Heinrich von Kleist’ın İş Bankası Kültür Yayınları’nın Hasan Âli Yücel Klasikler Dizisi’nden Gülbahar Kültür’ün yetkin çevirisiyle çıkan ilk oyunu Schroffenstein Ailesi (Die Familie Schroffenstein), insan doğasının karanlık dehlizlerine, ön yargılara ve iletişimsizliğe muazzam bir darbe indiren sarsıcı bir trajedidir. Temelde aynı soydan gelen fakat aralarındaki karanlık bir "miras antlaşması" sebebiyle birbirine düşman kesilen Rossitz ve Warwand kollarının öyküsünü odak noktasına alan eser, insanı yöneten şeyin mantık mı yoksa körü körüne inanmayı seçtiği şüpheleri mi olduğunu sorgularken, bir çocuğun ölümüyle başlayan karşılıklı suçlamalar, tarafları körleştiren devasa bir nefret duvarına dönüştürür. İki düşman ailenin çocukları olan Ottokar ve Agnes arasındaki aşk üzerinden Shakespeare’in Romeo ve Juliet’ini çağrıştırsa da, Kleist bu temayı karakterlerin neye inanacaklarını bilemedikleri, dilin bir anlaşma aracı olmaktan çıkıp yalanı besleyen bir silaha dönüştüğü tekinsiz bir epistemolojik kriz boyutuyla ele alıyor. İntikam ateşiyle gözü dönen babaların korumaya çalıştıkları öz çocuklarını kendi elleriyle katlettiği o doruk noktasındaki trajik ironiyle eser, gözleri kör eden önyargının insanı en büyük vahşeti kendi canına karşı işleyecek kadar körleştirdiğini gözler önüne seriyor. Schroffenstein Ailesi, sadece Orta Çağ dekorunda geçen bir aile trajedisi olmanın ötesinde; günümüzün kutuplaşan, kulaktan dolma bilgilerle infial yaratan ve empati yoksunluğuyla "bize benzemeyenden nefret eden" modern toplumunun da aynası niteliğinde.
İç dünyalarında yaşanan çatışmaların benzer örneklerini üç farklı düşünür üzerinden ele alan eser, Zweig'ın incelemeleriyle daha da derinlik kazanıyor. Peki bu isimleri bir araya getiren ortak nokta nedir? Aslında belirli bir düşünce sistemi değil; yaratıcı deha ile yıkıcı içsel gerilim arasındaki demonik çatışmadır. Zweig, Hölderlin, Kleist ve Nietzsche'nin düşüncelerini karşılaştırmaktan çok, onları ortak bir kaderde buluşturan psikolojik ve varoluşsal gerilimleri inceler. Bu figürlerde yaratıcı dehanın, bireyi hem yükselten hem de yıkıma sürükleyen bir güç olarak nasıl işlediğini göstermeye çalışır. Bu nedenle eser, yalnızca biyografik bir anlatı olarak değil, aynı zamanda psikolojik bir inceleme olarak da okunabilir. Bu noktada Johann Wolfgang von Goethe'yi anmamak olmaz. Goethe'nin farklı biçimlerde ele aldığı "demonik" kavramı, Zweig'in yorumlarında da önemli bir arka plan oluşturur. Böylece kitap, yalnızca bir iç çatışma hikâyesi olmaktan çıkar; tutku, yalnızlık, yaratıcılık ve trajik kader üzerine kapsamlı bir düşünce alanına dönüşür.
Adalet, zalimlik, toplumsal eşitlik, hukuk karşısında eşitlik, soyluluk ve avamlık kavramlarını en koyu perdeden işleyen 8 hikayeden oluşan bir kitap. Bir anda okunmamasını tavsiye ederim. Okuduğunuz her hikayenin tahmin edilebilecek en kötü son ile bittiğini düşünürseniz art arda okunduğunda iç karartabiliyor. Fakat oldukça akıcı ve hikaye olmasına rağmen karakterler ile bağı çok iyi kuruyor, bu da okuma zevkini artırıyor. Bir-iki hikayeden sonra diğerinde de finalde sizi neyin, nasıl bir sonun beklediğini sezmenize rağmen heyecan yaratıyor ve devamını görme isteğinizi artırıyor.
Herkese merhaba!
Arka kapak yazısında, yazarın bu kitabını Kleist'ın Amphitryon isimli eserinden hareketle kurguladığı belirtilmiş. Banville'in Man Booker ödülü kazananı eseri Deniz'den sonra kaleme aldığı bu kitap, şimdi ile mitolojik unsurları harmanlayan bir anlatı sunmayı vadediyor okura. Ancak, ne yazık ki, bu vaatler bana göre karşılık bulamamış.
Kitap, baba Adam'ın ölüm/hastalık döşeği çevresinde toplanan aile fertleri ve bu kişiler arasındaki ilişkileri konu alıyor. Kimi zaman gözlemci kimi zaman da olayın öznesi yerine geçen tanrılar Zeus ve Pan ile anlatıcı Hermes bize sayfalar boyunca eşlik ediyor. Ancak bu eşlik, ne yazık ki, yeni bir şey sunmuyor okura. Yeni bir yorumlama, yeni bir bakış açısı veya herhangi bir şey... Hiçbiri yok bu eserde. Hikayenin şimdiki zaman ekiyle aktarılması da beni aşırı derecede yordu. Bütün bunlara rağmen, kitabı sonuna kadar okudum, belki bir yerde bir plot twist falan yaşanır diye ama maalesef, o da yok...
Arka kapak yazısını görünce aşırı heyecanlanıp ödünç aldığım bu kitapla ne yazık ki anlaşamadık. Kötü bir kitap mıydı? Değildi. Ama evde bir sürü okunmayı bekleyen başka kitaplarım varken, gereksiz bir hamleymiş.
Bazen de bütün mitolojiler sizi mutlu etmez, yapacak bir şey yok.
Dilek Berilgen Cenkciler çevirisiyle.
Kitaplarla kalın!
Stefan Zweig, 'Kendileriyle Savaşanlar'da üç dev ismin iç dünyasındaki fırtınaları ustalıkla işlemiş. Kitabı yazma sürecimde ilham almam için önerilmişti. Özellikle hayranı olduğum Nietzsche’nin portresi beni benden aldı. Hölderlin ve Kleist ile bu kitap vasıtasıyla tanışmış olsam da hikayeleri beni çok etkiledi. Zweig’ın biyografik anlatım gücünü seven herkes okumalı. 
Kendileriyle Savaşanlar 
Stefan Zweig
Kendileriyle Savaşanlar Stefan Zweig
Hər kəsin öz zəifliyi, tərəddüdü var və bu çox tanış gəlir. Xüsusilə də müəyyən bir yaşa çatmış şəxslər üçün qəribə hisslər yaradır. Əsər göstərir ki, insan dəyişmək istəsə dəyişə bilər, amma bu heç də asan deyil. Əsas olan sənin cəhd etməyindir. Cəhdini görən dostların da varsa, nə xoş o hala. Sadə dildə yazılsa da, düşündürdüyü mövzular kifayət qədər dərindir, məncə.