وَلاَ تَجَسًسُوا tecessüs de etmeyin, yâni mü'minlerin eksikliklerini bulacağız, açık delîl ve emâreler elde ederek zann veya yakîn husüle getireceğiz diye câsus gibi inceden inceye yoklayıp araştırmayın da zahir olanı tutun, Allah'ın örttüğünü örtün.
TECESSÜS: Cessten tefe'uldür. Cess aslında hastalığı sağlığı anlamak için nabız yoklamaktır ki, el ile yoklamak ve haber araştırmak mânâlarına gelir. Te- cessüs de, bundan tekellüftür ki, dikkat ve gayretle araştırmak demektir. Nite- kim câsus da bu maddedendir. Bir hadis-i Şerifte şöyle vârid olmuştur : Müslimînin eksikliklerini, ayıblarını tetebbü' etmeyin. Zira her kim,müslimînin ayıblarını tetebbü' ederse Allah Teâlâ da, onun aybını ta'kib eder. Nihayet evinin içinde bile onu rezilü rüsva eyler.» (Tirmizi: Birr-83) Rivâyet olunuyor ki: Hazret-i Ömer radıyallahü ahn, Medine'de geceleyin karakol gezerdi. Bir gece bir evde tegannî eden bir adamın sesini işitti, duvardan aştı içeri girdi. Baktı ki, yanında bir kadın bir de şarab var: «Ey Allah'ın düşmanı dedi, sen ma'siyet yapacaksın da Allah seni muhakkak setredecek mi sandın?» Adam: «Sen de acele etme ya Emîre'l-mü'minîn, dedi, ben, bir ma'siyet yaptım ise, sen üç hususta Allah'a ma'siyet yaptın. Allah Teâla: ولا تَجَسًسُوا buyurdu, sen tecessüs ettin. Allah Teâlâ: وَاْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ اَبْوَابِهَا "... evlere kapılarından gelin..." Bakara-2/189) buyurdu, sen duvardan aştın. Allah celleşanühü: لاَ تَدْخُلُوا بُيُوتًا غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنَسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلَهَا )"Ey o bütün iman edenler! kendi odalarınızın gayrı odalara sahiblerine istinas edip selam vermeden girmeyiniz..." Nur-24/27) buyurdu, sen benim üzerime izinsiz girdin. Bunun üzerine Hazret-i Ömer: «Nasıl, şimdi afvedersem siz de bir hayır var mı? Yâni sen de, beni afveyler