ÖZGÜRLÜĞÜN SINIRI: İSTEMENİN KÖKENİ, BEDENİN HÜKMÜ VE FARKINDALIĞIN İMKÂNI
I. İnsan Gerçekten Özgür Müdür?
Modern insan kendisini özgür bir varlık olarak düşünmeye eğilimlidir.
Karar verdiğine inanır.
Seçtiğine inanır.
İstediğine inanır.
Hayatına yön verdiğine inanır.
Bu nedenle insanın kendisi hakkındaki en temel varsayımlarından biri şudur:
«"Hayatımın sahibi benim."»
Fakat insan davranışlarına daha yakından bakıldığında bu varsayımın sandığımız kadar sağlam olmadığı görülür.
İnsan birçok şeyi seçebilir.
Fakat seçmeden önce istemek zorundadır.
Ve tam burada özgürlük probleminin merkezi ortaya çıkar.
Çünkü insan yaptığı şeyi nasıl yapacağını seçebilir.
Ama yaptığı şeyi istemeyi seçemez.
Suriye'nin Yeniden Dizaynı: Stratejik Sessizlikten Kurumsal Rehabilitasyona
I. Giriş: Yanlış Soruların Esareti
Buckingham Sarayı'nın altın yaldızlı salonlarında iki adam el sıkışıyor. Biri İngiltere Kralı III. Charles. Diğeri, bundan yalnızca bir yıl önce üzerine 10 milyon dolar ödül konmuş, ABD'nin terör listesinde adı geçen Ebu Muhammed el Şara.
Bu fotoğraf bir soruyu zorunlu kılıyor: Bu nasıl mümkün oldu?
Ortadoğu coğrafyası üzerine yapılan analizlerin büyük çoğunluğu bu soruyu sormaz. Bunun yerine daha güvenli, daha sığ sorularla yetinir: "IŞİD neden bu kadar güçlendi?" veya "Esad neden düştü?" Oysa doğru sorular çok daha rahatsız edicidir: IŞİD kimin işine yaradı? Şara'yı kim, ne zaman ve hangi araçlarla rehabilite etti? Ve tüm bu kaosun sonunda kim kazandı?
Bu makale, Suriye'de yaşananların ne bir tesadüf ne de öngörülemeyen bir "blowback" mekanizmasından ibaret olduğunu savunuyor. Ortada, adım adım ve çok aktörlü biçimde inşa edilmiş bir bölgesel dizayn var. Ve bu dizaynın mimarlarını bulmak için komplo teorisine değil, yalnızca sonuçlara bakmak yeterli.
II. Blowback'ten Öte: IŞİD ve Güç Boşluğu
2003 yılında ABD'nin Irak'ı işgali, sadece bir rejimi devirmenin çok ötesine geçti. Ordular lağvedildi, devletin kurumsal hafızası silindi, onlarca yıllık güvenlik bürokrasisi bir gecede yok edildi. Geriye devasa bir güç boşluğu kaldı. IŞİD bu enkazdan beslendi, büyüdü ve zamanla Suriye iç savaşının yarattığı ikinci boşlukta gerçek bir devlet gibi hareket etmeye başladı.
Buna "blowback" deniyor: Bir müdahalenin, müdahale edenin öngöremediği yıkıcı sonuçlar doğurması. Daha önce de görülmüştü; 1980'lerde Sovyetlere karşı CIA tarafından beslenen Afgan mücahidleri, zamanla El Kaide'ye dönüşmüştü.
Ancak blowback teorisi, IŞİD söz konusu olduğunda kritik bir soruyu
Reklam
Stratejik Sessizlikten Büyük Plana: IŞİD, HTŞ ve Suriye'nin Yeniden Dizaynı
Yanlış Sorulan Sorular
Ortadoğu'ya dair her tartışma, yanlış sorularla başlar. "IŞİD neden bu kadar güçlendi?" diye sorulur, "IŞİD kimin işine yaradı?" diye sorulmaz. "HTŞ lideri Şara nasıl dönüştü?" diye sorulur, "Bu dönüşümü kim, ne zaman ve hangi araçlarla planladı?" diye sorulmaz.
Doğru soruları sormak, doğru cevaplara giden tek yoldur. Bu makale o soruları sormaya çalışıyor.
Birinci Perde: IŞİD ve Stratejik Körlük
2003 ABD işgali Irak'ı paramparça etti. Sadece bir rejim yıkılmadı; ordular lağvedildi, devlet aygıtı çöktü, onlarca yıllık bürokratik hafıza silindi. Geriye devasa bir güç boşluğu kaldı. Bu boşluktan IŞİD filizlendi.
Buna "blowback" deniyor: Bir müdahalenin, müdahale edenin öngöremediği yıkıcı sonuçlar doğurması. Afganistan'da Sovyetlere karşı beslenen mücahidlerin zamanla El Kaide'ye dönüşmesi de aynı mekanizmanın ürünüydü.
Ama blowback teorisi bir noktada duruyor ve yetersiz kalıyor.
IŞİD dört yıl boyunca Suriye ve Irak topraklarında fiilen devlet kurdu. Petrol sattı, vergi topladı, mahkeme işletti. Onlarca ülkeye saldırılar düzenledi; Paris'te, Brüksel'de, İstanbul'da, Kahire'de kan döktü. Ama sınırını fiilen paylaştığı İsrail'e tek bir koordineli, ciddi saldırı düzenlemedi.
Resmi açıklama şu: "Yakın düşman" ideolojisi. Selefi-cihadist gelenekte önce yerel yönetimleri, mürtet saydığı rejimleri devir; sonra İsrail'e yönel.
Ama bu ideolojik açıklama kritik bir gerçeği gizliyor.
IŞİD, İsrail sınırına en yakın olduğu dönemde bile Golan hattında tek bir ciddi operasyon yapmadı. Öte yandan İsrail, IŞİD'e karşı tek bir hava saldırısı düzenlemedi. Üstelik İsrail hastaneleri, IŞİD bağlantılı Suriyeli yaralıları tedavi etti. Buna resmi bir ad bile verildi: "Hayırsever Komşu
Van Gogh tribi
senin bir yolun var, önüne bakar gidersin
bense yolun bitmiş tükenmiş haliyim
benim yeryüzümde açan çiçekler çabuk solar
güneş bir an önce batmak için düşler kurar
senin toprakların verimli, sulak bir arazidesin
benim arazimin her tarafı engebe, azıcık kısmı berrak
oraya ne ekeceğim diye düşünür
ne ekeceğimi bulamadan uykuya dalarım
maskelerin eşiğinde yaşadım
kimliksiz bir şekilde, kiralık eşeğimin üzerinde gideceğim
oyunculuk dersinde sınıfta kaldım
hiçbir zaman geçmek için yollar aramadım
sen büyük, yüce, aklı toplumla özdeş kadın
ben imge yüklü, benzerlik madenimden metafor çıkarırım
sen güçlü, şehvetli, tutkulu kadın
sence imge işçiliğim nasıl?
Fuat Adıgüzel
Fuat Adıgüzel
Zbigniew Herbert şöyle diyor bir şiirinde :
"Çakıl taşı/ Mükemmeldir / Kendisine özdeş / Sınırlarının farkında / Tamamıyla doldurulmuş / Taştan bir anlamla"
İnsan bazen bir çakıl taşı olmak istiyor.
Dostlar hastayım, hava değişimi (soran kişi sayısı: 0)... o yüzden pek okuyamadım, en çok buraya alıntı girmeyi özledim. Yıllardır okumak ve 1000kitap zihnimde özdeş. İyi bir şey mi bilmiyorum ama öyle işte. Neyse, duygusallaştık; ilk defa açık açık güzel şeyler söyledim siteyle ilgili :))
İyi okumalar herkese 🙌🏽
Reklam
Reklam