Haziran 1081'de Isfahan sakinleri ve tüm imparatorluk, yeni takvimin üçüncü yilindaydi. Takvim resmen Sultan'in adiyla anilsa da, sokakta ve hatta bazi evraklarda "Ömer Hayyam takviminin su yih" denip geçiliyordu. Böyle bir serefe yasarken nail olabilmis kaç kisi çikardi?
Emek dolu bir inceleme
Semerkant üzerine (spoiler içerir)
Baştan uyarayım, bu yazı spoiler içeriyor. Çünkü bu kitap öyle uzaktan konuşulacak gibi değil. Bir yerden sonra ister istemez içine giriyorsun.
Kitap boyunca önemliDuygu ve Düşünce
Melikşah dönemini ve şahsiyetini tanımlayan temel sütunlar:
1. Devletin Altın Çağı
Melikşah döneminde Selçuklular, sadece askeri bir güç değil, aynı zamanda bir medeniyet merkezi haline gelmiştir. Bu dönemin başarısında, veziri Nizamülmülk ile olan uyumlu çalışması büyük rol oynar. Siyasetname gibi eserlerin yazıldığı, Nizamiye Medreseleri’nin parladığı bir dönemdir.
2. Bilim ve Takvim: Celali Takvimi
Melikşah, bilime ve astronomiye büyük önem verirdi. Ömer Hayyam'ın başında bulunduğu bir heyete, güneş yılına dayalı ve hata payı oldukça düşük olan Celali Takvimi’ni hazırlatmıştır. Bu, o dönem için dünyanın en hassas takvimlerinden biriydi.
3. İmar ve Mimari Faaliyetler
İmparatorluğun dört bir yanında camiler, kervansaraylar, köprüler ve hastaneler inşa ettirmiştir. Özellikle İsfahan'ı başkent yaparak burayı dünyanın en güzel şehirlerinden biri haline getirmiştir. Mimari projelerinde estetiğe ve dayanıklılığa (taş ve ahşabın uyumu gibi) önem verdiği bilinir.
İranlılar arasında Ömer Hayyam bir şairden öte önemli bir matematikçi ve astronomdur. Bunun ne kadar değerli olduğunu analiz etmek elmalarla bilardo toplarını karşılaştırmaya benzeyecektir. Öklid geometrisi, kübik eşitlikler, binam açılımları ve ikinci derece denklemler üzerine çalışmıştır Güneşin hareketlerine yönelik gözlemleri sonucunda edindiği bilgilere dayanarak Selçuk sultanı için bir takvim geliştirir. Bu takvim neredeyse 16. yüzyılda Avrupa'da Katolik Kilisesinin emriyle yapılan Gregoryen takvim kadar doğrudur ve Hayyam yıldızların geceleri gökyüzünde ilerleyişinin eskiden varsayıldığı gibi sabit bir dünyanın etrafında dönmelerinden değil, dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesinden kaynaklandığını söyleyen büyük ihtimalle ilk isimdir.
Çünkü hatıralar, ölümsüzdür...
Ölüm, beni ne köle yapabilir, ne de kral;
