Hasan Ali Yücel Klasikleri Tam Listesi
No Kitap Adı Yazar
I Ütopya Thomas More
II Devlet Platon
III Denemeler Montaigne
IV Poetika Aristoteles
V Söylevler Cicero
VI Tragedyalar Sophokles
VII Hamlet William Shakespeare
VIII Faust Goethe
IX Kendime Düşünceler Marcus Aurelius
X İlahi Komedya Dante Alighieri
XI Prens Machiavelli
XII Gargantua François Rabelais
XIII Candide Voltaire
XIV Toplum Sözleşmesi Jean-Jacques Rousseau
XV Türlerin Kökeni Charles Darwin
XVI Seçme Öyküler Anton Çehov
XVII Don Quijote (2 Cilt) Cervantes
XVIII Ölü Canlar Nikolay Gogol
XIX Madam Bovary Gustave Flaubert
XX Karamazov Kardeşler Dostoyevski
XXI Savaş ve Barış (2 Cilt) Lev Tolstoy
XXII Kırmızı ve Siyah Stendhal
XXIII Gureba-yi Laklakan Ahmet Haşim
XXIV Mai ve Siyah Halid Ziya Uşaklıgil
XXV Eylül Mehmet Rauf
XXVI Şehir Mektupları Ahmet Rasim
XXVII Mürebbiye Hüseyin Rahmi Gürpınar
XXVIII Sergüzeşt Samipaşazade Sezai
XXIX Kiralık Konak Yakup Kadri Karaosmanoğlu
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
BİLGİ FELSEFESİ
Felsefenin, insan bilgisinin kaynağını, sınırlarını, geçerliliğini ele alan dalına bilgi felsefesi denir. O, belli bir bilgi türünü değil de, bilen özne ile bilinen obje arasındaki ilişki ile ortaya konulan bilgi sürecini genel olarak ele alır; bu sürece giren tüm öğeleri inceler.
İnsanın sahip olduğu akıl, sezgi gibi yetilerinin insan zihninde olup olmadığı, varsa görünüşleri ve ötesindeki varlığı bilmemize imkân verip vermeyeceği gibi problemler ve bunların çözümlerini araştırır.
1. Bilgi Kuramının Temel Kavramları
a. Doğruluk
Bir düşünceyi dile getiren yargının gerçek ile uyuşmasıdır. Bilginin nesnesiyle çakışmasıdır.
“Ankara başkenttir” yargısı doğru, “İstanbul başkenttir” yargısı doğru değildir. Bu yargılardan birincisi gerçeği dile getirir, diğeri getirmez.
b. Gerçeklik
Gerçeklik, varlığın insan zihninden bağımsız olarak var oluşunu temsil eder. Su, Dünya, Güneş, çiçek var olan birer gerçeklik örneğidir.
Kaf Dağı’nın, devlerin, yedi başlı ejderhanın gerçekliği yoktur. Gerçeklik, bir şeyin varoluşuyla ilgili, doğruluk ise bilginin bir özelliğidir.
Yargının gerçekliği dile getirip getirmemesine bağlıdır. Buna göre “Dünya” gerçek, “Dünya dönüyor” yargısı ise doğrudur.
c. Temellendirme
Bir iddiayı savunmaya yönelik olarak mantıksal gerekçelerin tutarlılık içinde ortaya konulmasıdır. Filozofların yaptıkları, iddialarını savunmak için temel dayanaklarını ortaya koyarak görüşlerini temellendirmektir.
Bilginin insan zihninde doğuştan yer aldığını savunan bir filozof, bu görüşünü temellendirmek durumundadır. “Benim kanaatlerim öyle olduğunu bildiriyor” şeklinde kestirme cevaplarla görüşünü savunamaz.
2. Bilgi Felsefesinin Temel Soruları
Gorgias: Epistemolojik Eleştiri
*
.. Felsefe tarihinde Gorgias, Parmenides'in var olma doktrinine getirdiği köklü eleştiriyle hatırlanır. Gorgias, Zenon'un Parmenides'i savunmasına izin veren mantık karşıtı argümanın (bir tezi savunmak için tam tersi tezin imkânsızlığını kanıtlamak) aynısından faydalanarak şunları kanıtlar:
*
(1) Ne var olma ne de var olma, hiçbir şey yoktur: Nitekim var olmaya birlik ve çoğulluk gibi birbiriyle çelişkili nitelikler atfedilebilir; ayrıca var olmayan şeylerin olmadıkları şeyler oldukları söylenebilir, dolayısıyla var olmayı var olmamaktan ayırt etmenin bütün yolları ortadan kalkmış olur.
*
(2) Gerçeklik var olsa bile onu anlamak mümkün değildir: düşünülen şeyler var olsaydı, uçan insan gibi sahte şeyler de var olurdu.
*
(3) Onu anlamak mümkün olsa bile başkalarına aktarılamaz, çünkü kelimeler şeyler değildir ve bir ismi söylemek o şeyi söylemekten farklıdır.
Böylelikle kendinde var olma, evren anlamında doğa ve epistemolojinin (yani bilginin bilimi) ve aktarılmasının ihtimali tartışmaya açılmış olur.
*
TANRILAR ÜZERİNE:
*
Dinsel Agnostisizm
*
Yunan çoktanrıcılığı köktenci değildir ve bir miktar düşünce özgürlüğüne izin verir. Ancak böyle olması, Sokrates'in ölüme mahkûm edilmesinin nedenlerinden birinin teolojik olmasına engel teşkil etmez. Dolayısıyla ''dinsizliğe'' gelince bir sınır söz konusudur ve belli ki birden fazla Sofist o sınırı aşmıştır. Nitekim Protagoras şöyle der: ''Tanrılar konusunda, olup olmadıklarını bilmeme imkân yok. Bilmemize mani olan bir çok engel söz konusu: bir yandan konunun müphemliği, diğer yandan insan hayatının kısalığı var'' (DK 80 B 4).
Protagoras bu agnostik tutumundan dolayı MÖ 430 civarında dinsizlikle suçlanıp yargılanır ve mahkeme sonucunda, gelenekler doğrultusunda sürgüne mahkûm edilir ve eserleri
_Napolyon Bonapart_
_Devlet, benim.
_Para, para, para. (Başarının sırrı)
_Felaketlerin üstünde dimdik oturan insan soylu ve cesurdur.
_Gerçekler, büyük ruhlu insanları besler, küçük ruhları ise yaralar.
_Yapıcı eleştiri, akıllı insanları güçlendirir. Ahmakları öfkelendirir.
_Düşmanınız hata yaparken araya girmeyin.
_İki şey dünyaya hükmeder; biri kılıç, diğeri düşünce. Kılıç, eninde sonunda düşünceye yenilir.
_En iyi lider, en iyi umut taciridir. Bir general aynı zamanda bir şarlatan olmalıdır. İnsanlar hayalleriyle idare edilirler. Yönetim sanatı, görülmesinde yarar bulunmayan şeyleri görmeye dayanır.
_Vatanını kurtaran insan hiçbir kanunu çiğnemiş sayılmaz.
_Milletleri kendi arzuları hilafında kurtarmak lazımdır.
_Bağnazlığı kökünden yok etmek için uyutmak gerekir.
_En tahammül edilmez zorbalık, küçük adamlarınkidir.
_Dünyada taklit edilemeyen tek şey cesarettir.
_Dünya çok acı çekiyor. Ama kötü insanların şiddetinden değil, iyi insanların sessizliğinden.
_En güzel savaş, insanın kendi öz varlığı ve tutkularına karşı giriştiği uğraştır.
_Ölüm hiçbir şeydir ama şerefsiz yaşamak her gün ölmektir.
_Savunma halinde olan bir birlik yenilmeye mahkumdur; bu askerlik sanatının bir aksiyonudur.
_Üç gazete, beni yüz sancaktan daha çok korkutur.
_Yenile yenile yenmesini öğrendim.
_Tanrı en iyi topçu birliğinin yanında yer alır
_Hissiz kalmaktansa kahveyle acı çekmeyi tercih ederim.
_Zafer; savaşta kovalayan, aşkta ise kaçan erkeğindir.
_Her zafer zafer değildir, her yenilgi de yenilgi değildir.
_Bir tek düşmanla sık sık dövüşmemelisin, yoksa ona bütün savaş sanatını öğretirsin.
_Dahiler, çağlarını aydınlatmak için yanmaya mahkum gök taşlarıdır.
_Süngü ile her şeyi yapabilirsiniz; fakat tek bir şey yapamazsınız, üstüne oturamazsınız.
_Gerektiğinde aslan postundan çıkıp tilki
Platon Okuma Listesi*Felsefe-Düşünce
Platon’un çevirmenlerinden biri olan Robin Waterfield’ın Plato of Athens: A Life in Philosophy (2023) kitabının ilk sayfalarında Platon metinlerinin bir sıralamasını görünce, bu metinlerden hangilerinin Türkçeye kazandırılmış olduğunun bir listesini yapmak istedim. Sıkça sorulan “Platon’un X diyaloğunu hangi çeviriden okumalıyım?” sorusuna da toplu bir yanıt vermiş olurum.
Tipik olarak 9 tetraloji (dörtlü) olarak tasnif edilen 36 Platon metninden (35 diyalog+1 mektuplar) hepsinin Platon’a ait olmadığını biliyoruz. Ancak hangilerinin Platon’a kesin olarak ait olmadığı konusunda tartışmalar var. Waterfield 28 metnin kesinlikle Platon’a ait olduğunu; geri kalan Alkibiades II, Kleitophon, Epinomis, Hipparkhos, Erastai (Amatores), Minos ve Theages diyaloglarının ise Platon’a ait olup olmadığının tartışmalı olduğunu ileri sürer. Mektuplar konusunda da benzer tartışmalar sürmektedir.
Burada verdiğim liste, Türkçede tercih ettiğim Platon çevirileridir. Bazı metinler zamanla farklı yayınevlerinden yayımlanmıştır.
1. Devlet, Hüseyin Demirhan, Islık / (İlk 4 kitap için: Azra Erhat, vd., MEB)
2. Devlet Adamı, Emre Karatekeli, Doğu Batı
3. Euthyphron, Güvenç Şar, Kabalcı
4. Gorgias, Sema Rifat & Mehmet Rifat, TİBKY
5. Ion, Nihal Petek Boyacı, Kabalcı
6. Kharmides, Büşra Akkökler Karatekeli, Doğu Batı
7. Kleitophon, Eyüp Çoraklı, Alfa
8. Kratylos, Erman Gören, Dergâh
9. Kritias, Özgüç Orhan, Fol
10. Kriton, Eyüp Çoraklı, Alfa
11. Lakhes, Özlem Sinal, Pinhan
12. Lysis, Nihal Petek Boyacı, Alfa
13. Menon, Özlem Sinal Bayoğlu, Pinhan
14. Parmenides, Saffet Babür, İmge
15. Phaidon, Nazile Kalaycı, Kabalcı
16. Phaidros, Birdal Akar, BilgeSu
17. Philebos, Özgüç Orhan, Fol
18. Protagoras, Özgüç Orhan, Pinhan
19. Savunma (Sokrates’in Savunması), Erman Gören, Alfa
20. Sofist, Ömer Naci