Orhan Bahçevan
@orba
Ağrı’nın Gölgesinde
Ağrı Dağı’nın şahitliğinde Ahmet ile Gülbahar’ın aşk hikâyesidir bu… Kavallar, türküler, beyler, töre, acı, sevda…
Paşa Mahmut Han’ın atı kaybolur ve köylü Ahmet’in kapısına varır. Töreye göre at kime gelirse onun kısmetidir. Gelen atı vermek de giden atı istemek de yiğitliğe, erliğe sığmaz.
Lakin Paşa zalimdir ve gelenek, töre tanımaz. Nefsinin peşine düşer, atı ister. Öfkesi alev, gözü kör, kulağı işitmez olur.
Niceleri araya girer de fayda etmez. Derken Paşa’nın kızı ile Ahmet birbirlerine sevdalanırlar. Bu sevda öfkeyi daha da körükler.
Gülistan Ahmet’i kurtarmak için saçından bir tutamı zindancı Memo’ya verir. Memo, ölüm pahasına saf aşkı için Gülistan’ı kırmaz ve Ahmet’i salar.
Paşa her türlü zulmü, namertliği yapmaya hazırdır. Şart koşar Ahmet’e Ağrı Dağı’nın tepesine varmayı. Giden dönmemiştir Ağrı’nın tepesinden. Vakit geçtikçe dağlıların birlik olup Ahmet’in arkasında durması en son Paşa’yı korkutur.
Ahmet Ağrı’nın tepesine ateşi yakar ama içindeki ateşi diri tutamaz. Şüphe düşmüştür içine, Gülistan’ın kendisini kurtarma pahasına sevdasına leke düşürdüğünü düşünür.
Yaşar Kemal’in şiirsel anlatımı, betimlemeleri, masal ve gerçeği birleştirmiş hali…
Bir o kadar yöresel tat barındıran, doğa ile aşkın iç içe geçtiği bir kitap…
Otoriteye bir başkaldırı, bir olmak zulümden güçlüdür mesajı.
Bazı törelerin toplumu zincirleme sürüklediği kaos ve toplumun birleşmesinin ortaya çıkardığı güç-yaptırım-baskı…
Masal türünü hep çok sevmişimdir, özellikle uyutmak yerine uyandıran masalları.
Aziz Nesin, yine toplumun derinlerindeki maskelenmiş o ahlaki kokuşmuşluğu mizahla önümüze seriyor.
Bir varmış bir yokmuş… Sana varsa bana yokmuş , bana varsa ona yokmuş.
Kiminde az olan kiminde çokmuş. Karnı tok olanın gözü aç , gözü aç olanın karnı tokmuş.
Yeryüzünün bir yerinde lafı bol, işi az bir ülke varmış...
Erecek bir murat, çıkılacak bir kerevet varsa masallardadır; bu dünyada değil. Bizim semtte hiç değil. (Kitabın ruhunu özetleyecek kısım bu cümlelerdir benim için. )
İstanbul’da bir semt ve o semtte yaşayan insanların birbirlerinin ızdıraplarına şahitlik edişleri… Hüzün, yoksulluk, çaresizlik ve daha bir sürü şey.
Yazar, kendi iç sıkıntılarına; belki de acıdan, arabeskten duyduğu hazza kalemiyle şekil veriyor.
Kitabı okurken yer yer kulağımda Ceyhun Yılmaz’dan “Müjgan” şiiri yankılandı, devamlı bir sigara yakılıydı arka planda. Türk filmi tadındaydı öyküler, sonu hep mutsuz.
Çarpıcı betimlemeler, ifade biçimleri ilgimi çekmiştir hep. Tarık Tufan’da da bunu gördüm.
Art arda okunmaktan ziyade aralıklı zaman dilimlerinde okumayı tercih edebilirsiz, böylece kitap sizi boğmamış olur.
Kitabın giriş bölümü ve arka kapak yazısı beklentimi de arttırdı ilgimi de çekti.
Aylin'in aile bağları ağırlıklı olmak üzere çevresiyle ilişkileri, işi, hayalleri, başarıları, kayıpları vs. özetle ölümüne kadar yaşamı yazarın penceresinden anlatılmaya çalışılmış.
Yaşamı boyunca hayatına giren insan, olay ve mekan sayısı oldukça çok. Yaşamı ilginizi çeker çekmez o ayrı ama kitabın akıcı olduğunu söylemek gerekir. Okurken dizi izler gibi hissediyorsunuz. Hep bir olay, aksiyon, hareket.
Peki sevdim mi ? Hayır. Kitapta bir sosyete tayfa pembe dizi havası var ve Aylin'in yaptığı her tercih masumane, taraflı bir şekilde aktarılmış.
Peki anlatılan bu hayata göre kitabın sonu olmuş mu ? Hayır, çok basit kalmış ve ölmesine yakın zaman dilimi çok çabuk geçiştirilmiş. Ben arka kapağı okuyunca sırlı bir ölüm üzerine yoğunlaşacak sanmıştım.
Sonuç itibariyle Ayşe Kulin'in okuduğum ilk ve tek kitabı. Çerez havasında bir biyografi derim.
Söyleşi şeklinde yazılmış, 8 bölümden oluşan akıcı bir kitap. İlber Ortaylı; edindiği tecrübeleri, hayatı bizlerle paylaşıyor. Kişi kendini nasıl yetiştirmeli, nasıl yaşamalı, hangi ülke ve şehirleri gezmeli, ne okumalı, ne dinlemeli, iyi bir şehir nasıl olmalı ve o şehirden nasıl faydalanılmalı, eğitim-gençlik üzerine tavsiyeler vb. konularda zevkli bir şekilde yol gösteriyor.
Kitabı gerçekten keyifle okudum. Hatta okurken İlber Ortaylı’nın sesini duymamak mümkün değil :-) Okurken İlber Ortaylı’nın ne kadar dolu bir hayat yaşadığını, derin bilgi ve yorum gücünü, vizyonunu, en önemlisi hafızasının gücünü görüyorsunuz.
Fakat biraz gerçekçi yaklaşacak olursak, verilen tavsiyelerin bir çoğunu gerçekleştirmek için iyi bir maddi imkana sahip olmak gerekiyor. Bir de kitabı özellikle genç yaştakilerin okuması gerekiyor, zira ben otuzumda okurken bayağı bir gecikmişlik hissi yaşadım hayat adına.
