İsmet Albert PESSOA
@oldwerther
Kolay bir saadet mi, yoksa insanı yükselten bir ızdırap mı daha iyi? -Yeraltından Notlar-
Altını çizmeye başladığım cümleler o kadar çoktu ki sonunda vazgeçtim.Siyasi bakış açısı,iktidarlar,kitle yönetimi açısından bütüncül bir manifesto.Zihni yırtılma sağlayan ve aynı zamanda siyasi paradigmalara karşı kendi konumumu bulma konusunda son derece rehber bir kitap oldu.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Andrei Tarkovski, filmlerinin anlaşılmasının zorluğuyla bilinen,ancak onu ve filmlerini tanıyıp içselleştirenlerin bir daha vazgeçemedikleri bir deha.Filmlerinin neredeyse tamamını izledim.Hatta Stalker ve Ayna'yı birkaç kez izledim ve herkes gibi çekim tekniklerine,seyirciyle ilişkisine ve özellikle de ritmine hayran olmamak elde değil bu filmlerin.
Buradaki en önemli sıkıntım,verilmek istenen metaforları veya bize hazırlanan sürprizleri çözümleyemedikçe rahatsız olmam ve bunun kendimde bir yetersizlik duygusu oluşturmasıydı.Tarkovski'yi ve onun sinematografisini anlayabilmek amacıyla edindiğim bu kitap ile yönetmenin sinemaya bakışı ve filmlerine dair birinci kaynaktan öğrendiklerim beni yönetmene ve onun sinemasına daha çok bağladı.Yönetmen filmleri ile ilgili özet olarak diyor ki: Metafor aramayın.Sürpriz aramayın.Net bir hikaye,mekanik bir kurgu aramayın.Filmle yoğrulun,bütünleşin ve izlenen bir sahne herkes için farklı anlamlara gelsin.Tarkovski'ye göre oyuncular yönetmenin sözcüsü,fikirlerinin bayraktarı olma-malı;izleyicinin,insanlığın duygularını bağırabilmelidir.Yani yönetmen filmi ortaya çıkartmalı ve onu azat etmelidir.Son olarak bu kitapta gördüm ki;Andrei Tarkovski sadece dahi bir yönetmen değil,felsefe,sanat ve edebiyat alanında da çok büyük bir bilge.Şimdi tekrardan, yeni bakış açısıyla onun filmlerini baştan sarmaya gidiyorum.Hoşçakalın.
"Şimdi yapmamız gereken, yalnızca ikimize özgü bir yeni dil geliştirmek,kurmak,yaratmak.Öylesine ki, bir üçüncü kişi, bizim birbirimize söylediklerimizi işitecek olsa,bunlardan hiçbir şey anlamasın." Mükemmel ilişkinin tanımı kitapta geçen bu alıntıda gizli bence de.Tüm dünyadan,"diğer" tüm insanlardan izole iki kişilik bir dil,anlayış.Yaşamak bize şunu öğretiyor ki gerçekten çoğumuz sevilmekten ziyade anlaşılmak istiyoruz. Çünkü başkaları tarafından anlaşılma ihtimalimiz sevilme ihtimalimizden daha düşük.Ailemiz,dostlarımız,çocuklarımız bizi anlamasalar da sevebilirler, sevgiye doyurabilirler ve bu bizi yalnızlıktan kurtarır görünür.Ancak yalnızlık etrafımızda kimsenin olmaması değil, bizi anlayacak kimsenin olmamasıdır.Düşüncelerimizin,fikirlerimizin,söylediklerimizin -hatta söylemediklerimizin-atmosfere karışıp gitmesinden daha ağır ne olabilir ki insan için?"İlişki" kavramını kendi bakış açısından değerlendiren yazarı okuduğumuzda, ilişkiye niyetlenen insanların ne kadar çetrefilli bir yola girdiklerini görüyoruz.İnsanın kendisine bile yabancı olduğu bir dünyada, başka bir kişi ile bir olması ne kadar da zor ve bu zorluk ne kadar güzel anlatılmış.Kitapta insanı karamsarlığa düşüren şey ise anlaşılmış olmanın/çok iyi anlaşmanın bile bir ilişkiyi kurtarmaya her zaman yetmeyeceğine varan sonuç.Yazar kıskançlık,özgürlük sınırları, ait olma gibi ilişki kavramlarına bakışını mükemmel bir şekilde önümüze sermiş defterinde.İlişkideki "hırlaşma"ların olumlu katkılarını da hissettirmiş:---gerçekten de sevdiğimiz insanla küçük kavgalar,anlaşmazlıklar, küslükler içimize nasıl da "hüzünlü bir keyif "salar (evet üzülürüz ama değişik bir keyfi vardır bu hırlaşmanın)ve sonunda barıştığımızda eskisinden daha da güçlü bağlanırız birbirimize---.Kafka'nın "Milena'ya Mektuplar" ı
"Bir tane arkadaşım bile yok.Benim için bir şeyler hissettiğini zanneden ve üstümden tren geçip ölsem ve cenazem yağmurlu bir günde kalksa üzülebilecek birkaç tanıdık var sadece."Pessoa,yalnızlığını böyle ifade ediyor.Hayatı boyunca yalnızlığından dem vuran Sartre'ın cenazesinde yüz binlerin yürüdüğünü biliyoruz.Pessoa'nın cenaze iştirakçileri ne kadardı bilemiyorum.Bildiğim şey,eşyaya dokunamayışıyla,dünya ile arasında buzlu bir cam olduğunu düşünüşüyle,hayalperestliğiyle, havada yürümesiyle,Pessoa'nın en azından benim yakın dostum olduğudur."Huzursuzluğun Kitabı"nı okuduğumdan beri hiçbir şey benim için eskisi gibi olmadı.Ve şimdi "anlamaktan yoruldum"diyen Pessoa, adeta Dostoyevski ye atıfta bulunarak-Dostoyevski gereğinden fazla bilinçli olmayı hastalık olarak görür-yüksek bilincin insanı ne kadar zorladığını iki kelime ile anlatıverir.Üstelik bu anlam yoğunluğunun yükünü çevresindekilere belli etmeden taşımak da vardır bu zorluğun içinde.Anlaşılır olmak da bayağı gelmektedir ona ve kendi köşesinden,sıradanlık maskesiyle izler olup biteni.Maskeler konusuna girmeyelim,çıkamayız.Zaten bir çırpıda okunabiliyor kitap.Pessoa, dünyadaki muntazam yaşantısına devam eden "ben"i,ona bakarak alay eden ikinci bir "ben" ile sınıyor.
İçinde Özdemir Asaf'ın en sevdiğim; "Onu kırmış olmalı yaşamında birisi. Dinledikçe susması,düşündükçe susması... Tek başına iki kişi olmuş kendisiyle gölgesi, Heykelini yontuyor yalnızlığın ustası" Dizelerini de barındıran kitap. Bana hediye edilirken çok değerli bir dostumun kitabın adına istinaden "Yalnızlık paylaşılmasa da kitaplar paylaşılır." notunu barındıran kitap.İki kişinin bildiği şey nasıl ki sır değilse,yalnızlık da paylaşılsa yalnızlık olmaktan çıkar,büyüsünü yitirir.O halde tüm "Kendi ben'inin sen'i olanlara,her lekeyi kendisiyle çıkaranlara" selam!
