Bu hikayeyi daha önce İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar'da da okumuştum. Aslında çok az sayfada bir dönemi özetlemiş. Her yazdığı hikaye değil bazıları gerçek. Zweig bir Alman. Yani biraz ondan biraz bundan her yerde bir insan. Şimdi. Rusya o dönem karışıktı ve savaştan bitkin düşmüştü; tıpkı son dönem Osmanlı gibi. BENCE. Çar devrilmişti ama yeni hükümet savaşa devam ediyordu. Lenin İsviçre'de sürgündeydi haliyle ve Rusya'ya dönüp devrim yapmak istiyordu ancak yollar maddi manevi kapalıydı. İki cephede birden savaşan Almanya, (Fr+İng), Rusya'yı savaşın dışına itmek için Lenin'in radikal fikirlerini ve savaşı bitirme vaadini kullanmak istedi. Savaşı bitirmek olmasa da Rusları aradan çekebilirdi. Almanlar, Lenin'i Rusya içini karıştıracak ideolojik bir silah olarak gördü ve onu gizlice mühürlü bir vagona bindirip Rusya sınırına taşıdı. İşte bu hikaye o treni anlatıyor. Mühürlü tren bir mermi. Sonuçta Almanların planı tuttu, Lenin ülkesine ulaşıp devrimi yaptı galiba Ekim devrimiydi adı ve Rusya'yı savaştan çekerek Doğu Cephesi'ni kapattı. Burada Alman gözüyle Almanlar için önemi var ama aslında Osmanlı için de bir nefes oldu diyebiliriz. Çünkü orada açık bir sürü cephemiz vardı. En azından Kafkas cephesinde nefes aldık belki. Bu söyleyeceğim kitapta yazmıyor ama sonuçta Lenin başa geçinince, Rusya'nın yaptığı gizli anlaşmalar ortaya çıktı, boğazları nasıl paylaştıkları ortaya çıktı. 1918'in başında Lenin'in Rusyası ile Osmanlı'nın da içinde bulunduğu İttifak Devletleri arasında Brest-Litovsk Antlaşması imzalandı. Herkes bilir. Rusya savaştan çekilirken, daha önce Osmanlı'dan aldığı Kars, Ardahan ve Batum'uOsmanlı’ya geri iade etti. Ne selaseydi unuttum şimdi. Savaşı kaybetmemeye engel değilse de bizim açımızdan da sonuçları oldu. Zweig bizi de yazsaydı okumak
Yarım Kalmışlık
Bitirdiğim zaman kitabı “ee devamı nerede?” demiştim. Sürekli bir gizem ve merak aşılanıyor ancak sonu havada kalmıştı. İlk bitirdiğim zaman bu duruma çok sinirlenmiştim ancak kendi kafamda kitabın sonunun nasıl yazardım diye düşündüm. Bunu düşündüğüm an kitabı okuduğum anlardan daha kıymetliydi benim için.
Korku
Korku’da Irene Wagner’in yaşadığı yasak ilişki, aslında bir olaydan çok bir ruh çözülmesinin başlangıcı gibi. Avukat Fritz’in eşi olan Irene, ilişkinin ortaya çıkma ihtimaliyle adım adım korkunun içine çekiliyor. Her an yakalanacakmış hissi, her bakışı bir suçlama gibi algılaması, kapı çaldığında irkilmesi… Bunların hepsi korkunun zihinde nasıl çoğaldığını gösteriyor. Zweig, korkunun insanı dış dünyadan önce kendi iç dünyasında esir aldığını çok güçlü bir şekilde hissettiriyor. Irene’nin yaşadığı gerilim insanı en çok yıpratan şeyin, başına gelecek olan değil; olma ihtimalini durmadan zihninde büyütmesi olduğunu açık bir şekilde gösteriyor.
Okurken, "Yaşamak için ne kadar az zamanımız kaldı?" sorusunu iliklerinizde hissediyorsunuz. Zweig, dışarıdaki toplumsal vahşet ile içerideki o "tek kişilik, tek gecelik" aşkın yarattığı tezatı öyle ustaca işliyor ki, kitabın kapağını kapattığınızda dışarıdaki dünyanın gerçekliği bir anlığına bulanıklaşıyor. Eğer hayatın geçiciliğine ve sevginin o çaresiz, hırçın gücüne dair bir şeyler okumak istiyorsanız, bu öykü tam size göre. Zweig yine yapıyor yapacağını; kalbinizin tam ortasına, o incecik ama derin iz bırakan kalemini saplıyor.
~yorum
Zweig okumayı çok severim ve çoğunu okudum. Bu kitabı maalesef pek sevemedim. Sürekli Yahudi tarihini okumak beni biraz sıktı. Odaklanmakta zorlandım. Bir şamdan uğruna bir halkın yaşadığı acıları okuyoruz. Kısacası sevemedim.
Bazı kitaplar vardır; sayfalarını çevirirken sadece okumazsınız, yazarın acısını kendi ruhunuzda hissedersiniz. Rahel, Tanrı’yla Hesaplaşıyor, tam olarak böyle bir deneyim. Öyle süslü cümleler veya uzaktan yapılmış felsefi çıkarımlar aramayın burada; karşımızda sadece çıplak bir acı ve o acıya cevap vermeyen bir sessizlik var.
