Sanayi devrimini yasayan ve Rönasans hareketini icine sindiren Avrupa devletleri hâlâ genis ve zengin olan İmparatorluk topraklari üzerinde yasayan genis nüfusu pazar olarak kullanma firsati yakaladilar.
Rönasans düşüncesinin en temel özelliği insanın her türlü bağlılıktan sıyrılarak, kendisine dayanıp kendisini bulmasıdır.
Kitap haricî Fatih zamanı aydınlanma şiirleri 15.yüzyıl
Keşfet nikabını yeri göğü münevver et,
Bu alem anasırı firdevs-i envar et,
Depret lebini çüşe getir hacz-i Kevser’i,
Anber saçını çöz bu cinanı muattar et,
Hattın berat verdi saba yeline dedi,
Tez er Hatay’a Çin’i tamam et müseehhar et.
Zeynep Hatun
Türkçesi:
Öğren bilinmeyeni aydınlat ışığınla,
Dünya’yı ve Cennet bahçelerini
Çoştur sözlerinle cennet ırmaklarını
Çöz saçlarını yayılsın Dünya’ya konu
Duyur Hatay’dan Çin’e kadar
Yazdıklarını bir rüzgar hızıyla
Zeyneb Hatun
(Bir Rönasans yapmak isteyen Fatih zamanında yaşayan Zeynep Hatun aydınlanma ile ilgili şiirler yazmıştır.Fatih’in rönesansı daha sonra herşeyi bilen ve hükümler veren ulema(Adı konmamış bir nevi papalık)tarafından özellikle oğlu Beyazıt tarafından yok edilmiştir.)
En belirleyici özelliği dinden (insan icadı yorumlar)bağımsız bir kültür inşa etmek ve insanın merkeze alındığı bir paragdigma ekseninde insan ve dünya ile ilişki bir felsefe kurmak olan Rönasans hümanizmi bilime ve insan aklına affettiği değere bağlı olarak,daha sonra zuhur edecek olan bilimsel paradigmaya olan katkısı sebebiyle aynı zamanda seküler yani dünyevi bir kültürün doğuşunun da habercisi olarak görülebilir.
(Tanrının insanda olduğunu kabul etmeyen Ulema(Dinler adına konuşan Alimler)yüzyıllarca putperest aklı ile insan icadı dinler ve yorumlar inşa etmiş kendi görüşlerine uymayanı din dışı (gavur)ilan etmiştir.Papa sadece Vatikan’da değil,İslam dininde de Papa’dan farksız olan onun gibi hareket eden Papa gibi insan üstü görünmek isteyen ve yorumlar yapanlar çok fazladır.Oysa insan’ın özelliği hata ve günah işleyebilecek kusurlu olması ve tövbe etmesidir.Napıyorlar Menzil’de Allah adına tövbe alıyorlar sanki Allah onu yetkili kılmış gibi.Kişi kendinden sorumludur başkasından değil.Din Nasihattır.
Batı'da gözlem ve deney metodlarının öncüsü olan Arapça'da öğrenmiş Roger Bacon'un(1214-1294)Arap dili ve bilimlerini öğrenmenin kendi çağdaşları için hakiki bilgiye erişmenin tek yolu olduğunu yazmış olması dikkate şayandır. Bacon'ın perspektife ayrılmış olan Opus Majus'unun 5. bölümü batıların Alhazen diye bildikleri İbnül Heysem'in(956-1032) Optik adlı eserinin tercümesidir. İslam bilimi ve bundan doğan teknikler, Batıdaki Rönesans biliminin ana kaynağıdır.
Ünlü tarihçi Arnold J. Toynbee onun için, "Kemal Atatürk, Batı'da yüzyıllar içinde yapılan Rönasans'ı reformları, 17. yüzyılın laik devrimini, Fransız Devrimi'ni, Sanayi Devrimi'ni hepsini birden kısa ömrü içinde gerçekleştiren çok büyük insan!"demiştir.