Dune
Çölün Ortasındaki Kehanet: Dune
Frank Herbert’ün başyapıtı Dune, galaktik bir taht kavgasından ziyade, inancın sömürülüşünü ve gücün doğasını anlatan felsefi bir ekolojik manifestodur. Hikaye, Arrakis adlı çöl gezegeninin kontrolünden ziyade, kehanetlerin ve dinsel mühendisliğin insanlığı nasıl köleleştirdiğini odağına alır.
Ailesinin çöküşünün ardından çöl halkı Fremenlere sığınan Paul Atreides, yüzyıllık genetik planların sonucunda bir "Mesih"e dönüşür. Ancak o, halkını özgürlüğe taşırken aynı zamanda kendi adına çıkacak ve galaksiyi ateşe verecek bir kutsal savaşın dehşetiyle yüzleşir. Paul, kendi yarattığı efsanenin altında ezilen trajik bir liderdir.
Dune, evrendeki en değerli madde olan "baharat" üzerinden sömürgeciliği eleştirirken, bize zamansız bir uyarıda bulunur: Karizmatik liderlere duyulan körü körüne inanç, toplumların kendi elleriyle hazırladığı en büyük hapishanedir.
Bir kahramanın yükselişini anlatmak kolaydır.
Peki ya bir kahramanın binlerce yıl sonra bir tanrıya dönüşmesini?
Dune Tanrı İmparatoru, Frank Herbert'in yalnızca bir bilimkurgu romanı değil, güç, özgürlük ve insanlığın geleceği üzerine yazdığı devasa bir düşünce deneyidir.
Paul Atreides'in oğlu II. Leto, insanlığı yaklaşan yok oluştan kurtarmak için bedenini ve insanlığını feda ederek yarı insan yarı kumsolucanı bir varlığa dönüşür. Aradan geçen 3500 yıl boyunca galaksiyi mutlak bir otoriteyle yönetir. Onun amacı hükmetmek değil, insanlığı gelecekteki felaketlerden koruyacak olan Altın Yol'u tamamlamaktır.
Ancak Herbert burada çok rahatsız edici bir soru sorar:
İnsanlığı kurtarmak için ne kadar özgürlük feda edilebilir?
Leto'nun kurduğu düzen sayesinde savaşlar sona ermiş, insanlık istikrara kavuşmuştur. Fakat bu huzurun bedeli ağırdır. İnsanlar düşünmeyi bırakmış, güvenlik uğruna özgürlüklerinden vazgeçmiş ve tek bir iradenin gölgesinde yaşamaya başlamıştır.
Roman ilerledikçe Duncan Idaho'nun yeni bir goleme olarak dönüşü, Siona'nın isyanı ve Bene Gesserit'in entrikaları hikâyeye yön verirken, asıl savaşın kılıçlarla değil fikirlerle verildiğini görüyoruz.
Bu kitapta büyük savaş sahnelerinden çok daha etkileyici olan şey; gücün insanı nasıl değiştirdiğini, dinin nasıl bir kontrol aracına dönüşebildiğini ve geleceği görmenin aslında bir lanet olabileceğini anlatmasıdır.
Dune Tanrı İmparatoru, serinin en aksiyonsuz ama belki de en cesur kitabı.
Bitirdiğinizde aklınızda karakterlerden çok şu soru kalıyor:
*"İnsanlık özgürlüğünü koruyarak mı hayatta kalabilir, yoksa hayatta kalabilmek için özgürlüğünden vazgeçmek zorunda mıdır?"*
Bazı kitaplar okunur ve unutulur.
Bazıları ise zihninizde yaşamaya devam eder.
Dune Tanrı İmparatoru tam
Reklam
Bazı savaşlar ordularla kazanılır.
Bazıları ise insanın kendi içinde verdiği mücadeleyle.
Dune Çocukları, Frank Herbert'in yalnızca Dune evrenini büyüttüğü değil, aynı zamanda onu çok daha karanlık ve derin bir noktaya taşıdığı roman. Dune Mesihi'nin ardından Arrakis'te dengeler yeniden değişirken, bu kez hikâyenin merkezinde Paul Atreides'in çocukları Leto II ve Ganimet yer alıyor.
Muad'Dib'in ölümünün üzerinden yıllar geçmiş olsa da onun gölgesi hâlâ tüm evrenin üzerinde dolaşıyor. İmparatorluk entrikalarla sarsılırken, Bene Gesserit, Corrino Hanedanı ve çeşitli güç odakları Atreides soyunu kontrol etmeye çalışıyor. Ancak hiç kimse Leto ile Ganimetin'nın taşıdığı mirasın büyüklüğünü tam olarak kavrayamıyor.
Çünkü onlar yalnızca Paul'un çocukları değil.
Onlar insanlığın geleceği.
Roman ilerledikçe Frank Herbert bizi bir kez daha kader, özgür irade ve güç kavramlarıyla yüzleştiriyor. Leto'nun gördüğü gelecek, yalnızca kendi yaşamını değil, tüm insanlığın kaderini değiştirecek kadar büyük bir fedakârlık gerektiriyor.
İşte kitabın en çarpıcı yanı burada ortaya çıkıyor.
Bir insan, milyarlarca insanın geleceği için kendi insanlığından vazgeçebilir mi?
Dune Çocukları bir geçiş romanı gibi görünse de aslında serinin en önemli dönüm noktalarından biri. Çünkü burada verilen kararlar, Dune evreninin binlerce yıl sonraki kaderini belirliyor.
Frank Herbert bu kitapta aksiyon, entrika ve politik mücadeleyi ustalıkla harmanlarken aynı zamanda unutulmaz bir dönüşüm hikâyesi anlatıyor. Özellikle Leto II'nin yolculuğu, bilimkurgu edebiyatının en cesur ve en trajik karakter gelişimlerinden biri olarak hafızalara kazınıyor.
Kitabı bitirdiğimde geriye yalnızca Arrakis'in kumları değil, şu soru kaldı:
İnsanlığı kurtarmanın bedeli, insan kalabilme hakkını kaybetmekse; o bedeli
İKTİDAR OYUNLARI - GÜÇ SAVAŞLARI - KİTLE PSİKOLOJİSİDuygu ve Düşünce
150.sayfaya kadar geldim. Buraya kadar olanlar daha çok hikayenin ana kahramanı Ömer Hayyam üzerinden ilerliyor. Vladimir Bartol’un Alamut kitabını okuduktan sonra bu kitabı okumak daha iyi geldi. Hikaye tabi ki kurgu ama içindekilerin gerçek karakterler olması hikayeyi daha da derinleştiriyor. Yazar eserini kendi bildiklerine göre tasarlamış ve yazmış diyebiliriz. Onun dışında İktidarın aslında ölümün kıyısında yüzmek gibi olduğunu çok net görüyoruz. O kademeye çıkmak istiyorsan çok donanımlı ve kendini yetiştirmiş bir adam olacaksın. İnsanları çok iyi tanıyacaksın. Siyaset ve tarih bileceksin. En başta da kendini bileceksin.
Akıl da evvela yaşanılan deneyimlerin çokluğuyla alakalıdır.
Hayatta her bildiğin doğruyu dile getiremezsin. Toplum içinde iki yüzlü, kendi kabuğuna çekildiğinde gerçek yüzün olacak. Her şey esasen kişisel çıkarlarla ilgilidir. Tek başına çıkar insanı harekete geçirmeye yeter. Ömer Hayyam, Hasan Sabbah, NizâmülMülk, Sultan Melikşah, Tuğrul ve Çağrı Bey, Semerkant Hanı Nâsır Han. Birçok tarihi şahsiyet ve iktidar oyunları.
Hasan Sabbah’ın kurduğu ölüm tarikatı. Bizim amacımız tek bir adamı öldürürken, yüz bin adamı da dize getirmek.. Bunu yaparken öldürmek tek başına yeterli değil. Düşmanlarını Öldürdüğün ya da haddini bildiğin zaman insanlar senden korkar, hatta takdir edebilirler. Cesaretine hayran olabilirler ama davan uğrunda ölebilmek asıl mesele. İşte o zaman kalabalıklar senin peşinden gelir. Kitle psikolojisi de var yani.
Sevemedim. Çok şaşırtıcı. Bir Hükümenoğlu romanını… Nerede “Harika Bir Hayat” kitabındaki kalem…
Ne yaptınız böyle Hikmet bey?
Bu kadar sığ bir metini kendisine konduramadım. Eli bomboş kalmış bir ana karakteri okuyoruz sayfalarca. Ne o yolcu gemisinin lükslüğü ne de o gemide yaratılmaya çalışan gizem geçiyor. Son turunu yapan sessiz gemide bir gerilim yaratılmaya çalışılıyor ama olaylar havada kalıyor. Bir anda mutlu son, kurtuluş geliyor. O gizem puf oluyor. Tam gerilecektim, ne oldu?
Konusuna gelirsek Hikmet Bey, eşi Merve ve asistan Murat ile beraber Efes gemisinde İstanbul’a dönüş yolunda olan bu üçlünün arasındaki sırları keşfediyoruz. Zira Murat ile Merve lisede can ciğer kuzu sarması olmuş iki sevgiliyken yollar seneler sonra bu ikili birbirine tekrar denk gelince hikaye şekillenmeye başlıyor. Murat’ın o sıralarda hali içler acısıdır. Merve’nin teklifiyle Murat, bu ailenin evinde de kalarak Hikmet Bey’in romanlarını yazmasına yardımcı asistan olur. Zira, kendisi eskiden öyküler yazan bir genç. Bir yerden sonra Murat, Hikmet Bey’in emek hırsızlığı yaptığını söyleyerek kitaplarına Murat’ın cümlelerini eklediğini söyler. Yeni çıkacak kitabı üzerinde çalışan bu ikili yeni bir hikaye oluşturur. Hikayedeki ana karakterler geçmişteki Murat ve Merve’dir.
Hikmet Bey’in aralarında geçmişi ilişkiyi anlaması için oyun oynamaya çalışan Murat ava giderken avlanır.
Konusu bölük pörçük. Hikmet bey, kitabında da açıkça belirttiği gibi boşlukları okura bırakıyor. Tanrısal bakış açısını bizim de sahiplenmemiz gereken bir kurgu ve kesinlikle zayıf bir olay örgüsü. Bir yerden sonra sıkılıp sonunda bir şey olsun da fikrim değişsin hissiyle okusam da yok sonu da tatmin etmedi.
Şunu da eklemeden geçemeyeceğim şu tarz kitapları şu kitle; bu tarz kitapları bu kitle okur gibi
025Duygu ve Düşünce
Kelimelerinin anlamlı olduğu fakat bana göre kendisinin boş olduğunu düşündüğüm bir kitaptı. Abartılsın diye kötü son yazılmış bir kitap birinci kitabı da sayarsak kurguda bir saçma hata vardı mesela siz bir savaşın içindesiniz ve Eftalya neden adının anlamı çiçek olmadığı için ağlıyor? Aslı'nın bide şu saati geriye sarıp olayı olaydan sonra anlatması bana hitap etmiyor. Aslı bookfriend yazmaya çalışmış ve öznel bir düşünce olarak söylüyorum olmamış Aslı ya. Emare ve beyaz leke abartılsın diye kötü sonla yazılan kitaplar. Kitapta mantık hatası var Aslı hemen bitsin kafasıyla yazmış ve bu kitabı okurken insanı zorluyor. Okurken rsye girdiğim bir seriydi. Bu kurgu böyle bir sonla ve böyle hemencecik bitsin kafasıyla yazılmamalıydı. Gereğinden fazla abartıldığını düşünüyorum. Baskı olarak Aslı'nın ciltsiz kitaplarının kitabın sırt tarafının içe doğru gitmesi kitabı okurken çok zorlandırmıştı ciltsiz beyaz leke okumak çok zordu illa ki bir zarar geliyordu sırt tarafa ve bu gereğinden fazla sinir bozcuydu Aslı mı böyle basılmasını istedi yoksa yayının basımlarımı böyle bilmiyorum fakat en narin dokunuşta zarar görüyor kitap sayfa inceliğinden bahsetmiyorum bile. Basımı boş verelim ve Eftalya karakterinin neden bu kadar geri zekâlı yazıldığını sorgulayalım bence. Defne ihanet etmesine rağmen kendini öne atması veya ilk kitapta babasının idam edileceğini bile bile küçük bir süreliğine bile Tugay'ın avukatlığını bırakması? Eftalya ve Tugay ilişkisinde tek aldatılan kişi Derya'ydı Tugay ve Derya'nın ilişkisi sürüyorken Tugay'ın Eftalya'ya hissettiği duygular saçmaydı kitapta sanki Derya Tugay ve Eftalya'nın arasına giriyormuş gibi yazılması rahatsız ediciydi. Aslı kötü son yazıyor diye değil de kurgularıyla abartılması gerekilen bir yazar. Kitap dikkatini çeken kitleye güzel
Reklam
Reklam