Selamün aleyküm,
İmam Gazali'nin bu kitabını o kadar çok sevdim ki, henüz bitirmeden yazmak istedim. Elbette İmam Gazali gibi büyük bir imama inceleme veya yorum yazmak elbette benim harcım değildir. Fakat kitap hakkında tavsiye etme ve bilgilendirme bâbında bir şeyler yazmak istedim.
İmam Gazali'nin bu kitabı bana göre diğer okuduğum kitaplarından biraz daha farklı, biraz daha "öz" bir eserdi konusu bakımından. İlk kısmında temel ilmihâl bilgilerine değiniyor. Fakat şunu söylemeliyim ki, birçok ehl-i bidat taife, bu temel ilmihâl bilgilerini bilmedikleri için ehl-i bidât oluyorlar. Özellikle Allah'ın Zâtı, zamandan ve mekândan münezzeh olması ve tasavvuf konularında bununla sıklıkla karşılaşıyoruz. "Altı üstü ilmihâl bilgisi, bunları herkes biliyor zaten ne olacak ki?" deyip geçmeyin, birçok kimsenin aslında bidât ve küfre girme sebebi işte insanların bu önemsiz gördüğü ilmihâl bilgilerinin eksikliği yüzünden oluyor. Meselâ Allah'ın bütün kusur ve eksikliklerden münezzeh, yani Subhân olması. Bu kelime herkesin dilindedir fakat hakiki mânâsı çok iyi bilinmiyor maalesef.
Allah'ın Subhân ve abesiyetten, kusurdan, aczden münezzeh olması ne demek? Bunları İmam Gazali kitapta örnekleriyle beraber anlatıyor. Birincisi, Allah'ın zamandan ve mekandan münezzeh olmasıdır. Bunun yanlış örneklerinden birisi de haşa ve kellâ Allah'ın "yukarıda" addedilmesidir. Hayır, Allah yukarıda değildir. "Allah her yerde" de değildir. Bunun cevâbı ancak şudur: Allah zamandan ve mekândan münezzehtir, yani onlara tâbi değildir. Bilakis zaman ve mekân Allah'a tâbidir. Allah'a hiçbir şekilde yön ve konum addedilemez. Sırf şu temel ilmihâl bilgisinin insanların zihinlerinde ve kalplerinde oturmaması yüzünden birçok insan çok yanlış inançlara saplanıyor. Allah'ın Subhân oluşuna vereceğim ikinci