Yazar:
Antonin Artaud
Çevirmen:
Ahmet Soysal
Tahmini Okuma Süresi:
1 sa. 49 dk.
Sayfa Sayısı:
64
Basım Tarihi:
Eylül 1991
Yayınevi:
Nisan Yayınları
Orijinal Adı:
Van Gogh le Suicidé de la Société
ISBN:
9789757496182
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
intihar itkisiEdebiyat
Antonin Artaud, ne zamandır okumak istediklerimin arasındaydı.
Bu kısa kitap;
deliliğe bir adım kalmanın eşiğinde olanları,
Toplumun, sonsuzluğun içinde kıvranan zihinleri ötekileştirdiğini,
Üreten ruhun sancılarını,
Ve aslında bu sancıların yine toplum yüzünden tetiklendiğini,
Zihnin evrensel düzlemde ürettiği ürünlerin -her ne olursa- ;
Yine bunların toplumdan bir kaçış yolu olduğunu anlatıyor..
Toplum çoğu üreten kişide intihar itkisine sebep olmuştur, çünkü üreten ve bunu birebir özümseyen kişinin en temel amacı anlaşılmaktır. İnkâra açıktır elbette ama bir vazgeciş ardında, anlaşılamamak, yankı bulamamakdan ötesi yoktur fikrimce..
İçeriğinde tabloların soyutsal hallerinin yine ressam tarafından kaleme alınıp somuta dönüştürüldüğü bir kaç metin de yer alıyor..
Cüretkar bir dilde yazılmış, betimlemeler oldukça güçlü, yazarın yazı dili hakkında fikir sahibi olmak için uygun bir kitap..
"Dahası, yalnız başına intihar edilmez.
Kimse yalnız olmamıştır doğmak için.
Kimse de yalnız değildir, ölmek için.
Ama, intihar durumunda, doğaya karşı kendi hayatından kendini yoksun etme eylemine vücudu karar verdirmek için bir kötü varlıklar ordusu gereklidir."
Artaud, yukarıda ve kitabın genelinde olduğu gibi toplumun intihar üzerinde etkisini iyi şekilde analiz eder. Bu etkide en büyük rollerden biri de psikiyatrinindir ona göre.
Delilik üzerine yorumları bana hep Foucault'yu çağrıştırdı. Bence van Gogh'un deliliği de 'aklın dışladıkları' terimi kapsamında işlenmiştir Artaud tarafından. İktidarın elinde olan bilgi, akıl, tıp, psikiyatri; ona uyum gösteremeyen delilik, cahillik, hasta, deli, dahi...
Kitap dili ise bana ağır geldi. Çeviriden mi yoksa yazarın ağdalı dilinden mi kaynaklıdır çözemedim. Buna rağmen analizlerin ve tablolar üzerine duygu betimlemelerinin tadını çıkararak okudum.
Her şey Antonin Artaud'a gelen bir mektupta;"Van Gogh hakkında bir kitap yazsan ne kadar iyi olacak" diyen bir dostunun tavsiyesiyle başlar. Artaud, kendisi dokuz yıl akıl hastanesinde kalmış ve Vincent'in deliliğini daha doğrusu toplum tarafından ona dayatılan farklı olma olgusunu delilikle bağdaştıran çürümüş bir topluma verilen bir cevap niteliğinde bir kitap. Kitabın konusu genel olarak sekiz tane Vincent'in tablosunu analiziyle birlikte eşsiz anlatımı ve Art izlenimci bir ressamın içinde bulunduğu psikolojik durumunu konu alır. Genelikle psikologları ve doktorları çok sert bir biçimde eleştirir. O Van Gogh'un eşsiz bir biçimde şu satırlarla anlatır,"Çünkü van Gogh'un resmi, törelerin belirli bir konformizmine değil, kurumlarınkine saldırır. Ve dış doğa bile,
mevsimleriyle, gel git'leriyle ve gün tün eşitliği fırtınalarıy la, van Gogh'un yeryüzünden geçişinden sonra, aynı evrensel çekimi koruyamaz." Der. Onun tabloları renkleri kullanmaktaki ustalığını ise söyle dile getirir,
"Su mavidir,
bir su mavisinden değil,
bir sıvı boya mavisinden.
İntihar etmiş deli oradan geçmiş ve resmin suyunu doğaya iade etmiş,
ama ona, kim onu geri verecek? " Bunları toparlarsak Artaud, Van Gogh'u intihar ettiren toplumun yapısını en güzel şekilde analiz etmiş, tabloların eşsiz güzeliğini ve renklerin incelemesini değişik bir bakış acısıyla yorumlamıştır. Toplumum ışıklı yanı olduğu gibi karanlık yanı da vardır ve ne yazık ki bunu, kendini toplumdan soyutlamak ve ona uymak istemeyen özgür düşüncelere en çok gösterir; dar görüşlü, topluluk olmadan ve toplu olduklarında da işe yaramayan bireyler tarafından. Artaud bunu, "Bunlar ona bir gün şunu söyleyenlerdir: Ve şimdi, yeter artık van Gogh, hadi mezara, bıktık usandık senin dehandan, sonsuzluksa, bizim içindir
sonsuzluk." Sözleriyle
İnsan ve toplumEdebiyat
intiharın ya da intiharların bireyden çok toplumda aranması gerektiğini, toplumsal yapının ve toplumsal işleyişin incelenmesinin ne kadar önemli olduğunu ve günümüz türkiyesinde yaşadığımız duyguları bi nebze de olsa anlamlandıran bir kitap kısa ama bir o kadar da harika. okumanızı çok şiddetli olmasa da tavsiye ederim.
Yazar Hakkında
Antonin ArtaudYazar · 11 kitap
Antoine Marie Joseph Artaud Antonin Artaud (d. 4 Eylül 1896, Marsilya - ö. 1948, Paris). Fransız oyun yazarı, aktör, yönetmen ve şair. Artaud'un ailesi İzmir'den göç etmiş Yunanlılar'dandır.
Dört yaşında geçirdiği menenjit hastalığı onu ergenlik dönemine kadar takip eder. Yine bu dönemde girdiği depresyonlardan kaynaklı sanatoryuma yatırılır. Burada Arthur Rimbaud, Charles Baudelaire ve Edgar Allan Poe okumaya başlayan Artaud aynı zamanda şiir de yazmaya başlar.
27 yaşında Paris'e taşınan Artaud burada tiyatro yazarlığı ve film yönetmenliğine başlar. Nazilerin Fransa'yı işgal ettiği dönemde Rodez'deki bir psikiyatri kliniğine yatırılır. Burada sanat terapisiyanında elektro şok tedavisi gören Artaud resim çizmeye ve yazmaya başlar. Bugünkü Psikologlar Artaud'un hastalığının Şizofreni olduğu kanısındalar.
1948 yılında yakalandığı bağırsak kanserinden kısa bir süre sonra ölür. Yatağında oturmuş, bir elinde ayakkabısı olacak şekilde bulunan Artaud'un ölüm nedeni aşırı derecede uyuşturucudur. Fakat Artaud uzun süreden beri kronik ağrılarından dolayı Laudanum, Afyon, Eroin ve Peyote gibi uyuşturucular kullanmaktadır ve bu dozun öldürücü olduğunu bilip bilmediği tartışılmaktadır. (1930' a kadar Eroin yasak değildir ve Artaud René Crevel ile birlikte yasağa karşı mücadele eder)
Sanat Yaşamı
Artaud, 1920’de Paris’e gelmiş, ünlü yönetmenlerden Charles Dullin’in yanında öğrenim görmüştür. Lugne-Poe ve Louis Jouvet gibi yönetmenlerle çalışmış; Andre Breton, R.Vitrac ve Louis Aragon’la beraber sürrealizm hareketini başlatmıştır. Révolution Surréaliste ve Nouvelle Revue Française'i yazan Artaud, 1927 yılında sürrealistlerden bağını koparmıştır. 1928 yılında Çılgın Anne (La Mére folle) oyununu sergiledi. 1930’lu yılların sessiz filmlerinde oynadı. 1936-37’de Meksika ve İrlanda’ya geziler yaptı, ancak sinirsel rahatsızlıkları yüzünden 1943’e kadar psikiyatri kliniklerinde yatmak durumunda kaldı.
Artaud, 1932 ve 1933 yıllarında "Vahşet tiyatrosu" bildirileri yayınlayarak (Le manifest du théatre de la cruauté), tiyatro görüşlerini "Tiyatro ve İkiz" (Le théâtre et son double) adlı kuramsal kitabında dile getirmiştir. Bu görüşlerine yer vermeye yeltendiği tek oyunu, Shelley ile Stendhal’in yapıtlarına dayanan Les Cenci olmuştur. Avangart tiyatronun kuramcısıdır.
