Bana Nazan Bekiroğlu’nu Tanıtan Kitap
2004 yılında, Türkçe öğretmenim Saim Bey’in elinde görmüş, okumaya heveslenmiş, “Cümleleri, demir leblebi gibi. Okuyamazsın.” demesine aldırmamış, alıp okumuştum. Bu, benim bu kitabı üçüncü okuyuşum.
Kitaptan bahsetmeden önce, tanımayanlar için kitabın yazarından bahsedeyim:
Nazan Bekiroğlu, 1957 Trabzon doğumlu. Eğitim hayatının üniversite hariç tamamını Trabzon’da geçirmiş birisi. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümü mezunu.
“Halide Edip Adıvar Romanlarının Teknik Açıdan İncelenmesi” teziyle doktorasını; “Şair Nigâr Hanım” adlı teziyle de doçentliğini tamamladı. 2001 yılında ise KTÜ’de Profesör olarak görev yapmaya başladı.
Bu kitap, benim yazarla tanışma kitabım. Kitabı okudukça, bu kadar derin ve şiirsel ifadeler kullanan, tarihi ve edebiyatı bu kadar başarılı şekilde aynı potada eriten bir yazara olan merakım arttı.
Kitabın katmanlı ve görünüşte çok anlatıcılı anlatısı, ritmi durağan, cümleleri de “demir leblebi” yapıyor elbet ama, elden bırakılıp da bir daha okunmayan türden bir anlatı değil. Ben de, tüm bu nedenlerle, yazarı araştırmaya niyetlendim.
İşte tam bu noktada biraz sükût-u hayale uğradım. Çünkü yazar hakkında yukarıda yazdığım yaşam öyküsü dışında fazla bir bilgi yok.
Türk edebiyatına bu kadar güzel eserler (Lâ, Nûn Masalları, Yerli Yersiz Cümleler, Mücella, İsimle Ateş Arasında, Nar Ağacı gibi) veren bir yazarın “münzevi” hayatından çıkıp, okuyucuya kendini “hatırlatması” gerekmez mi? Son kitabı “Kehribar Geçidi” bile 5 yıl önce yayınlandı. Yazım, yeni bir eser yaratımı için, bana biraz fazla geldi. Belki şu anda yazar, yeni bir çalışma üzerindedir. Kim bilir?
Son söylediklerim bir “serzeniş” olarak algılanmasın ama “yepyeni” ve “nevi şahsına münhasır” bir Nazan Bekiroğlu kitabı okumanın vakti gelmedi mi?
Aysel Şıxlı - "Arzuların səyahəti"
Yazıçının qələmi mənə hər zaman maraqlı olsa da, yaradıcılığı ilə ilk dəfə bu kitabla tanış oldum. Kitab üç kiçik hekayədən ibarətdir. Uşaq ədəbiyyatı kimi görünsə də, əslində böyüklər üçün də çox şey ifadə edən, hər bir yetkin insanın oxumalı olduğu bir kitabdır. Müəllifin insanı gülümsədən şirin bir dili var. Obrazların danışıq tərzi çox səmimi və təbii olduğundan kitabı sevə-sevə oxudum.
Birinci hekayə kiçik yaşlarında qardaşını itirən və buna görə özünü günahlandıran Asim haqqındadır. Hekayədə uşaqlıq travması almış birinin sarsıntılarından və yenidən ayağa qalxmaq üçün göstərdiyi səylərdən söhbət gedir. Asim özü yaşlarında bir qızla tanış olur. Əvvəlcə onun xəyali uydurması olduğunu düşünsə də, sonradan başqa dünyaya aid olduğunu anlayıb qayıtmasına kömək edir. Daxilən onun gedişini heç istəməsə də, yardım etməli olduğunu dərk edir.
İkinci hekayə rayonda nənə-babası ilə yaşayan Əşrəfin qonşuluğa yeni köçən Nilufərlə tanışlığından bəhs edir. Kitabın ən hərəkətli və gülümsədən hissəsi olan bu hekayədə dialoqlar o qədər təbiidir ki, oxuduqca "uşaqdır da" deyib öz uşaqlığını xatırlayırsan. Müəllif bu hekayədə cəmiyyətdəki təbəqələşmə problemini də göstərib. Əşrəf bu sinif fərqlərindən sıxılıb tənha qalan biridir və hekayə bu problemin uşaq mənəviyyatına vurduğu mənfi zərbəni çox gözəl vurğulayır.
Üçüncü və ən çox bəyəndiyim, ən dramatik hekayə - "İşıq". Hekayə sahibi tərəfindən məcburi şəkildə başqasına verilmiş bir itin dilindən nəql olunur. Dünyaya bir itin gözü ilə baxmaq gülməli səslənsə də, onun hisslərini və sahibinə olan sədaqətini anlamaq çox qəribə idi. Yazıçı onun insanların rəftarından keçirdiyi ağrıları elə gözəl ifadə edib ki, oxuduqca heyvanlara verilən əziyyətləri daha dərindən hiss edirsən. Onların da Allahın
Bazı hikâyeler tam tahmin ettiğin gibi ilerler. Bazılarıysa son sayfada tüm bildiklerini sorgulatır. 🤯
Ters köşeleri seviyorsan, seni sonuna kadar merakta bırakacak 3 kitap önerisini keşfetmeye hazır ol!
Hamının 3-5 sətir rəy yazdığı kitaba mənim dastan yazmağım
Bismillah.
Balaca Qara Balıq 
Samed Behrengi
Əsər uşaqlar üçün nəzərdə tutulsa da, böyüklərə,bəlkə də, uşaqlardan daha artıq xitab edə bilər. Hekayə bir nənənin 12.000 nəvə balığa nağıl danışması ilə başlayır.
Balaca Qara Balıq artıq yaşadığı sudan sıxılıb,o həyatın mənasını bu balaca yerdə qısılıb qocalmağı gözləmək,hər gün mənasızca gəzməkdə görə bilmir. Ona görə məna ilə gəzmək, görmək,dənizi tapmaq lazımdır. Ancaq Qara Balığın başda anası olmaqla dost tanışı,qohum qonşusu, hamısı, onu bu "axmaq" fikrinə görə qınayır. Bu real həyatda aldığımız qərarlara qarşı yaxınlarımızın həvəsöldürücü, qınayıcı nəzər və sözlərinə bir işarədir.
Qara Balıq isə bu qədər söz söhbətə baxmayaraq öz əməlindən dönmür və uzun bir səyahətə çıxır. Bu isə biz insanlara tutdugumuz yoldan dönməmək üçün sanki bir stimul verir.
Qara Balığı tənqid edənlər burada da bitmir,o əvvəlcə həyatın bərki-boşunu görməmiş,valideyninin fikri ilə formalaşan çömçəquyruqların,daha sonra isə necə bu qədər egolu və cahil olduqlarına sübut kimi göstəriləcək ana qurbağanın kinayəli sözlərini dinləməyə məcbur qalır. Bəlkə də,günümüzdə bunu sosial media ilə bağlayan bilərik. Bizi tanıyanlar qədər tanımayanlar da bizi həvəsdən salmağa çalışır,daim mənfi fikir ötürürlər. Sanki özləri bacaramadıqları şeylərin acığını bacarmağa çalışanlardan çıxırlar. Sanki o Balaca Qara Balıq haqlı olsa,indiyə qədər yaşadıqları ömrün puç olmasından qorxurlar.Biz isə Qara Balığın mövqeyindən baxmalı və onun etdiyi kimi bu sözlərə fikir verməməli,ötüb keçməliyik.
Qara Balıq bu görüşdən sonra nəhəng bir xərçənglə rastlaşır. Xərçəng o əsnada bir qurbağanı parçalayıb yeyirdi. Qara Balıq o dəqiqə bu məxluqdan ehtiyat eləməli olduğunu anlayır. Xərçəng onu aldadıb yanına çağırmağa çalışsa da, qəhrəmanımız gözüaçıqdır. Özünün də dediyi kimi "ağlı,
Balaca Qara Balıq Samed Behrengi
Əsər uşaqlar üçün nəzərdə tutulsa da, böyüklərə,bəlkə də, uşaqlardan daha artıq xitab edə bilər. Hekayə bir nənənin 12.000 nəvə balığa nağıl danışması ilə başlayır.
Balaca Qara Balıq artıq yaşadığı sudan sıxılıb,o həyatın mənasını bu balaca yerdə qısılıb qocalmağı gözləmək,hər gün mənasızca gəzməkdə görə bilmir. Ona görə məna ilə gəzmək, görmək,dənizi tapmaq lazımdır. Ancaq Qara Balığın başda anası olmaqla dost tanışı,qohum qonşusu, hamısı, onu bu "axmaq" fikrinə görə qınayır. Bu real həyatda aldığımız qərarlara qarşı yaxınlarımızın həvəsöldürücü, qınayıcı nəzər və sözlərinə bir işarədir.
Qara Balıq isə bu qədər söz söhbətə baxmayaraq öz əməlindən dönmür və uzun bir səyahətə çıxır. Bu isə biz insanlara tutdugumuz yoldan dönməmək üçün sanki bir stimul verir.
Qara Balığı tənqid edənlər burada da bitmir,o əvvəlcə həyatın bərki-boşunu görməmiş,valideyninin fikri ilə formalaşan çömçəquyruqların,daha sonra isə necə bu qədər egolu və cahil olduqlarına sübut kimi göstəriləcək ana qurbağanın kinayəli sözlərini dinləməyə məcbur qalır. Bəlkə də,günümüzdə bunu sosial media ilə bağlayan bilərik. Bizi tanıyanlar qədər tanımayanlar da bizi həvəsdən salmağa çalışır,daim mənfi fikir ötürürlər. Sanki özləri bacaramadıqları şeylərin acığını bacarmağa çalışanlardan çıxırlar. Sanki o Balaca Qara Balıq haqlı olsa,indiyə qədər yaşadıqları ömrün puç olmasından qorxurlar.Biz isə Qara Balığın mövqeyindən baxmalı və onun etdiyi kimi bu sözlərə fikir verməməli,ötüb keçməliyik.
Qara Balıq bu görüşdən sonra nəhəng bir xərçənglə rastlaşır. Xərçəng o əsnada bir qurbağanı parçalayıb yeyirdi. Qara Balıq o dəqiqə bu məxluqdan ehtiyat eləməli olduğunu anlayır. Xərçəng onu aldadıb yanına çağırmağa çalışsa da, qəhrəmanımız gözüaçıqdır. Özünün də dediyi kimi "ağlı,
Эльчин Сафарли – Тут мой дом əsərini oxuyub bitirdim.
Növbəti Elçin Səfərli ürəyi, qələmi, prozası, duyğusu, incəliyi... Müəllifin hər əsərində, hər yazısında, qələmində dəniz, günəş, uşaqlıq xatirələri, bağ mövsümü, nənə və baba ilə bağlı xatirələr , bol-bol sevgi əks olunur.Mən bu yazarı çox sevirəm. Dili çox sadə, axıcı, ürəyəyatımlıdır.Noltalji hisslərlə oxuyuram hər kitabını.
Тут мой дом (Bu mənim evimdir) əsəri bir kişi və bir qadın haqqındadır.
Spoiler:
Əsər Amirin diliylə nəql olunur. Onun 9 yaşı var. Həyatının çətin anındadı. Ana və atası anlaşa bilmir. Uşaq bunu anlamır. Evdə hökm sürən sükut, atasının səssizliyi, anasının qəmginliyi, nənəsinin Amiri və onun balaca qardaşı Əlini təsəlli etməsi və uşaq canı ilə bu yükün altından qalxa bilməməyindən bəhs edir. Amirin uşaqlığı nənə babasıyla Abşeron bağlarında keçir. Abşeronu, dənizi, günəşi, itlərini, nənəsinin yeməklərini çox sevir. Lakin anlamır, böyüklərin bəzi seçim qarşısında qalmalarını anlaya bilmir. Amir böyüyəndə yazıçı olmaq istəyir. Hekayələri yaxşı danışır və yaxşı da yazmağı bacarır.
Uzun sürən sukutdan, anlaşılmazlıqdan sonra bir gün atası iş adı ilə onlarla sağollaşır və evi tərk edir. Amir onun geri qayıdacağına inanır, gözləyir, üzüntüdən xəstələnir lakin atası geri dönmür.Nənəsinin də dediyi kimi, bəzən böyüklər seçim qarşısında qalır, bəzən özlərini seçməyi seçirlər. Bizə onları sevmək və onların yanında olmaq düşür. kitabı oxuduqca Amirin bütün ağrısını hiss elədim. 39 yaşında 9 yaşındakı həyatını nəql edən balaca oğlan ağrı və boşluq ilə böyüyür.. Hissiz, bəzən sevgisiz, bəzən üsyankar amma tək..
Sonda o evinə geri dönür...Özünə qayıtmaq üçün, həyatındakı boşluğu doldurmaq üçün, yaşamaq üçün, var olmaq üçün köklərinə qayıdır. Hər şeyini satır, işini təhvil verir və doğulduğu,
Spoiler!
Sonunda hüngür hüngür ağladığım kitabın sadece kendi düşüncelerimi anlattığım ve elle tutulur hiçbir yanı olmayan incelemesi.
Öncelikle kitabın sonu zaten başından belli ve ben şuana kadar zaten bunun spoilerını yemiştim ama kesinlikle tadından hiçbir şey kaybetmiyor ve benim gerçekten anlamadığım Aslı Arslan nasıl kitap karakterlerine bu kadar insanı bağlıyor ve acı çektiriyor? Be kadın hiç mi insafın yok? Kitapta herkes yaralı kuş gibi, travmalar havada uçuşuyor ve herkes her şeyi o kadar uçta yaşıyor ki.
Aslı Arslan'ın kitaplarındaki bu çocukluk ve anne travmaları o kadar insanın içine işliyor ki hani okurken kendi çocukluğuma gidip gidip geldim, Eftalya'nın sürekli dış görünüşü yüzünden eleştirilmesi, kabul görmeyen ve sevilmeyen -en azından annesi tarafından- çocuk olması çok insanın içine işliyor. Ama insanın asıl içine işleyen kimin hikayesi biliyor musunuz? TABİİ Kİ DE TUGAY'IN. Bak Sokak Nöbetçileri'nde de böyleydi, bence kitabı okuyan çoğu kişiyle asıl ana karakterin Yankı olması gerektiği konusunda hemfikirizdir. Evet Eftalya'nın babası kitapta Krallık'ın bile korktuğu Ölüm Timi'nin kurucusu, gizli belgelere sahip olan burada yazamayacağım en kibar şekilde "ağırlığı" olan bir adamdı ama Hakim Ali hakkında, Tugay ve Giray'ın çocukluğu ve annesi hakkında bazı noktalar yarım kaldı. Eftalya öldüğünde ağlamadım ama birkaç sayfa sonra Tugay ona doğru koşup kurtardığını sandığında Giray'a dönüp "Bu kez geç kalmadım, annemde geç kaldım ama bunda geç kalmadım." dediğinde dayanamayıp hüngür hüngür ağlamaya başladım. Evet şuan kitabı okumayanlar abarttığımı düşünüyordur ama okuyanlar beni kesinlikle anlıyordur.
Ayrıca karakterlerin inadına inadına diktatörlüğün karşısındaki dik duruşuna baktığımda düşünüyorum ve bazen diyorum ki ben asla bu kadar cesur olamazdım. Yani
Dostumun hədiyyəsi
Nəhayət dostum bunu hədiyyə kimi gətirdi. Bu volume içə bağlı da onu deyə bilərəm ki, çox qəlbimı toxundu bəzi hissələri. Xüsusən nənə obrazının yazdığı məktub və nəvəsi ilə söhbət etdiyi hissə. Həyatda bəzi insanlar olur ki, onlar həqiqətən də bizim üçün çox dəyərli olur və onlar üçün əlimizdən gələn hər şeyi etməyə çalışırıq. Özümüzü sırf onlar daha yaxşı olsun deyə zülmə salıb özümüzü itiririk.
Var olan ən yaxın dostum həftəsonu mənə demişdi ki: "Zamin, əgər səninlə uşaqlıqdan dost olmasam, yəqin ki dost olmazdım sonradan. Çünki insanlara qarşı elə rəftar edirsən ki, sanki hər kəs səninlə eyni dəyərləri bölüşməlidir (qarşılıqlı dəyəri nəzərdə tuturdu). Sən insanlara qarşı çox gözlənti ilə dolu olursan. Hər insana özünü açıb tökürsən və nəticədə lüt qalırsan. Həyatında tanış olduğum hər kəsə özündən o qədər çox şey verirsən deyə indi səndə özün üçün bir şey qalmayıb." Bu sözlər məni dərindən yaraladı, amma eyni zamanda da düşündürdü. O haqlı idi. Mən bu cür səhvə tez-tez yol verirəm deyə bu qədər məyus və itmiş hiss edirəm.