Stoik fəlsəfənin Fortuna (Tale), Fatum (Qədər) və Providentia (Tanrısal Öngörü) anlayışları haqqında olan, antik dövrdən günümüzə gəlib çatan ən mühüm mətnlərdən biri sayılan "De Providentia", ritorika sənətinin incəlikləri ilə işlənmiş üslubu sayəsində hər şeydən əvvəl klassik bir ədəbiyyat əsəridir.
Məzmununun stoik əxlaq prinsipləri ilə zəngin olması, Tanrı ilə insan arasındakı münasibətləri ətraflı şəkildə araşdırması, yaxşı və pis anlayışlarını aydın ifadələrlə izah etməsi, həyat və ölüm məsələlərinə yanaşması baxımından bu əsər qədim Romadan günümüzə qalan nümunəvi bir əxlaq fəlsəfəsi mətnidir.
İnsan ağlı kainatı, Tanrını, insanı, yaxşılığı, pisliyi, təbiəti, qədəri, taleyi, talesizliyi, səbir etməyi, həyatı və ölümü sorğuladıqca, ədəbiyyatla fəlsəfəni bir araya gətirən "De Providentia" səmimi dili ilə ona sonsuza qədər işıq tutacaqdır.
Qısa olaraq kitab nə deyir?
Seneka bu əsərdə əsasən belə bir suala cavab axtarır:
"Əgər kainatı ağıllı və ədalətli bir Tanrı idarə edirsə, niyə yaxşı insanların başına pis hadisələr gəlir?"
Onun cavabı budur ki:
Çətinliklər və əzablar həmişə cəza deyil.
Güclü və fəzilətli insanlar sınaqlarla möhkəmlənirlər.
Xarici hadisələrdən çox, insanın onlara münasibəti vacibdir.
Qədərdən qaçmaq mümkün deyil, amma ona ləyaqətlə yanaşmaq mümkündür.
Həqiqi xoşbəxtlik sərvətdə və rahatlıqda deyil, xarakterdə və müdriklikdədir.
Bu səbəbdən "Tanrısal Öngörü (De Providentia)" Stoik fəlsəfənin ən vacib əsərlərindən biri hesab olunur və xüsusilə həyatın ədalətsiz göründüyü dövrlərdə insana fərqli baxış bucağı qazandırır
"Söyüdlü Arx" İlyas Əfəndiyevin qələmindən oxuduğum üçüncü əsər idi və yenə də əvvəlkilərdə olduğu kimi bu əsəri də çox bəyəndim. Diqqətimi çəkən ən maraqlı məqamlardan biri də o oldu ki, oxuduğum hər üç əsərdə baş obraz qadındır. Yazıçının kişi olmasına baxmayaraq, qadınların daxili dünyasını, düşüncə və hisslərini bu dərəcədə məharətlə işləməsinə heyran qalmamaq mümkün deyil. "Söyüdlü Arx" əsərində baş obraz Nuriyyədir. Onun saflığını, ülvi hisslərini, təmiz və geniş qəlbini, incə və mülayim xarakterini çox sevdim. Amma oxuduqca onun çəkdiyi iztirablar mənim də qəlbimi göynədirdi. Düşünürəm ki, bir insan üçün bu dərəcədə fədakarlıq etmək, əslində, özünü incitməkdir. Nuriyyənin böyük ürəyi ilə yanaşı, nə qədər ağıllı bir qız olması da diqqətimdən yayınmadı. O, özünü Murad və onun ailəsi üçün fəda etməkdən savayı, Səadətə də ən düzgün yolu göstərdi. Doğrudan da, cəmiyyətdən ayrı düşən insanlar həyatdan da kənarda qalırlar. Səadətin hissləri bayağılığa bürünmüşdü. Mənasızlığa yuvarlanan bir həyatda hansısa dərin və ali hisslərdən söhbət gedə bilməz. Əsl insan kimi yaşamaq və zəhmətin bəhrəsini görmək üçün mütləq bir fəaliyyət lazımdır. Yoxsa ancaq özünü düşünməklə, ətrafındakı insanlara fayda vermədən xoşbəxt olmaq mümkünsüzdür. Bunun üçün ilk öncə istək, sonra isə insanlarla yaxın olmaq, başqalarına can yandırmağı bacarmaq və cəmiyyətin bir parçasına çevrilmək lazımdır. Yalnız bu zaman insan nələr edə biləcəyini görməyə başlayır. Var-dövlət sahibi olmaq günümüzü fərəhli keçirməyə kifayət etmir. Mədəni və mənalı həyata can atmayan insan bu sərvəti ancaq yeyib-yatmağa sərf edəcək ki, bu da zövqsüz həyat tərzi deməkdir. Bayağılıqdan qurtulub ali mərtəbələrə yüksəlmək üçün həyata qaynayıb-qarışmaq və taleyin açdığı yollarla yürüyərək məna qazanmaq lazımdır. Səadətin
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
İlyas Əfəndiyevin bu əsəri mənə keçən il oxuduğum Çingiz Aytmatovun "Cəmilə" povestini xatırlatdı ( 
Cengiz Aytmatov , 
Cemile ). Hər iki əsərin ruhunda bənzər bir abu-hava var və mən "Cəmilə"ni bəyəndiyim kimi, bu əsəri də çox bəyəndim. Kitabı bitirdikdən sonra Adil və Səriyyə obrazları haqqında uzun-uzadı düşündüm. Daha əvvəlki bir yazımda "Yaxşı insan olmaq kifayət edirmi?" sualını vermişdim ( #299581303 ). Bu əsəri oxuyarkən də özümə çoxlu suallar verdim: Səriyyə niyə belə etdi? Adilin taleyi niyə belə gətirdi? Səriyyəni o vəziyyətə gətirən düşüncələrin kökündə nə dayanırdı? Adil Səriyyənin sevgisini bərpa etmək və ya yaşatmaq üçün nə edə bilərdi? Adilin bu vəziyyətdə bir çıxış yolu vardımı, yoxsa o, artıq çoxdan uduzmuşdu?
Əsərin xülasəsini verməyəcəyəm ki, yazını oxuyanlar üçün spoiler olmasın. Bəlkə bu təhlildən sonra kimsə kitabı oxumaq istəyər. İnsan o qədər mürəkkəb varlıqdır ki, Adilin düşdüyü vəziyyətdə istənilən adam hər hansı bir hərəkəti edə bilərdi. Məsələn, qatil ola bilərdi. Adil sevdiyi Səriyyəni yaxud buldozerçi Qəribcanı öldürə bilərdi. İnsan mürəkkəb olduğu qədər, həyat da mürəkkəbdir. Bizə hansı taleyi yaşadacağını əvvəlcədən bilə bilmərik. Bəzən insan heç bir səhvi olmadan xoşbəxtliyin zirvəsindən yuvarlanıb uçurumun ən dibinə düşə bilər. Xoşbəxt bir həyat bir anda məhv olmuş bir ömürlə əvəzlənə bilər.
Bu əsər mənə çox təsir etdi. Bəlkə də düşüncələrim birmənalı qarşılanmayacaq, amma mən özümü həm Adilin yerinə qoyub onun ağrısını hiss etməyə, həm də Səriyyənin pəncərəsindən baxıb onu anlamağa çalışdım. Əvvəlcə bir qadını tam anlamağın çətinliyini nəzərə alıb Səriyyənin yerində olmağa bir az çəkindim, lakin onun haqqında düşündükcə daxili dünyasına nüfuz
Cengiz Aytmatov , Cemile ). Hər iki əsərin ruhunda bənzər bir abu-hava var və mən "Cəmilə"ni bəyəndiyim kimi, bu əsəri də çox bəyəndim. Kitabı bitirdikdən sonra Adil və Səriyyə obrazları haqqında uzun-uzadı düşündüm. Daha əvvəlki bir yazımda "Yaxşı insan olmaq kifayət edirmi?" sualını vermişdim ( #299581303 ). Bu əsəri oxuyarkən də özümə çoxlu suallar verdim: Səriyyə niyə belə etdi? Adilin taleyi niyə belə gətirdi? Səriyyəni o vəziyyətə gətirən düşüncələrin kökündə nə dayanırdı? Adil Səriyyənin sevgisini bərpa etmək və ya yaşatmaq üçün nə edə bilərdi? Adilin bu vəziyyətdə bir çıxış yolu vardımı, yoxsa o, artıq çoxdan uduzmuşdu?
Əsərin xülasəsini verməyəcəyəm ki, yazını oxuyanlar üçün spoiler olmasın. Bəlkə bu təhlildən sonra kimsə kitabı oxumaq istəyər. İnsan o qədər mürəkkəb varlıqdır ki, Adilin düşdüyü vəziyyətdə istənilən adam hər hansı bir hərəkəti edə bilərdi. Məsələn, qatil ola bilərdi. Adil sevdiyi Səriyyəni yaxud buldozerçi Qəribcanı öldürə bilərdi. İnsan mürəkkəb olduğu qədər, həyat da mürəkkəbdir. Bizə hansı taleyi yaşadacağını əvvəlcədən bilə bilmərik. Bəzən insan heç bir səhvi olmadan xoşbəxtliyin zirvəsindən yuvarlanıb uçurumun ən dibinə düşə bilər. Xoşbəxt bir həyat bir anda məhv olmuş bir ömürlə əvəzlənə bilər.
Bu əsər mənə çox təsir etdi. Bəlkə də düşüncələrim birmənalı qarşılanmayacaq, amma mən özümü həm Adilin yerinə qoyub onun ağrısını hiss etməyə, həm də Səriyyənin pəncərəsindən baxıb onu anlamağa çalışdım. Əvvəlcə bir qadını tam anlamağın çətinliyini nəzərə alıb Səriyyənin yerində olmağa bir az çəkindim, lakin onun haqqında düşündükcə daxili dünyasına nüfuz
The Wonderful Wizard of Oz by L. Frank Baum tells the story of Dorothy, a young girl who lives in Kansas and is suddenly carried away by a cyclone to the magical land of Oz. After her house accidentally kills the Wicked Witch of the East, Dorothy learns she must travel to the Emerald City to ask the Wizard of Oz for help returning home. Along the way, she meets the Scarecrow, who believes he lacks a brain; the Tin Woodman, who longs for a heart; and the Cowardly Lion, who wishes for courage. The group travels together, facing various challenges before finally reaching the Wizard. He promises to help them only if they defeat the Wicked Witch of the West, which Dorothy ultimately does. However, when they return, the Wizard is revealed to be an ordinary man using illusions. Despite this, he gives Dorothy’s companions tokens that help them recognize they already possess the qualities they desired. In the end, Dorothy learns she can return home using the magical power of her silver shoes, realizing that her greatest wish has been within her reach all along.
From a literary perspective, the novel explores themes of self-discovery, identity, and the importance of inner qualities over external appearances. Each of Dorothy’s companions symbolizes a human trait "intelligence, compassion, and courage" and their journeys reveal that these qualities are not granted by others but already exist within them. This idea reflects a central message of the novel: people often underestimate themselves and seek validation from external sources instead of trusting their own abilities. The story also examines the contrast between illusion and reality, particularly through the character of the Wizard, who appears powerful but is ultimately just an ordinary man. This suggests a subtle criticism
Təsadüfdən daha artığı...Duygu ve Düşünce
Bəzən bir kitab oxuyarsan və sanki müəllif illərdir sənin içində toplaşan amma adını qoya bilmədiyin o hissləri sətirlərə tökər. Hakan Mengüçün bu əsəri mənim üçün sadəcə bir kitab deyil, həyatımın bu mərhələsində qarşıma çıxan ən zərif bələdçi oldu.
Kitabın adı bir hökm kimi qəlbimə toxundu: "Heç bir qarşılaşma təsadüf deyil." Həqiqətən də, həyatımıza daxil olan hər insan, oxuduğumuz hər sətir, gözlədiyimiz hər işarət əslində böyük bir naxışın hissəsidir. Bu kitabı oxuyarkən anladım ki, biz bəzən "niyə?" deyə özümüzü yorduğumuz anlarda, tale arxa fonda bizim üçün ən xeyirli olanı hazırlayır. Hakan bəyin sufi müdrikliyi ilə yoğurduğu o səmimi dili, mənə "təslimiyyət"in zəiflik deyil, əslində ən böyük güc olduğunu xatırlatdı.
Mən bu sətirlərdə özümü tapdım. İtirdiklərimin əslində məndən alınmadığını, sadəcə daha yaxşısına yer açıldığını, qəlbimdəki o saf arzuların, sevginin, hüzurun, zənginliyin əslində mənə doğru gələn bir yolun daşları olduğunu hiss etdim. Kitab mənə öyrətdi ki, mən öz dəyərimi bildikdə və kainatın o gizli harmoniyasına güvəndikdə, "doğru olan" gəlib məni mütləq tapacaq. Sanki ruhumun dərinliklərində gizlənən o incə mənaları, o zərif işarətləri artıq daha aydın görürəm.
Kitabdan ruhuma həkk olunan, hər kəsin öz həyatında bir yerə asmalı olduğu o möhtəşəm cümlə:
"Sən qəlbinin qapılarını təmiz saxla; sənə aid olan, sən istəməsən belə, gəlib səni tapacaqdır. Çünki heç bir dua qarşılıqsız, heç bir axtarış nəticəsiz qalmır."
Bu əsər mənə "səbir" etməyi deyil, "gözləməyin gözəlliyini" öyrətdi. İndi həyata daha fərqli bir gözlə baxıram. Bilirəm ki, qarşılaşdığım hər sima, toxunduğum hər hekayə mənə məni anladır.
Əgər siz də həyatın xaosu içində ruhunuzun darıxdığını hiss edirsinizsə, bu kitabın qəlbinizə toxunmasına icazə verin. Ola bilsin ki, bu rəyi
Əsəblərim korlandı e oğlanın qorxaqlığından. Qız yaxşı elədi başqası ilə ailə qurdu. İnsan gərək öz zəifliyini 'tale' və ya 'xarakter' deyə qələmə verən, məsuliyyətdən qaçan, özünü yaxşı oğlan kimi göstərməyə çalışan amma sadəcə qorxaq olan insanlardan uzaq dursun. Sevgi sadəcə gözəl cümlələr qurmaq deyil, həm də o cümlələrin yükünü çiyinlərində daşımağı bacarmaqdır. Madam qorxurdu ictimai qınaqdan, onu hər fürsətdə görüşə çağırmazdı ilk başlarda.Səkkiz il boyu bir addım atmayıb, bircə dəfə axtarmayıb qızı, o qədər şeydən sonra qız axtarıb tapıb onu, amma yenə bütün düşüncələri ancaq "mən"lə başlayır, 8 ildə heç dəyişməyib yenə qızı daxildə qınayır ki niyə axtarmayıb onu. Bu necə kişidir və necə "sevəndir" ki, oturub gözləyir qız onun qapısına gəlsin? Bəzən ən düzgün seçim, səni yarımçıq qoyanlardan qaçıb, səni bütöv görmək istəyənlərə sığınmaqdır. Əslində baş obrazın o cür insanla dostluq etməyə davam eləməsi göstərirdi ki o əslində xaraktersiz biridir özü də. Sadəcə imicini qorumağa çalışır insanların gözündə
