(K)ABARTMA TOZUİnceleme
Kitabda indiki sosial media üzərindən həddindən artıq şişirdilmiş şeylərdən bəhs edir.
Bir uşaq oyanır və heç nəyin əvvəlki kimi olmadığının fərqinə varır.Bu şəhərcik də sadəcə həmin uşaq və Tevfik abi normal olur.Qalan şəhər sakinləri isə hər şeyi həddindən artıq "abartırlar" Və baş qəhrəmanımız ilə Tevfik abi bu problemi həll etməyə çalışırlarr
Mükəmməl biri kitab idi. Çox rahat oxunurdu axıb gedirdi Məncə hər bir uşaq bu kitabı oxumalıdırr :))) 
Abartma Tozu 
Şermin Yaşar
Abartma Tozu Şermin Yaşar
M.Ə.Talıbov 1837-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərində dünyaya gəlib. Tiflisdə təhsil alıb. Rus, ingilis və fransız dillərini öyrənib. Təhsil aldığı dövrdə rus yazıçılarının fikirləri ilə tanış olub və onlardan təsirlənib. Azərbaycan və fars dilində yazıb.
Bir xeyriyyəçi kimi Bakıda və Temirxan-Şurada qızlar məktəbinin açılması üçün maddi yardım edir. İranın birinci Milli Məclisinə deputat seçilsə də, bu vəzifəni icra etməkdən imtina edib.
Bütün əsərlərini 55 yaşından sonra yazıb;
Yazdığı son 2 kitabdan başqa bütün kitabları özü öz şəxsi vəsaiti hesabına çap etdirib;
"Səfineyi-Talibi" və ya "Kitabi Əhməd" əsəri Azərbaycan ədəbiyyatında uşaqların həyatından bəhs edən ilk kitabdır. O bu əsəri Jan Jak Russonun "Emil və ya tərbiyə haqqında" əsərindən təsirlənərək yazıb;
İlk orijinal bədii əsəri olan "Kitab yüklü eşşək" alleqorik romanında maarifçiliyi təbliğ edib.
1911-ci ildə vəfat edib.
Bu roman XIX-XX əsr İran cəmiyyətindəki sosial-siyasi problemlərə işıq salan, həmçinin Məşrutə inqilabı dövrünün mütərəqqi fikirlərini əks etdirən əhəmiyyətli bir nümunədir.
Romanda Coşşa adlı eşşəyin dilindən baş verən hadisələri oxuyuruq. Roman boyu onun başına gələn hadisələr, eşşəyin yaşadıqlarından, insanların ona verdiyi zərərdən çıxardığı nəticə öz dilindən nəql olunur.
Romanın sonunda insan, cəmiyyət və insani keyfiyyətlər barəsində sual-cavab verilib.
#aimraabooks
Reklam
"Mari Rocerin sirri" dedikdə, əksər insan "Morq küçəsindəki qətl"in davamı kimi düşünür, amma mənim üçün bu, tamam fərqli bir təcrübədir.
Əvvəla, Po bu hekayədə detektivi kreslosundan qaldırmır. Bəli, Düpen otağında oturub qəzet qırıntılarını oxuyur, hadisə yerinə getmir, dəlilləri öz gözü ilə görmür. İlk baxışda bu, zəiflik kimidir. Amma məhz burada Po mənə ən maraqlı sualı verir: həqiqəti tapmaq üçün fiziki olaraq orada olmaq şərtdirmi? Düpenin dediyi kimi, "Parisin mərkəzində oturub dünyanın işlərini həll etmək olar".
İkinci məqam: bu hekayə əslində real bir cinayət üzərində qurulub – Meri Sesiliya Rocersin Nyu-Yorkda öldürülməsi. Po hadisələri Parisə köçürüb, adları dəyişib, amma mahiyyəti saxlayıb. Mən bunu oxuyanda bir az narahat oldum, çünki Po real qadının ölümünü bir növ "laborator işi"nə çevirir. Bəli, ədəbiyyat belə işləyir, amma yenə də... burada etik bir sərhəd var. O dövrdə heç kim buna fikir vermirdi, amma mən verirəm. Düpenin soyuqqanlı təhlilləri ilə real faciə arasında gərginlik hiss edirəm.
Üçüncüsü, ən vurucu tərəf: Po bu hekayədə qəzetləri ifşa edir. Düpen deyir ki, mətbuat həqiqəti axtarmır, sensasiya yaradır. Hər kəs öz nəzəriyyəsini qurur, faktlar isə əyilir. Bu gün də eyni şey baş verir – sosial şəbəkələrdən tutmuş "investigativ" kanallara qədər. Po 1842-ci ildə bunu yazıb, amma sanki dünən yazılıb. Məhz buna görə "Mari Rocerin sirri" mənim üçün adi bir detektiv hekayədən daha çox, fəlsəfi bir manifestdir.
Amma real deyim: bəzi yerlərdə kitab çox uzun çəkir. Düpenin qəzet məqalələrini sətrivər sətir təhlili bəzən yorur. Həm də sonu... redaktor qeydi ilə bitir: "Düpen haqlı imiş, polis qatili tutub". Bu, bir az asançılıqdır. Sanki Po özü də hekayəni necə bitirəcəyini bilmir. Bəlkə də ona görə ki, real hadisənin qatili heç vaxt tapılmamışdı –
İvan Qonçarovun bu romanı... yox, o qədər də sadə deyil. Əvvəlcə düşündüm ki, nəyin dalınca qaçıram? 600 səhifəlik bir adamın yatıb-durmasını, plan qurub heç nə etməməsini oxumağa dəyərmi? Dəyərmiş. Dəyər də.
Oblomov... İlya İliç... O mənzildə uzanıb "sabah" deyən, paltarını geyinib çölə çıxmağa tənbəllik edən, amma beynində dağları qovan o adam – hamımızıq. Sən fərqinə var, yoxsa yox, hər birimizin içində bir Oblomov yatır. Bəzən onun gözünü açıb "yaşa, hərəkət et" deyirik, bəzən də üstünə bir yorğan çəkib onu daha da dərinə basdırırıq.
Qonçarovun ən dahi işi budur – o, bir xəstəliyin adını qoydu. "Oblomovluq" deyə bir termini ədəbiyyata daxil etdi. Bu nədir? Tənbəllik? Yox. Tənbəllik onun bir budağıdır, amma kökü başqa yerdədir. Oblomovluq – hər şeyi başa düşüb, heç nə edə bilməməkdir. Nəyimiz çatışmır, harda səhv edirik, nə etməliyik – Oblomov bunların hamısını bilir. Olga onu sevəndə, Ştoltz ona əl uzadanda o hərəkət edə də bilər. Etdi də – bir müddətliyinə. Amma sonra... geri çəkildi. Yorğanı başına çəkdi. Bu, sadəcə iradəsizlik deyil. Bu, bir növ intihardır – sakit, səssiz, heç kimə zərəri olmayan, amma özünü məhv edən bir intihar.
Olga xanım... o qadın məni həm sevindirdi, həm də kədərləndirdi. O, Oblomovu diriltmək istədi. Öz sevgisiylə, iradəsiylə, gözəlliyiylə. Amma bir insanı yalnız sevgi ilə dəyişmək olarmı? O dəyişmək istəmirsə, bütün cəhdlərin boşa çıxır. Olga nəhayət ki, bunu başa düşdü və getdi. Çünki bir insanın xilası üçün onun özünün də xilas olmaq istəməsi lazımdır. Oblomov isə xilas olmaq istəmirdi. O, Agafya Pşenitsınanı seçdi – rahatlığı, narahatlığı, hər gün eyni çayı, eyni piroqu. Yəni, ölümü seçdi. Çünki yaşamaq, nəfəs almaq, hərəkət etmək – bunlar ağırdır. Yatmaq isə yüngül.
Bu sonsuz bir döngü deyilmi? Oblomovun "yatağı" nədir? Kimin
Bu bir zalim iyimserlik kitabı değil!Tarih-Araştırma
Çocukların, yetişkinlerin beynelminel iki milyar insanın gözetim kapitalizmine maruz kaldığı günümüz insanının verem, kolera , covid salgını gibi “ Dikkat Eksikliği ve Hiperaktive Bozukluğunu” tehlikesi altında olduğuna dikkat çeker.
Özellikle söylemek isterim ki bu kitap, yazarının kendi deyimiyle dikkat eksikliği ile ilgili olarak “zalim iyimserlik” (Maddi zorluk çeken babaya yoga tavsiyesi verilmesi gibi) çözümleri sunan bir kişisel gelişim kitabı değil.
Google, Facebook, Twitter, Reddit, İnstagram gibi slikon vadisinde çalışan Tristian Harris, Aza Raskin ( Nam-ı diğer Reelslerin kurucu babası) gibi sosyal medyanın kurucuları ve geliştiricilerinin kariyerlerinin nirvalarında insanlığa vermiş olduğu zararları fark ederek sistemden ayrılıp sisteme savaş açan insanlarla yaptığı röportajları , psikologları, pedagogları, teknoloji uzmanları ile yapılan birebir net görüşmeleri içerir. Sosyal medya ağlarının dikkatimizi nasıl dağıttığına dair kitaptan öğrendiğim Netflix’te yayınlanan yukarıda saymış olduğum yazılımcıların röportajlarının yer aldığı The Social Dilemma” (Sosyal İkilem) adlı belgeselini de kitaba ara verip izledikten sonra tekrar kitaba başlamanızı tavsiye ederim.
Bir kitabı eline aldığında günde 5 sayfayı geçemeyen, okuduğunu anlamayan, yapılacak çok işi olduğu halde hiçbir işe başlayamayan, e postalar, sosyal medya bildirimleri, telefon aramaları içerisinde aynı anda birden fazla iş yapan ofis çalışanları ve de bu sorunların temel kökenlerindeki çocukluk.
“Müşterilerini kullanıcı olarak tanımlayan iki sektör var birincisi uyuşturucu satıcılar diğeri ise yazılım sektörü” der Edward Tufte. Ya da “Bir ürüne para ödemiyorsanız ürün sizsinizdir.”der Andrew Lewis. Yazarın röportaj yaptığı Tristin Harris’in anlattığına göre sosyal medya şirketleri algoritmalarla
Hissə-hissə başa düşdüm, bütövlükdə yox.
Klassik ədəbiyyatdan bildiyimiz Şeyx Sənan mövzusunda roman yazan Şumeysat adlı bir xanımın Almaniyadakı bugünkü, 90-cı illərdəki Bakı həyatı və hadisələrin X əsrdə keçdiyi "Şeyx" romanından təqdim olunan hissələrlə üç dövrü əhatə edən bir roman. Kitabı ümumi olaraq bəyənmədim. Nə roman içindəki "Şeyx", nə də Almaniyaki dövrün dili ürəkaçan deyildi. Müasir dövrün dili dözülməz dərəcədə bəsit, bədiilikdən uzaq, bəzi məsələlərə, xüsusilə də dini baxımdan üslubu kobud idi. Kitab bəzən mənə "Sənanın əlli tonu", bəzən də Elif Şafak "Aşk"ının aşağı keyfiyyətli bir kopiyası, çeynənmiş varlı oğlan-kasıb qız mövzusunu bir dəfə də mən çeynəyim təsiri bağışladı. Kitab boyu ağzımda yad bir cisim varmış kimi tələffüz etdiyim Şumeysat adı "günəş" mənasını daşısa da, qətiyyən nə adına, nə özünə isinə bilmədim. Adı kimi özü də millətimə yad idi. İlk cümlələrdə xanımın əlindən gələn "donuz sosikası iyi" kitabın sonuna qədər ürəyimi bulandırdı. İki millət arasındakı münasibət, bir tərəfdən erməni vəhşiliklərini yada salıb, bir tərəfdən Sənanın ağzını ayıraraq gülməyinə heyran-heyran tamaşa etmək, onun sosial şəbəkələrdəki "I love Armenia" səhifələrini bəyənməyini qeyd etməsi, Şumeysatın "nə böyük azadlıqdır vətən seçə bilmək" deyərək ah çəkməsi, bu ermənini sevim-sevməyim ziddiyyəti, bu aradaqalmışlıq məndə ikrah hissi yaratdı. Az qala hər paraqrafda qeyd etdiyi "mən yazaram, mən yazıçıyam" vurğusu, yazar belə oturur, belə durur, belə nəfəs alır, belə üzünə krem çəkir...
Qənaətbəxş hesab etdiyim, oxuyanda yorulmadığım bircə 90-cı illər həyatı oldu. Əslində, Sahilə xanım yaralı yerimiz olan bir çox mövzuya toxunsa da, o mövzular ümumi ağırlığın altında əzildi, təəssüf ki. Araya sıxışdırdığı mövzuların çoxluğu, sanki "bunu da deyim, buna da münasibətimin olduğunu bilin, bunu da bilirəm"
Reklam
Reklam