İyi insanları kötü insanlardan ayıran kapanması imkânsız bir uçurum olduğu fikri iki sebepten ötürü bir huzur kaynağıdır. İlk olarak, bu fikir kötülüğe öz katarak bir nevi ikili mantık yaratır. Birçoğumuz kötülüğü bazı insanlarda olan, bazılarındaysa olmayan bir mevcudiyet, bir özellik olarak algılarız. Kaderlerinin öngördüğü üzere kötü tohumlar nihayetinde kötü meyveler verir. Bizler Kötülüğü, Hitler, Stalin, Pol Pot, İdi Amin, Saddam Hüseyin ve kitle katliamlarında parmağı bulunan diğer politik liderler üzerinden, yani dönemimizin gerçekten kötü despotlan üzerinden tanımlarız. Halbuki daha sıradan, daha az kötülüklerin de farkında olmalıyız: torbacılar, tecavüzcüler, seks kölesi tacirleri, yaşlılar üzerinden dolandırıcılık yapanlar ve kabadayılık taslayarak çocuklarımızın sağlığını etkileyenler...
Açıkçası bir zihnin niteliği, katlanabileceği gerçeklik dozuyla ölçülür çünkü gerçek hoş ve rahatlatıcı olmak zorunda değildir. Gerçeğin bizi avutacağını ya da koruyacağını sanmak yanıltıcı olur. Tam tersine gerçek bizi sarsar, lime lime eder, acıtır, kötü eder.
Bir koyunun, aslandan korkması olağandır ancak koyun, aslanı koyun yemenin gerçekten çok kötü, utanç verici, çok korkunç bir eylem olduğuna ikna etmeye başlarsa, aslan olmanın ucubelik, anormallik olduğunu, pek iğrenç bir iş olduğunu açıklarsa o zaman aslan acı çekecek, kuzunun kurbanı olacaktır.
“Özgür iraden olduğunu mu sanıyorsun? Karar verdiginde bunun senin kararından kaynaklandığını mı sanıyorsun? Bunu senin yarattığını mı düşünüyorsun? Ya seni harekete geçiren şeyi görmüyorsan? Özgür olduğun fikrine kapılıyorsan nedeni belki de sana karar verdiren şeyi bilmemendir”
“Beatles” (“Bitlz”) qrupunun musiqisi bizim nəsildən olan insanların çoxu kimi mənim də ruhumu oxşayır, çünki yeniyetməliyimi, gəncliyimi, o dövrdə gördüyüm adamları, olduğum yerləri xatırladır. Bir dəfə televiziyada “Beatles” haqqında silsilə müziklə baxdım. Film qrupun tarixçəsini onun “üzvlərinin” təhkiyəsində təqdim edirdi. Seriallardan birində Pol Makkartninin nəql etdiyi bir hadisə məndə çox güclü təəssürat oyatdı.
Bu hadisə “Beatles” qrupunun Nyu-Yorkun Şey stadionuna 50 minlik fanat ordusu toplaması ilə başlayan ikinci Amerika turundan sonra baş vermişdi. Onda “Beatles” üzvləri artıq müntəzəm qastrol səfərlərindən yorulmuşdu. Qrupun sonuncu konserti isə ondan bir il sonra – 1966-cı il avqustun 29-da San-Fransiskonun Kəndlstik-Park stadionunda keçirilmişdi.
Qrup üzvləri Pol Makkartni, Corc Harrion və Rinqo Star bir masa arxasında əyləşib söhbət edirdilər. Qastrol səfərlərinə son qoymaq qərarlarının səbəblərini açıqlayırdılar:
– Biz bir qrup kimi getdikcə zəifləyirdik, fanatlarımız isə ara vermədən çığırırdı, – Pol dedi. – Əlbəttə, onların bizi sevməyi yaxşı haldır, amma biz öz səsimizi eşidə bilmirdik.
Bu cümlələr məni ildırım kimi vurdu. Onlar öz musiqilərini eşitmirmiş. Onda isə musiqi mənasını itirmiş. Ona görə studiyaya qayıdıb o musiqini, itmiş səsləri tapmağa çalışmışdılar.