Memleketi basılıp prensleri öldürüldüğünde Hacı Murat 14 yaşlarında bir genç. Önceleri Ruslar ile birlikte çalışırken, daha sonra Şeyh Şamil ve arkadaşlarının arasına katılmıştır. Daha sonra Şamil ile anlaşamayarak Ruslar'a teslim olduğu yada Şeyh Şamil ile bir plan yaparak Ruslar'a sığınmış gibi yaptığı rivayetleri vardir. (Kitapta da konu belirsiz olmakla beraber ailesini kurtarmak için Şamil'den intikam almak istediği görüştü ağır basıyor)
O dönem Rus subayı olan Tolstoy biraz taraflı olmakla birlikte çok güzel anlatmış Hacı Murat'ın hikayesini.
Hacı Murat hain miydi yoksa dahi bir plan için şehit olmuş bir kahraman mıydı bunu okuyuculara bırakalım.
Ama kitabı okuduktan sonra Diyanet Ansiklopedisi ve Vikipedia gibi kaynakları da okuyarak Hacı Murat'ı tanımakta fayda var.
Dostunun da düşmanının da karakter ve kabileti ile takdirini kazanan bir adamı hayırla yâd etmek bize yakışan olur.
Allah Rahmet Eylesin.
İhtiyar bir Yahudi. Çok inançlı sayılamaz.
O sene hastalığı olmasına ve doktorların tüm ısrarlarına rağmen eşi ve kızını kıramıyor. Soluğu tatilde alıyor.
Hasta ve kendisine dikkat etmeli. En çok da strese dikkat etmeli...
Tatilde çok sevdiği kızının bir adam ile oynaştığını fark edince dünyası başına yıkılıyor. O andan itibaren çalışıp didindiği karısı ve kızı için ne kadar önemsiz ve değersiz olduğunu anlayan ihtiyar adam kendi dünyasına kapanıyor.
Daha dindar, daha duyarsız ve daha ölüm kokan bir hayat...
Ve bir gün hastalığı ameliyat masasında ömrüne son veriyor.
Yaşama nefret beslerken.
Her gün ölmektense bir gün olmek iyidir..