İlk makam: Hasım şunu iddia etmektedir: "Yakma fiilini gerçekleştiren sadece ateştir. Ateş ihtiyari olarak değil, tabiatı icabı fail/yakıcıdır. Bu sebeple yanabilen bir şeye dokunduktan sonra onun tabii işini yapmasına engel olunamaz."
İşte bizim inkâr ettiğimiz de budur. Bilakis biz şöyle deriz:
Pamukta siyahlığı yaratan, cüzlerinin dağılmasını sağlayan, yanip kül haline getirerek yakma fiilini faili Allah'tır. Allah bunu, ya melekler vasıtasıyla ya da vasıtasız olarak yaratır. Ateşe gelince, o cansız bir şey olup hiçbir fiili yoktur.
O halde yakma fiilinin failinin ateş olduğunun delili nedir?
Filozofların ateşin dokunmasıyla yanmanın hâsıl olmasını müşahede etmekten başka bu konuda hiçbir delilleri yoktur. Bu müşahede, yanmanın ateşe dokunmakla hâsıl olduğunu gösterir, ateş sebebiyle hâsıl olduğunu göstermez. Çünkü yanmanın Allah'tan başka bir illeti yoktur. Çünkü hayvan nutfesinde ruh, idrak etme ve hareket kuvvetlerinin birleşmesinin sıcaklık, soğukluk, yaşlık ve kuruluktaki sınırlı tabii kuvvetlerde doğmadığında ihtilaf yoktur. Babanın rahime nutfe bırakmak suretiyle oğlunu meydana getirmediği, onun hayatının, görmesinin, işitmesinin ve ondaki diğer hayati faaliyetlerin fåili olmadığı konusunda da herhangi bir ihtilaf yoktur. Bütün bu faaliyetlerin babada mevcut olduğu malum halde bunların baba tarafından var edildiğini söylemeyiz. Bilakis bu faaliyetler ya vasıtasız ya da bu tür hadiseleri meydana getirmekle vazifeli melekler vasıtasıyla İlk/Allah tarafından yaratılmıştır. Yaratıcının varlığını kabul eden ve kendisiyle konuştuğumuz filozofların kesin olarak benimsediği görüş budur. O halde açıkça anlaşılmıştır ki, bir şeyle beraber bulunmak, onun, o şey sebebiyle meydana geldiğine delalet etmez.