Yeni Tabular
John ShirleyYazar:
John Shirley
Çevirmen:
Efe Pötöy
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
Haziran 2018
Yayınevi:
Ayrıntı Yayınları
ISBN:
9786053142942
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hapishanelerin Özelleştiği Bir Gelecek: Yeni TabularBilim-Kurgu
“Teknoloji, evcilleştirilmemiş bir köpek gibidir.”
-John Shirley.
İthaki Yayınları’nın Bilimkurgu Klasikleri dizisinin geniş olur kitlelerine yayılmasının ardından bilimkurguya yönelen yayınevlerinin başında Ayrıntı Yayınları geliyor. 2018’de yayımlanmaya başlanan diziden şimdiye dek 9 kitap çıkaran yayınevinin amacı klasikleşmiş eserlerden ziyade, kıyıda köşede kalmış kaliteli işleri ön plana çıkarmak. Bunun için de bilimkurgu yazarı 
Terry Bisson önderliğinde hazırlanan ve içinde çoğunluğu “yeni dalga bilimkurgu” eserlerinden oluşan bu seriyi seçmiş durumdalar.
Dizinin üçüncü kitabı “Yeni Tabular” ise Amerikalı yazar, senarist ve şarkı yazarı John Shirley‘e ait. Şehir fanzetesi, bilimkurgu, korku ve suç romanları yazan Shirley’nin bu kitabında bir uzun öykü ve iki makalenin yanı sıra yazarla yapılan bir söyleşi de bulunuyor. Terry Bisson’ın yazarla yaptığı söyleşi yazarı yakından tanıma açısından önemli bir yere sahip.
Her ne kadar kitabın adı Yeni Tabular olsa da, içinde yer alan hapishane temalı uzun öykünün ismi “Tutsaklık Hali“. Öykünün hemen ardından gelen ilk makalenin ismi “Yeni Tabular ve Diğer Yetkisiz Öneriler“, gelecekte yasalarla önlenemeyen suçları empati ve tabular ile yok etmeyi amaçlayan bir sistemi tanıtıyor. Yazarın kaleminden çıkan “Kırk Yıllık Cehennem Neden Gerekli?” isimli ikinci makalede ise teknolojik gelişmelere olumsuz bir pencereden bakılarak distopik bir gelecek portresi sunuluyor.
“Tabular, davranış değişikliği oluşturmak için tasarlanmış psikolojik mekanizmalardır.”
Öykü, ABD’nin Arizona eyaletinde geçiyor. Gelecekte hapishanelerin özelleştirilmesi gibi bir senaryodan yola çıkan yazar, bu durumun yol açacağı sorunlara parmak basıyor. Büyük bir şirket olan McCrue, devletle iş birliği yaparak devasa bir hapishane inşa eder ve mahkumlar burada
Terry Bisson önderliğinde hazırlanan ve içinde çoğunluğu “yeni dalga bilimkurgu” eserlerinden oluşan bu seriyi seçmiş durumdalar.
Dizinin üçüncü kitabı “Yeni Tabular” ise Amerikalı yazar, senarist ve şarkı yazarı John Shirley‘e ait. Şehir fanzetesi, bilimkurgu, korku ve suç romanları yazan Shirley’nin bu kitabında bir uzun öykü ve iki makalenin yanı sıra yazarla yapılan bir söyleşi de bulunuyor. Terry Bisson’ın yazarla yaptığı söyleşi yazarı yakından tanıma açısından önemli bir yere sahip.
Her ne kadar kitabın adı Yeni Tabular olsa da, içinde yer alan hapishane temalı uzun öykünün ismi “Tutsaklık Hali“. Öykünün hemen ardından gelen ilk makalenin ismi “Yeni Tabular ve Diğer Yetkisiz Öneriler“, gelecekte yasalarla önlenemeyen suçları empati ve tabular ile yok etmeyi amaçlayan bir sistemi tanıtıyor. Yazarın kaleminden çıkan “Kırk Yıllık Cehennem Neden Gerekli?” isimli ikinci makalede ise teknolojik gelişmelere olumsuz bir pencereden bakılarak distopik bir gelecek portresi sunuluyor.
“Tabular, davranış değişikliği oluşturmak için tasarlanmış psikolojik mekanizmalardır.”
Öykü, ABD’nin Arizona eyaletinde geçiyor. Gelecekte hapishanelerin özelleştirilmesi gibi bir senaryodan yola çıkan yazar, bu durumun yol açacağı sorunlara parmak basıyor. Büyük bir şirket olan McCrue, devletle iş birliği yaparak devasa bir hapishane inşa eder ve mahkumlar burada
Bu kısa roman siberpunk örneği bir eser. Yüksek teknolojik imkânların olduğu ortamlarda hayat kalitesinin düşmesi olarak belki düşünebiliriz siberpunku. John Shirley de bu konularda yazan, üreten bir yazarmış. _mış diyorum çünkü ben de bu kitabı okuyana dek bilmiyordum yazarı.
Kitap güzel, iyi; abd'de gelecekte arizona eyaletinin bir şirket tarafından fiili anlamda podlara bölünmüş gerçek hapisaneler zincirine dönüşmesini anlatıyor; hapisanelerdeki yönetim anlayışının cezaların infazı ya da ıslah amacı değil, her türden yozlaşmanın doyurulduğu ama elbete dışarıya güzel imajlar çizerek var olduğu, günümüz dünyasından farklı olmayan zamanları anlatıyor. Nihayetinde bütün meselenin aslında insanın insana ve insan olmayanlara yaptıkları ve her şeyin insanın güç, iktidar saplantısından meydana geldiğini anlatıyor bir çok kitap, bu kitap da dahil. Kitabın sonunda yazarın konuyla alakası önerileri var: yazar doğanın ve hayatın korunması adına doğal tabular geliştirilmesi gerektiğini öne sürüyor. Bu tabuları sıralıyor ve kısa bir şekilde açıklıyor. Kitabın son kısmında yazarla yapılan bir söyleşi de var.
Sonuç: ilgi çekici bir eserdi. Gelecekte şirketlerin devletleşmesi teması yeni bir tema değil, sonsuz kârın amaç ve saplantı haline gelmiş olmasının sonuçlarını küresel iklim sorununda (sadece hayvan tüketiminin bu soruna olan etkisini düşünürsek dahi )görebiliyoruz. Yani o zamanlar aslında bu zamanlar. Okuduklarımız, izlediklerimizi birebir değil, ama benzer şekillerde görebiliyoruz ve tecrübe ediyoruz. Yazar bu konuyu şehirlerin, devletlerin hapisaneye dönüşmesi ve hapisanelerin şirketlere ait olması benzetmesi ile neler yaşandığına ya da nereye doğru gidildiğine dair karamsar bir gelecek vizyonuna dönüştürüyor. Elbette John Shirley'nin itirazı, eleştirisi ABD'ye dair. Ama
Puan vermedi·112 syf.·
Beğendi
·2023 64. kitabı
Askeri bilimkurgu tadında yazılmış olan "Yeni Tabular" üç hikaye ve bir söyleşiden oluşan mini bir eser. Kitaptaki üç öykü de birbirinden bağımsız görünse de fikirler ekseninde bakacak olursak birbirini tamamlayıcı özelliğe sahip. Sırasıyla bölümler;
1)Tutsaklık Hâli
Bildiğiniz gibi hapishaneler özelleştirilmeyen, devletin elinde bulunan bir yapıdır. Fakat bu hikâyede bunun tam tersi bir uygulamayı görüyoruz. Hikayemiz Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaletinde bulunan, özeleştirilmiş bir hapishanede geçmektedir. Çarkın dönen dişlileri kapitalist sistemde ne yazık ki sadece piyonları hedef almaktadır. Bu çarkın içindeki güçlü bir yapılanma olan McCrue şirketi devletle anlaşarak bir hapishane inşa eder. Kendi tekellerini yürüttükleri bu hapishaneden hiçbir şekilde bilgi sızdırılamaz ve kurallar kendi çıkarları doğrultusunda harekete geçer. Bu yapılanmada neler olduğunu araştırmak isteyen Gazeteci Faye Abdullah, buraya turist olarak girer. Fakat işler ne yazık ki kuralına göre oynanmamaktadır. Hikayemiz ise belirli zaman aralığı üzerinden seke seke ilerler.
2) Yeni Tabular
Bu bölüme hikayede demekten çok bildirge demem daha doğru olur. Bu bölümün daha uzun olmasını isterdim. Doğal tabulara evet şeklinde ilerleyen bu kısa bölümü sevdim. Hayatı zehirleyen her şey birer tabu olmalı, evet.
3) Kırk Yıllık Cehennem Neden Gerekli?
Yine Yeni Tabular bölümü gibi kısa bir bölüm. Bu bölümde teknolojik gelişmelere karamsar bir yönden bakıp karanlık bir distopya fikri ortaya atılmaya çalışılmıştır.
4) Son bölümde ise tüm Ayrıntı bilimkurgu kitaplarınında olduğu gibi bir yazarın bir söyleşisi bulunuyor. Yetiştiği ve içinde bulunmuş olduğu toplulukları fazlasıyla kıskandım :(
Genel anlamda beklentisiz okuduğunuz zaman keyif alacağınızı düşünüyorum.
112 sayfadan oluşan bu kitap, dört bölümden oluşuyor. İlki, "Tutsaklık Hâli/Eyaleti" adındaki bir öykü. Bu öykü, bütün Arizona'yı kaplayacak şekilde yayılmış bir "özel" hapishaneyi konu alıyor. (Türkiye'den bir benzetme yapmamız gerekirse coğrafi bölgelerimizden birinin, örneğin Marmara'nın, Ege'nin ya da İç Anadolu'nun tamamının hapishaneden oluştuğunu düşünün.) Hapishane devlete değil de özel bir şirkete ait olduğu için adalet ya da tutsakların yaşam şartları pek önemsenmiyor. Çoğunlukla borç sebebiyle, insanlar çeşitli bahaneler uydurularak hapse atılıyor. Şirket öyle güçlü ki içerideki kanunsuzlukları araştırmak için görevlendirilmiş bir gazeteciyi dahi içeri alıyorlar, öykü bu gazeteci üzerinden ilerliyor zaten.
İkinci bölümde yazar, gerçek hayata geri dönüyor ve büyük şirketlerin ne kadar duyarsız olduğunu, halk tepki vermeden çevreyi kirletmek ya da kanserojen maddeleri doğaya bırakmak gibi ölümcül eylemleri yapmaktan çekinmediklerini anlatıyor. Bu duruma karşı yazarın önerdiği çözüm ise, yasalardan ziyade, gerçek bir toplumsal tepki: yeni tabular. Nasıl sokakta ulu orta hacet gidermek ayıp ve tabuysa; doğayı zehirlemek, para kazanmak için yalan uydurmak, işçileri kötü şartlara mahkum etmek, işkence ve ayrımcılık da tabu olmalı, diyor yazar. Bunları yapanlar toplumdan tiksintiyle dışlanmalı.
Üçüncü bölüm ise yazarın gelecek hakkındaki fikirlerini içeriyor. Özetle iklim değişiklikleri ve gelişen teknolojinin dünyayı ikiye ayıracağını tahmin ediyor yazar: yaşama elverişsizleşen dünyada ölümden kaçmak için korunaklı bölgelere göç eden yoksullar ile onları yöneten, kendi "kurtarılmış kalelerinde" yaşayan, sanal eğlenceler ile içli dışlı ve gezegenlerinden kopuk teknokratlar. Ne var ki yazar tamamen ümitsiz değil. İnsanlık olarak göğüs gereceğimiz felaketlerin
Yeni Tabular, teknolojik ivmelenmenin geleneksel ahlaki yapıları nasıl tasfiye ettiğini gösteren yapısal bir zemin sunuyor. Bu anlatıda tabular, yıkılması gereken engeller olmaktan çıkıp rasyonel aklın pazarlanabilir birer performans ürününe dönüştüğü birer veri setine indirgeniyor. Medyanın ve yüksek teknolojinin insan ruhunu birer simülasyon nesnesi haline getirmesi, toplumsal normların organik köklerinden koparılarak birer imaj yönetimi aracına dönüştürülmesini simgeliyor.
Eserin insan doğasının irrasyonel derinliklerine dair sunduğu o tavizsiz ve bütüncül vaka analizi, yapısal bir sorgulamaya kapı aralayan derin bir entelektüel saygının ifadesidir. Kurgudaki yüksek kontrastlı ve sert atmosfer, hakikatin dijital gürültü içinde nasıl buharlaştığını gösteren, her karesi özenle seçilmiş birer sahneler bütünü gibi zihnimde yer edindi. Eser, bireyin kendi kimliğini bu hiper-gerçeklik içinde nasıl kurguladığını sorgularken, bizi kaçınılmaz bir ahlaki dönüşümün rasyonel sonuçlarıyla baş başa bırakıyor.
Özelleştirme o kadar muazzam bir ilericilik hamlesi olarak sunuldu ki dünyada buna hayran olmaktan kendimizi alamadık. Eğitim, sağlık, ulaşım, telekomünikasyon... Her şey özelleşti ama özelleştirme hamleleri bununla yetinemez. Çünkü para her zaman azdır, ne kadar çok olursa olsun.
Hapishaneler özelleştiğinde bambaşka bir sorun ortaya çıkar. Eğer hapishane özelleşirse para kazanmak için hem daha az harcama yapmalı hem de bolca suçlu ile dolmalıdır.
Bunun olmasını da zamana bırakamaz kapitalizm.
Muhteşem bir öykünün yanı sıra makale ve röportaj da içeren kitap bence hacminden çok daha güçlü.
Uzun zamandır bilimkurgu okumamış halimle sevdiğim bir kitap oldu. Ana hikaye dört bölümde anlatılıp bitiyor ve kitabın geri kalanı iki makale ve bir söyleşi. Yalın bir yazı dili var ve yazar anlatmak istediğini vurucu bir cümleyle kafana yerleştiriyor. Özelleştirilecek hapishaneler hiç uçuk bir düşünce gibi görünmüyor günümüzde. Ya da orada olanların kimsenin umrunda olmayacağı. Daha sonraki makalelerde de yazarın gelecek tasviri, nasıl bir dünya hayal ettiği ve yeni tabular adının nereden geldiğini anlıyoruz. Çok yerinde bir isim olmuş. Söyleşi kısmı da üzerine düşünecek şeyler verdi ve yazarın diğer kitaplarının da dilimize çevrilmiş olmasını istedim.
Yeni Tabular: Geleceğe Dair Kapsamlı Bir UyarıEdebiyat
Öykü, Amerika’nın Arizona Eyaleti’nin, devlet onayınca McCrue Şirketi’nin kontrolünde hapishaneye dönüştürülmesiyle gelişen olayları konu ediniyor. Şirkete verilen ödenekler mahkûm başına hesaplandığından, eyalete yayılan hapishane blokları Dünya’nın her köşesinden yollanan mahkûmlarla doldurulmaktadır. Üstelik hukuki boşluklar mahkûmların mahkûmiyetini kısır bir döngüde uzatıyordur; örneğin, borçları yüzünden ceza alan biri, mahkûmiyeti süresince borcunu ödeyemediği için (!) tekrar hapis cezası almaktadır. Bazı duyumlara göre, yasa dışı göçmenler bile alıkonulmaktadırlar ve hatta şirketin kazancı artırıp giderleri kısma gayreti hukuksuz uygulamalara sebebiyet vermektedir. Araştırmacı gazeteci Faye Adullah da bu iddiaları araştırmaya koyulmuştur. Şirketin sıkı politikaları sebebiyle doğru düzgün bilgiye ulaşamaz ve çareyi, kırgın olduğu nüfuslu bir dostundan yardım istemekte bulur…
Cemalettin Sipahioğlu
İncelemenin tamamı: kayiprihtim.com/inceleme/yeni-t...
Hikâye ortalama ama sonundaki denemelerde dikkatinizi çekebilecek bilgilere ve fikirlere denk gelebilirsiniz. Toplumda yaygınlaşmasını istediğimiz faziletlerin kök salması için tabulaştırılması gerektiği, tabulaştığı anda bunun tabudan farklı bir şey olacağı fikri güzel mesela.
Yazara ait okuduğum ilk kitap bende iyi bir izlenim bıraktı. Ele aldığı konu ve bilimkurgu ile süslediği kısa öykü tam bir atıştırmalık. :) Kitapta öykünün yanında yazara ait makale ve bir de söyleşi mevcut.
Ben beğendim. John'un diğer kitaplarını da okuma isteği oluştu hende. Tavsiye ederim.
Kitapla kalın.
Yazar Hakkında
John ShirleyYazar · 2 kitap
Amerikalı bir fantastik ve bilim kurgu yazarı ve Halo romanı Halo: Broken Circle'ın yazarıdır.
John Shirley , Houston, Teksas'ta doğdu ve Portland, Oregon civarında büyüdü . Shirley, A Song Called Youth üçlemesi ve Black Glass gibi birçok siberpunk bilim kurgu romanıyla tanınır . Shirley ayrıca korku ve gerilim türünde romanlar ve öyküler de yazmaktadır. John Shirley, siyasi hiciv veya ruhani alegori içeren fantastik temalı romanlar ve öyküler yazma eğilimindedir.
John Shirley, kariyeri boyunca kısa öyküler, romanlar, senaryolar ve televizyon senaryoları yazmış ve otuzdan fazla kitabı yayınlanmıştır. Ayrıca The Crow filminin ve Star Trek: Deep Space Nine ile Poltergeist: The Legacy dizilerinin çeşitli bölümlerinin senaryolarını da yazmıştır . Shirley aynı zamanda şarkı yazarı ve şarkıcıdır ve birçok punk grubuyla sahne almıştır. Son zamanlarda Shirley, filmlerin ve video oyunlarının roman uyarlamalarını ve "bağlantılı romanlar" yazmaya başlamıştır. BioShock video oyunu serisi, Borderlands serisi ve Watch_Dogs için çeşitli romanlar yazmıştır . 23 Haziran 2014'te 343 Industries , John Shirley'nin Gallery Books tarafından yayınlanan ilk Halo romanı olan Halo: Broken Circle'ı yazacağını duyurdu. Roman 4 Kasım 2014'te yayınlandı.
