İdeolojilerin ışığına göz yumanları sloganlar yönetir. Karanlık kinlerin birbirine saldırttığı çılgın sürülerin savaş çığlığıdır, slogan. İlkelin, budalanın, papağanın ideolojisidir. Düşünce ile çığlık bağdaşmaz. Şuurun sesi çığlık değildir. Yabani bağırır, medeni insan konuşur.
İdeolojiler siyaset dünyasının haritaları. Haritasız denize açılınır mı? Ama harita tehlikeli bir yolculukta tek kılavuz olamaz. Pusulaya da ihtiyaç var. Pusula: Şuur. Tarih şuuru, milliyet şuuru, kişilik şuuru. İdeolojilerin peşine takılanlar pusulasızdırlar.
Attila kitabını, bir tarihi roman okuyacağım niyetiyle okumama rağmen tam olarak bir tarihi roman olarak inceleyemem. Bunun en önemli nedeni Peyami Safa'nın bu kitapta da diğer kitaplarına nazaran az da olsa psikolojik tahlile başvurması. Kitabın adı Attila olunca kahramanlık hikayeleri ve savaşlar okuyacağımı düşünmüştüm ama Attila'nın kadınlarla olan münasebetlerini ve duygularını, fikirlerini okumuş oldum fena da olmadı. Yine de P. Safa'dan daha çok savaş sahnesi veya yönetim fikirleri okumayı dilerdim. Bunun dışında sıkıcı olmayan çok da maceradan maceraya koşturmayan, akıcı ve yalın bir dille yazılmış. Gerekli görüldüğü yerlerde de kaynakça belirtilmiş.