Yazar:
Ali Smith
Tahmini Okuma Süresi:
8 sa. 37 dk.
Sayfa Sayısı:
304
İlk Yayın Tarihi:
2022
Yayınevi:
Epsilon Yayınevi
ISBN:
9786257994668
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Mevsimler Dörtlemesi’ne veda..Edebiyat
İlk üç kitabı okurken içinden ne geçirdiysem, keşke diye başlayan kaç cümle kurduysam hepsi dördüncü kitapta avuçlarıma döküldü. Senden çok ama çok razıyım Ali Smith, önce bunu diyeyim.
İlk üç kitap boyunca tanıdığımız tüm insanlar ve onların sisler içinde kalmış, virgülle bölünüp tamamlanmamış hikayeleri bu kitapta bir araya geliyor. Geçmişin rüzgarında savrulan pamuk ipliklerinin ucunu yakalıyoruz.
İlk kitapta tanıştığımız Daniel’in toplama kamplarına uzanan geçmişine dönüyoruz, ‘Sonbahar kardeşine, Yaz ağabeyinden, her zaman, sevgiyle’ gönderilmiş mektupları okuyoruz. Kayıp babaları ve heykelleri çocuklarıyla buluşturuyoruz.
Hani tüm o hikayeler, unutuluşa bıraktığımız hikayelerimiz, kaybolmamış, burdaymış, kavuşmuşuz hissi. Hani, kaybettiğimiz sevdiklerimiz için yıllar yılı “Yumucam gözlerimi yumucam, herkes orda.” diye şarkılar söylemişiz de içimizden, gözlerimizi açınca da yanımızdalarmış gibi. Bir şeyler yaşanmamış, yaşanmış olanlar yitip gitmiş ama ebabil kuşlarının gelişi ve tanrılara kafa tutan, 'Sonsuza dek süreceğim!. Gece hiç gelmeyecek, kış hiç gelmeyecek!' diyen Yaz her şeyi telafi edebilirmiş gibi. Ağlıycam.
Ve elbette bu kitabı bu kadar güzel yapan tüm bu kişisel hikayelerin üstünde durduğu politik zemin. Avrupa’nın son yüzyılda yaşadığı her şey, soykırım, savaş, mülteci krizi, yükselen ırkçılık ve hatta pandemi. Bunca güncel meseleyi, günümüzün edebiyatla kurduğu popülist ilişkiye yenilmeden, bu kadar ustalıkla, bu kadar görkemli anlatmak herkesin harcı değil. Yazara saygılarımı nasıl sunacağımı şaşırıyorum düşündükçe. Teşekkürler, çok.
Mevsimler Dörtlemesi’nin son kitabı Yaz, hem başlı başına çok iyi bir roman hem de seriye muazzam bir kapanış niteliğinde gerçekten. Sonbahar’ı beğenmiş Kış’ı çoğunluğun aksine daha az sevmiş İlkbahar’ı çok beğenmiştim. Yaz’a bayıldım.
Yaz, artık İngiltere’nin AB’den resmen ayrıldığı ve pandeminin başladığı dönemde geçiyor. Bu kez Brighton’da yine parçalanmış bir aileye gidiyoruz. Bolca Boris Johnson eleştirisiyle beraber aslında Smith, popülist muhafazakâr liderlerin arkasından giden güruhun psikolojik analizini yapmış bir yerde. Roman ilerledikçe serinin diğer kitaplarındaki karakterler de dahil oluyor hikâyeye ve yazar her bir karakteri birbirine, oya gibi işlediği, incecik bağlarla bağlayarak kendine hayran bırakıyor. (Bu yüzden şart değil ama kitapları peş peşe okursanız bence daha çok keyif alırsınız.) Sonunda ise bir yandan Einstein ile bilime adeta saygı duruşunda bulunurken diğer yandan insanın bir parçasının da ilkel dürtüleri olduğu gerçeğini göz ardı etmemesi ve fakat hep bilimin kazanacağı vurgusu çok iyiydi kesinlikle.
Ali Smith, romanın başladığı karakterlerle beraber başladığı yere dönmesiyle adeta bir çemberi tamamlarken ele aldığı meseleleri de derleyip toparlamış ve büyük resmi göstermiş bu kitapta. Doğadan nasıl kopup tüketim çılgınlığının bir parçası olduğumuzu, insana her zamana göre değişen ama her daim yapay sınırlar çizerek sebep olduğumuz trajedileri muhteşem bir şekilde gözler önüne sermiş. Yirminci yüzyılın başındaki toplama kamplarıyla bunlardan koca bir yüzyıl sonraki mülteci kamplarının nasıl farksız olduğunu, dolayısıyla yaşanan savaş ve soykırımlarla ilgili onca acı tecrübeye rağmen nasıl bir arpa boyu yol gidilemediğini vurmuş tüm insanlığın yüzüne. Irk ve ülke sınırları gibi makro boyutun yanında aile ve ailenin işlevsizliği gibi
Kim Olmayı Seçiyorsun?Edebiyat
Ali Smith, dörtlemeye neden Sonbaharla başladığı sorulduğunda, ‘karanlık aylarla başlayıp ışığa doğru ilerlemek’ istediğini söylemiş. Seri bu nedenle Sonbahar ile başlayıp Yaz ile bitiyor. Ama Yaz'ın şu alıntısına bakarsak çok da ışıklı bir roman olduğunu söyleyemeyiz, "Ayrıca yaz her yönüyle hiç kuşkusuz hayal edilmiş bir netice demek. Sanki bir anlam taşıması şartmış gibi içgüdüsel olarak ona yöneliyoruz. Her zaman onu arıyoruz, onu bekliyoruz, tıpkı gün batımını vadeden bir ufuk gibi bütün yıl boyunca ona dönüyoruz. Tamamıyla açılmış yaprakları, gerçek sıcaklığı, yakında bir gün kuşkusuz sırtüstü yatıp yaza maruz kalabileceğimiz vaadini, çok geçmeden bir gün dünyanın bize iyi muamele edeceği vaadini arıyoruz hep. Sanki daha iyi bir son gerçekten varmış, sadece mümkün olmakla kalmayıp kesinmiş, ayaklarımızın dibine yayılacak, sırf size ait güneşli bir manzara gibi önünüze serilecek doğal bir uyum varmış gibi. Sanki bütün bunlar eskiden beri hep böyleymiş, dünya üstündeki zamanınız sıcak bir çimenliğin üstünde bir bedenin uzun uzun, mutlu mutlu gerinmesiymiş, ağızda o uzun çimenlerden uzun bir sapmış gibi..." Bu alıntı bana yaşamın özeti gibi görünüyor. Hayata, mutlu sonlarla biten masalları dinleyen çocuklar olarak başlıyor ve mutlu sonların ancak salt kendini düşünen, dünyada olup bitenleri hiç ama hiç umursamayan, bakmayan, görmeyen, kayıtsız insanlarsak mümkün olabileceğini anlayarak devam ediyoruz. Mevsimler Dörtlemesi işte tam olarak bunlardan söz ediyor ve şu soruyu soruyor; Kayıtsız mı kalacaksın yoksa yangına bir damla da olsa su götüren bir karınca mı olacaksın? Zira kitapta olup bitene kayıtsız kalanlar, kendi derdiyle sarmalanmışlar, umutsuzlar olduğu kadar İris ve Sacha gibi dünyadaki iklim krizini, göçmenlerin yaşadığı acı ve zorluğu yüreğinde hisseden
Ali Smith’in Sonbahar ile başlayan Mevsimler Dörtlemesi, Yaz ile birlikte benim için sona erdi. Okuma serüvenim boyunca, Smith’in dili şairane bir şekilde kullanması beni kendine hayran bıraktı diyebilirim. Her bir satırda yazarın aksettirdiği ritim ve melodi, 21. yüzyılın gerçeklerine şahit olmamı ister gibi davetkardı. Bu nedenle, Ali Smith’in kalemi ile tanışmış olmak benim için çok değerli ve başkaydı.
Yaz, serinin diğer kitapları gibi yaşadığımız çağın politik sorunlarını değişimin eşiğinde olan karakterler aracılığıyla bizlere aktarır. Görünürde trajik bir aile draması izlenimi verse de; çağı, Grace Greenlaw ve çocukları Robert ile Sacha’nın hikayeleri üzerinden gözlemleriz. Bunun yanı sıra, Sonbahar’dan tanıdığımız Robert ve Elizabeth, Kış’tan Arthur, Charlotte ve Iris, İlkbahar’dan Hero karakteri ile de karşılaşırız. Bir nevi Smith, başladığı seriyi birbirine örüntülü bir hale getirir.
Smith’in dili kullanış biçimindeki ustalığını ise yakın geçmişte yaşadığımız sorunlar ve II. Dünya Savaşı arasında bir paralel çizmesi ile gösterir. Brexit’in yarattığı bölünme, Covid-19, zenofobi, George Floyd olayları ve mülteci sorunu… Burada ortak odak “önemsiz sayılan hayatlar”dır. Nasıl ki Naziler zamanında Yahudileri yoksaydıysa günümüzde de mültecilerin yaşamları değersiz görülmektedir. Bu çıkarımı ise kitabın girişindeki “so what?” tutumunda gözlemleyebiliriz. Ancak bu karamsar tabloya rağmen yazarımız yine de Sacha karakteri ile umutlarımızı yeşertiyor. Kardeşi Robert’ın aksine o, bireysellikten uzak duyarlı bir karakterdir. Bilinçli olmasının yanı sıra değişim için çırpınmaktadır.
Seriyi sonlandırırken, Mevsimlerin okunması kolay bir metin olmadığının da altını çizmek isterim. Çünkü alt metinleri dolu dolu olan bir eser. Öyle ki bazı noktaları yakalamak da kolay
“Mevsimlerin en kısası, en uçucusu, sorumlu tutulamayacak olanı, çünkü yaz hiç tutulamaz ancak, mükemmel olduğu söylenen ya da hayal edilen, hiç var olmamış yazların parçaları, kırıntıları, anları, hatırada parlamalarıdır tutulabilen.”
.
Ah bu nasıl güzel bir seriydi, kelimelerim gerçekten yetersiz kalıyor. Etkisi bir süre daha devam edecek ve bolca tavsiye edilecek. Mevsimler Dörtlemesinin sonu olan Yaz’da ilk üç kitabında yer alan karakterlerin hikayeleri birleşiyor ve tek bir hikaye olarak bitiyor. Daniel Gluck ve 2. Dünya Savaşı döneminde İngiltere ile alakalı şaşırtıcı detayları öğreniyoruz. Ayrıca Mevsimler Dörtlemesi Ali Smith tarafından pandemiyi de içine alan dönemde tamamlandığı için, İngiltere’nin Brexit’ten çıkış ve pandemi ile savaşını harmanlanmış bir şekilde okuyoruz. Serinin diğer kitap yorumlarında da bahsettiğim gibi Avrupa’nın son yüzyılına bir ders niteliğinde baktığımız için ben hiç bitsin istemedim, öğrenecek ne çok şey varmış, iyi ki okudum!
.
Savaşlar, pandemi, göçmen krizi, terör ve toplum çatışmaları ekseninde dünyanın en kıymetli topraklarından biri Avrupa Kıtası nasıl bölünüyor, nasıl da kalıcı etkilerin görüldüğü sancılardan geçiyor, çok etkili anlatıyor Ali Smith. Her kitap bir öncesinden daha vurucu, hepsi bir araya gelince mükemmel. Günümüzün dünyasında geçmişin izlerinin gölgesi hep var olacak, elbette sancıları da! 
Yaz Ali Smith
Yaz Ali Smith
Mevsim Dörtlemesi... Bitti...
Çok farklı bir okuma, farklı bir lezzet sundu. Brexit anlaşması üzerine kurgulanabilmiş, günümüz Avrupasını anlatabilen en güzel serilerden biri olabilir. Hislerimi tam anlatamadığım, içimde farklı bir yer edinen bir dörtleme oldu diyebilirim.
Serinin son kitabı Yaz'da artık tüm hikayeler birleşiyor. İlk kitabındaki Daniel Gluck'ın hayatı bu kitapta daha iyi derinleşiyor. Yazım aşaması pandemi zamanına denk geldiği için pandemiden de nasibini alan bir kurgu oluyor. Savaşlar, pandemi, göçmenler, insanlık, vicdan derken son yüzyılın fotoğrafını dörtleme penceresinden bize sunuyor.
Kitapların her biri kendi içinde çok güzel, birleşince muhteşem. Bu seriyi kaçırmayınız.
İyi hissettirecek fırsatları kaçırmayacağıma dair kendime söz vermiş olabilirim. evet evet sanırım söz verdim. çünkü bir kaç günlük bir tatil teklifi geldiğinde onca yapılacak şeyi erteleyip, koşar adım hislerle keyfimin peşinden gittim. giderken yazın okurum diye sakladığım ali smith’in yaz’ı da en büyük keyif nesnem olarak yanımdaydı.
kitapla plajda, kumların içinde, uğur böceği istilası esnasında, dalgalara karşı mest olmuşken beraberdik. ıslandı, hırpalandı. böylece anılarımın da hatırlatıcısı oldu. daniel glück’le yeniden karşılaştığımda attığım sevinç çığlığı yanımdakini korkuttu hatta. düşününce o ana, o duyguya gidebiliyorum. ay ne de iyi ediyorum.
mevsimler dörtlemesi ilk kitabı sonbahar’la ve daniel glück’le beni fethetmişti. dörtlemenin merkezinde göçmenlik ve iklim krizi duruyor. bu merkezden ileri, sağa, sola, patikalara, bir noel gününe, dikenli çitlere, tamir edilen kilise sıralarına, göçmenlere yuva olan kapıları kilitsiz evlere yol alıyorsunuz. duygusu yoğun, felsefesi ve derdi olan bir anlatı.
farklı etnik kökenden farklı inançtan, farklı yaş gruplarından pek çok karakterle tanışıp yakınlaşıyorsunuz. bazen didişiyorlar, bazen ayrılıp mutsuz oluyorlar, bazen aşık oluyorlar, zorbalığa uğruyorlar, bazıları keşke benim hayatıma dahil olsaydı diyorsunuz (ille de daniel glück )
ayrıca ebabil kuşlarını, elle yazılmış mektupları, kamplara kapatılmış göçmenlerin duygularını, devlet mekanizmasının saçmalığını okuyup tek bir kişinin mücadeleci umuduna tutunuyorsunuz. sanırım bugünlerde bize de çok gerekli.
mevsimler dörtlemesi iyi hissettiren kitaplardan. ali smith’i de en sevdiğim yazarlar listesine ekledim.
Yazar Hakkında
Ali SmithYazar · 14 kitap
1962'de Inverness, İskoçya'da bir işçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Cambridge'de başladığı felsefe doktorasını yarım bıraktı. 2004'te bir dergiye verdiği röportajda bir yıl boyunca çektiği kronik yorgunluk sendromunun onu öğretim üyeliği görevinden ayrılmaya nasıl zorladığından ve asıl yapmak istediği işe; yazmaya nasıl yoğunlaştırdığından söz eder. Yazarın Everest Yayınları'nca yayımlanan kitapları arasında, Whitbread Ödülü'nü kazanan Rastlantısal (2007), Bütün Hikâye ve Diğerleri (2010), Gibi (2011) bulunmaktadır. Yazar halen Cambridge'de yaşamaktadır.
