Tüketimin ünlü kişisi, görünüşte farklı kişilik
türlerini temsil etse de tüketimin bütünlüğüne eşit olarak ulaşabilen ve burada
benzer mutluluğu bulan bu insan türlerinin her birini gösterir.
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
Özerk ekonominin zaferi, aynı zamanda onun yenilgisi de olmalıdır. Serbest
bıraktığı güçler, eski toplumların değişmez temeli olan iktisadi zorunluluğu
ortadan kaldırır. İktisadi zorunluluğun yerini sonsuz iktisadi gelişme zorunluluğu
aldığında, kabaca kabul edilmiş olan insanın temel ihtiyaçlarının karşılanmasının
yerine sadece kendi hâkimiyetini sürdürmenin sahte ihtiyacına indirgenen sahte
ihtiyaçların kesintisiz imalâtı geçer. Fakat özerk ekonomi, farkında olmadan
kendisine dayanan toplumsal bilinçdışı'ndan doğduğu ölçüde derindeki
ihtiyaçtan ebediyen ayrı kalır. “Bilinçli olan her şey yıpranır. Bilinçdışı olan
ise değişmeden kalır. Ancak bir kez serbest bırakıldığında o da yıkılıp gitmez
mi?” (Freud).
Değişim değeri ancak kullanım değerinin faili olarak oluşabilmişti, fakat kendi
silahlarıyla sağladığı zafer kendi özerk hâkimiyetinin koşullarını yaratmıştı.
Değişim değeri insanın kullandığı her şeyi seferber ederek ve İnsanî tatmin
üzerinde tekel oluşturarak sonunda kullanımı yönlendirdi.
Gösteri dilinin, övdüğü nesnelerden düzenlediği davranışlara kadar her
seviyede uğradığı aleni nitelik kaybı, gerçekliği dışlayan gerçek üretimin temel
özelliklerinden başka bir şeyin ifadesi değildir: Meta-biçimi tamamen kendisine
eşittir, nicelin kategorisidir. Meta-biçiminin geliştirdiği şey nicel olandır ve
meta-biçimi sadece nicel olanda gelişebilir.
Ayrılmış üretimin ayrılmış olan şeyin üretimi olarak kaydettiği başarı
sayesinde, ilkel toplumlarda temel bir göreve bağlı olan esas deneyim, sistemin
gelişmesinin en yüksek aşamasında, çalışmamaya, yani faaliyetsizliğe doğru yer
değiştirmek üzeredir. Ama bu faaliyetsizlik, hiçbir şekilde üretici etkinlikten
kurtulamamıştır: Faaliyetsizlik üretici etkinliği bağımlıdır, üretimin zorunluluk
ve sonuçlarına endişeli ve hayranlık dolu bir boyun eğiştir; faaliyetsizlik bizzat
üretimin rasyonelliğinin bir ürünüdür.