Macbeth, tam adıyla Macbeth’in Trajedisi, Shakespeare’in önemli trajik tiyatro oyunlarından biridir. Aynı zamanda, trajediler arasında en kısa oyun olarak beş perdeden oluşmaktadır. 1606-1607 yılları arasında yazıldığı düşünülen Macbeth, First Folio’da 1623 yılında yayınlanmıştır.
Oyun, ana tema olarak kehanet, cinayet ve büyücülük konularını ele alır. Güç, hırs, suçluluk, kader ve hür irade gibi derin konulara da yer veren Macbeth, İskoçya’da geçmektedir. Oyun, Glamis Baronu olan Macbeth ve karısı Lady Macbeth’in tahtı ele geçirmek ve elde ettikleri gücü kaybetmemek uğruna verdikleri acımasız kararları, sonrasında yaşadıkları sorunları anlatan trajik bir hikâyedir.
Shakespeare, cadıların kehanetlerine ve hırslı karısının kışkırtmalarına kapılarak taht için ellerini kana bulayan bir komutanın vicdan azabıyla delirişini anlatıyor. Güç tutkusunun, ihanetin ve bastırılamayan suçluluk duygusunun bir insanı nasıl kendi yarattığı o karanlık ve kanlı kabusa hapsedeceğini gösteren sarsıcı bir trajedi.
Reklam
Vicdanın sustuğu yerde
Kader mi, seçimler mi?
Macbeth, insanın bazen felaketini cehaletiyle değil, gerçeği bildiği hâlde ona sırt çevirmesiyle hazırladığını anlatan sarsıcı bir tragedya.
Shakespeare, kötülüğün bilgisizlikten değil; hırs, korku ve arzular karşısında vicdanın geri plana itilmesinden doğduğunu gösteriyor. İnsan bazen içindeki sesi duyar, doğruyu yanlıştan ayırır, hatta önündeki yolu sezebilir; ama yine de başka bir seçimi tercih eder.
*Ne var ki bazı eşikler vardır; bir kez aşıldıktan sonra geri dönmek mümkün olsa bile artık hiçbir şey eskisi gibi olmaz.*
Eserin en çarpıcı yanı da burada yatıyor.*Kader insanı mahveden kaçınılmaz bir güç değil, çoğu zaman insanın kendi seçimleriyle içine yürüdüğü bir yoldur.*
Bu yüzden Macbeth, yalnızca hırsı değil vicdanı, iradeyi ve insanın kendisiyle verdiği mücadeleyi anlatan zamansız bir eser.
William Shakespeare’in en ünlü trajedilerinden biri olan Kral Lear, yaşlanan Kralın, krallığını üç kızı arasında paylaştırmaya karar vermesiyle başlar. Kızlarından kendisini ne kadar sevdiklerini ifade etmelerini isteyen Lear, büyük kızı Goneril ile ortanca kızı Regan’ın sahte ve abartılı övgülerine inanırken, dürüst davranarak sevgisini gösterişli sözlerle dile getirmeyi reddeden en küçük kızı Cordelia’yı mirastan mahrum edip sürgüne gönderir. Ancak zamanla Goneril ve Regan’ın gerçek yüzleri ortaya çıkar ve babalarına acımasızca davranırlar. İhanet ve pişmanlık içinde akıl sağlığını yitirmeye başlayan Lear, sonunda Cordelia ile barışsa da hikâye ölüm ve yıkımla son bulur. Kitap, güç ve iktidarın yozlaştırıcı etkisi, aile ilişkileri ve ihanet, gerçeği görememe, delilik ile bilgelik arasındaki ince çizgi, adalet ve insan doğası gibi konuları ele alır.
Kral Lear
William Shakespeare
Kral Lear
William Shakespeare
SHAKESPEARE OKUMALARI
ATAOL BEHRAMOĞLU
Ataol Behramoğlu, edebiyat tarihinin en büyük isimlerinden biri olarak kabul edilen Shakespeare hakkında pek çok yazı kaleme alınmış olmasına rağmen, onun oyunlarının dil ve anlatım özelliklerini, kurgu içindeki serbest çağrışımlarıyla birlikte ele almak istemiştir. Bu eserinde temel amacı, Shakespeare’in oyunlarının yalnızca tiyatro kurgusu üzerinden değil, içerdiği düşünsel sorunlar, şairliği ve bir düşünür olarak ortaya koyduğu metaforlar ve özdeyişler üzerinden de değerlendirmektir.
2017 ve 2021 yılları arasında çeşitli dergilerde yayımlanan 20 yazının bir araya getirilmesiyle oluşan bu kitap, Shakespeare üzerine ezbere dayalı yorumlardan uzaklaşmayı amaçlar. Behramoğlu, Shakespeare’in oyun yazarlığını mümkün olduğunca içselleştirerek kendi kişisel izlenimlerini, sorularını, beğenilerini ve eleştirilerini okuyucuyla paylaşır.
Behramoğlu, Shakespeare’in Hamlet oyunu için her yerde rastlanabilecek bir trajedinin, büyük ustalıkla işlenerek benzersiz bir esere dönüştürüldüğünü söyler. Shakespeare’in eserleri ne zaman okunursa okunsun farklı şekillerde idrak edilip yeniden değerlendirilebilir. Tekrar okuma isteği uyandırmasının sebebi ise kurgusundaki özgürlük ve akıcılıktır. Shakespeare dili yalın ama güçlü bir kılıç gibi kullanır; olay örgüsü okuru içine çeker ve kişi kendisini adeta oyundaki kahramanlardan biri gibi hisseder.
Macbeth üzerine yaptığı değerlendirmelerde Behramoğlu, Shakespeare’in kadınlara karşı ön yargılı olduğu yönündeki düşüncelerden bahseder. Metinde pek çok yerde erkek karakterlerin yüceltildiğini, Lady Macbeth’in kişiliği övülürken bile kullanılan dilde sert ve zehirli bir taraf bulunduğunu ifade eder.
Romeo ve Juliet oyununun Shakespeare’in ilk dönem eserlerinden biri olduğunu ve sanki biraz aceleyle
Venedik Taciri – William Shakespeare
Shakespeare denildiğinde akla genellikle Hamlet, Othello, Macbeth ya da Kral Lear gibi insan ruhunun en karanlık ve derin yönlerini inceleyen büyük trajediler gelir. Venedik Taciri ise bu eserlerin arasında daha farklı bir yerde duruyor. Beş perdeden oluşan bu tiyatro metni, hem komedi hem de dramatik unsurları bünyesinde barındırırken; dostluk, aşk, adalet, intikam, önyargı ve merhamet gibi temaları işliyor.
Öncelikle eserin oldukça akıcı olduğunu söylemeliyim. Tiyatro metni olması nedeniyle olaylar hızlı ilerliyor ve okuyucuyu sıkmıyor. Karakterler arasındaki diyaloglar canlı, olay örgüsü ise merak duygusunu sürekli diri tutuyor. Ancak Shakespeare’ın daha önce okuduğum eserleriyle kıyasladığımda Venedik Taciri’nin biraz daha yüzeysel kaldığını düşünüyorum. Özellikle Hamlet’teki varoluşsal sorgulamalar ya da Othello’daki kıskançlık ve manipülasyonun psikolojik derinliği burada pek hissedilmiyor. Shakespeare’ın kalem gücü yine kendini gösterse de karakterlerin iç dünyalarına daha sınırlı bir şekilde girildiğini söyleyebilirim.
Eserin en dikkat çekici karakteri kuşkusuz Shylock’tur. İlk bakışta hırslı ve intikamcı bir tefeci olarak karşımıza çıksa da karakterin arka planına baktığımızda toplum tarafından dışlanan, sürekli aşağılanan ve inancı nedeniyle ötekileştirilen bir insan görüyoruz. Bu yönüyle Shylock, yalnızca bir kötü karakter değil; aynı zamanda dönemin toplumsal önyargılarının da bir yansımasıdır. Shakespeare’ın onu tamamen kötü ya da tamamen haklı göstermemesi karakteri ilgi çekici hale getiriyor.
Antonio ise dostluğu uğruna her şeyi göze alan fedakâr bir karakterdir. Bassanio’ya duyduğu bağlılık onun en belirgin özelliğidir. Ancak Antonio’nun Shylock’a karşı tavırları düşünüldüğünde karakterin kusursuz bir kahraman
Reklam
Reklam