostun hediyesi yoluyla kurulur bağ... Bazen de sevdiğimiz kitaplar başka yazarları, başka eserleri refere eder ve böylece tanışma imkanı buluruz aslında hiç karşılaşamayacağımız eserler ve yazarlarla. Bu sonuncu söylediğim şekilde yaşantıma giren yazarların ve eserlerin sayısı hiç de az sayılmaz. 
François de La Rochefoucauld'un özdeyişleriyle de bu yolla karşılaştık 
Albert Einstein'ın 
Yaşamla Yazışma adlı mektuplarından oluşan eseri sayesinde.
Kısaca değinmek istiyorum buna.
Albert Einstein, 1933 yılında Nasyonal Sosyalistler iktidara geldiğinde Atlantik'teki Coq-sur mer'e sığınmıştır ailesiyle. Le Coq Belçika'ya aittir ve Einstein'ın Belçika Kralı Albert ve Kraliçe Elisabeth ile samimi bir dostlukları vardır. Hatta öyle ki Nasyonal Sosyalistlerin Einstein'ın yakalanması ödül koydukları söylentileri üzerine Belçika Kralı Albert iki muhafız kıtasını gece gündüz onu korumak üzere görevlendirmiştir. Bir bilim insanın canı tehdit altında hissedildiğinde ortaya konan bu hassasiyet gerçekten çok çarpıcı ve günümüz dünyasında anlaşılabilmesi oldukça güç. Meyve veren ağaçları taşlamaktan yorulmuş kollarımıza bunu anlatmak imkansız gibi.
Neyse. 1934'de Kral Albert dağcılık yaparken geçirdiği bir kaza sonucu hayatını kaybeder. Bir yıl sonraki sonbaharda ise yeni Belçika Kraliçesi Astrid henüz 30 yaşında bir araba kazası sonucu yaşamını yitirir. Üstüste yaşanan bu elim olaylar Einstein'ın yakın dostu olan Kraliçe Elisabeth'i derinden sarsar, ruhsal açıdan etkilenir. Öyle ki müzik yapmayı ve heykelleriyle uğraşmayı dahi başaramamaktadır.
Einstein'in durumdan haberdar olunca dostuna
François de La Rochefoucauld'un özdeyişleriyle de bu yolla karşılaştık Albert Einstein'ın Yaşamla Yazışma adlı mektuplarından oluşan eseri sayesinde.
Kısaca değinmek istiyorum buna.
Albert Einstein, 1933 yılında Nasyonal Sosyalistler iktidara geldiğinde Atlantik'teki Coq-sur mer'e sığınmıştır ailesiyle. Le Coq Belçika'ya aittir ve Einstein'ın Belçika Kralı Albert ve Kraliçe Elisabeth ile samimi bir dostlukları vardır. Hatta öyle ki Nasyonal Sosyalistlerin Einstein'ın yakalanması ödül koydukları söylentileri üzerine Belçika Kralı Albert iki muhafız kıtasını gece gündüz onu korumak üzere görevlendirmiştir. Bir bilim insanın canı tehdit altında hissedildiğinde ortaya konan bu hassasiyet gerçekten çok çarpıcı ve günümüz dünyasında anlaşılabilmesi oldukça güç. Meyve veren ağaçları taşlamaktan yorulmuş kollarımıza bunu anlatmak imkansız gibi.
Neyse. 1934'de Kral Albert dağcılık yaparken geçirdiği bir kaza sonucu hayatını kaybeder. Bir yıl sonraki sonbaharda ise yeni Belçika Kraliçesi Astrid henüz 30 yaşında bir araba kazası sonucu yaşamını yitirir. Üstüste yaşanan bu elim olaylar Einstein'ın yakın dostu olan Kraliçe Elisabeth'i derinden sarsar, ruhsal açıdan etkilenir. Öyle ki müzik yapmayı ve heykelleriyle uğraşmayı dahi başaramamaktadır.
Einstein'in durumdan haberdar olunca dostuna
120 sayfalık ince bir kitap olmasına rağmen kasıtlı olarak ağır/ağır ve sindirerek okumayı tercih ettim. Bugüne kadar okuduğum bütün aforizma tarzında yazılan kitaplar içerisinde açık ara en iyisi olduğunu söyleyebilirim. Aslında hepimizin bilinç altında yaşattığı, kabul ettiği bir çok gerceğin usta bir el tarafından kaleme dökülmüş hali bi eser. Çok yalın, anlaşılır ve öğretici… Her kütüphanede bulunmalı. Kesinlikle tavsiye ederim.
Ben kitabın çok eski tarihli bir basımını okudum. Gerçekten etkilendiğimi söyleyebilirim. Soluksuz okudum. İlginç bir eser, genelde bu tarz kitapları başlayıp bitirdiğim hatta pek okuduğum da söylenemez. Fakat yazarın hayat hikâyesini kısaca okuduktan sonra neler yazdığına neler düşünüp paylastigina dair bir merak uyandırdı bende. Benim izlenimim yazar kötümser olduğu düşüncesi uyandırıyor fakat hissettirdiği gerçekçilik, yaşadığı olumsuzluklar ve içinde bulunduğu dünyaya uyumsuz yaşamının getirdiği bir nefret ürünü gibi düşündürsede başta yazıları, günümüz dünyasında da geçerliliğini koruduğunu farkedince fikriyatta ağır basıyor. Ben şahsen begendim güzel ve okunası bir yapıt. Ayrica kendi ağzından kendini tasvir edisine de hayran kaldım.
Nietzsche ve Schopenhauer okuyucuları bu ismi mutlaka tanır. Nietzsche’nin toplumun erdemli ve zeki olanlarının okuduğuna inandığı, Schopenhauer’ın ise sıklıkla satırlarında bahsettiği bir isimdir.
“Rochefoucauld bir kimseye hem fazla saygı duyup hem de onu çok sevmenin zor olduğuna isabetle dikkat çeker. Buna göre insanların sevgisini mi, saygısını mı kazanmak istediğimizi seçmemiz gerekir."
(Schopenhauer- Yaşam Bilgeliği Üzerine Aforizmalar)
Nietzsche’nin etkilendiği ve okuduğu isimleri gördüğüm zaman hemen not alıyorum. Fransız fikir insanı ve yazar olan La Rochefoucauld çok başarılı özdeyişlerde bulunuyor. Yaşamın döngüsü ve görmediğimiz her şey üzerine sağlam fikirlerde bulunuyor.
Kitabın iki çevirisini de okudum. Kitap okumayı düzenli hale getirenler beni iyi anlar; bir süre sonra Türkçe bilginiz ve çeviri hakkında -diliniz varsa- yanlışları daha net görebiliyorsunuz. Diğer çeviri gerçekten vasattı. Kitabın aralarında örümcek ve çiçekler çizilmişti. Boyama kitabı aldığımı düşünmemiştim.:)
Bahsettiğim diğer çeviri, Arya Yayıncılıktır.
Şimdi sizleri tesiri altında kaldığım maksimler ile bırakıyorum. Kitapla ve merakla kalın.
"Hiç kusurumuz olmasaydı, başkalarında kusurlar bulmaktan bu kadar zevk almazdık."
“Gerçek aşk, hayalet gibidir; herkes ondan bahseder, ama çok az kişi onu görmüştür."
“İnsanın gerçekten soğumuş olduğu bir şeyi ikinci bir defa sevmesi imkansızdır.”
"Nasıl ki nehirler denize dökülüp kayboluyorsa, erdemler de menfaatlerin içinde kaybolup gider."
“Aşkı en iyi benzetebileceğimiz şey, hummadır: gerek şiddetleri, gerek devamları hususunda her ikisinin karşısında aynı derecede aciz kalırız.”
Berbat ötesi bir çeviri
Hayatımda gördüğüm en kötü çevirilerden bir tanesi. Yazık etmişler La Rochefoucauld'a. Kitabın başına Osmanlıca'ya çevrilmiştir yazsaydınız da almasaydık. Midem bulanıyor.
Kendimize söylediğimiz yalanlarla yüzleşirken ne olur?
*Hangi yaş grubunda yüzleştiğimiz çok önemli
*Tersine mühendisliğin kitaba dönüşmüş hali,güzel sözlerin oluştuğu kitap olarak bakmayın
*Yüzeysellikten,özellikle kendinizi kandırdığınızdan en ufak şüpheniz varsa muhakkak okuyun
Asıl adı François La Rochefoucauld olan, 17. yüzyılın meşhur ahlakçılarından kendisi. 2016’da Alliya İzzetbegoviç adına düzenlenen Malatya Kitap Fuarı’nda, Doğu-Batı standından satın almıştım; böylesine bir anısı var, söz etmek istedim.
17.yüzyıl, fikirler tarihine hakim insanların bileceği gibi, hem aydınlanma çağı hem de ahlâkçıların yoğunlukta olup, eserler yazdığı bir dönem. La Rochefoucauld - Özdeyişler’i de fikrine önem verdiğim birisinin önerisiydi, tavsiye ettiği kadar varmış. “Toplum, insan, tutumlar ve davranışlar” üzerine yazılar bulacaksınız. Montaigne ile kıyaslanan epey yazı okudum, aklınızda bulunsun.
Andre Gide, bir zamanlar basmayı reddettiği “Kayıp Zamanın İzinde” için; “hayatımın en büyük pişmanlığı” diye söz etmişti. 1918’de La Rochefoucauld’yu “yalnızca izzetinefisle” suçlamış, daha sonra pişman olduğunu dile getirecekti. Bir aforizma ustası kitabı Özdeyişler, bir alıntıyla yorumu bitirmek istiyorum:
“İnsanların iyilikleri ve yaralayıcı sözleri unutmaya meyilli oldukları gibi, kendilerini bir şeylere mecbur kılanlardan nefret eder, ama hakarete uğratanları unuturlar. Onların nazarında, iyiliğe karşılık vermek ve kötülüğün öcünü almak katlanamayacakları bir bayağılıktır.”
Reklam
