Sömürü Ajanı İngiliz Misyonerleri: Bir Tarihî Eleştiri ve Aydınlatma Eseri
Prof. Dr. İhsan Süreyya Sırma'nın Sömürü Ajanı İngiliz Misyonerleri adlı eseri, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde İngiliz misyonerlik faaliyetlerini mercek altına alan, tarihî bir inceleme niteliğindedir. Beyan Yayınları tarafından 2007 yılında yayımlanan bu 110 sayfalık kitap, misyonerliğin salt dini bir yayılma aracı olmanın ötesinde, sömürgeci bir ajandanın parçası olarak nasıl işlediğini belge ve tanıklıklarla ortaya koymaktadır.
Sırma, akademik bir titizlikle, Londra merkezli Protestan misyoner teşkilatlarının Osmanlı topraklarındaki gizli stratejilerini dört ana başlık altında sistematik biçimde ele alır. Bu eser, sadece tarih meraklıları için değil, emperyalizm dinamiklerini anlamak isteyen her okuyucu için vazgeçilmez bir kaynak olarak öne çıkmaktadır.Kitabın girişinde yer alan çarpıcı bir alıntı, eserin temel tezini özetler niteliktedir: Londra Misyoner Teşkilatı Başkanı'nın bir konuşmasında, "Biz İngilizlerin müreffeh ve saadet içinde yaşamamız için, müslümanların arasına nifak tohumlarını ekmemiz lazımdır. Onların içinde ihtilaf kıvılcımlarını tutuşturmalıyız. Biz Osmanlı Devleti'nin her tarafına fitne sokarak, onu yıkacağız" ifadeleriyle, misyonerlik faaliyetinin arkasındaki siyasi ve ekonomik motivasyonlar vurgulanır.
Bu sözler, kitabın genel tonunu belirler ve okuyucuyu, 18. ve 19. yüzyıllarda Britanya İmparatorluğu'nun Ortadoğu politikalarının dini kılıfla nasıl maskelendiğini anlamaya hazırlar. Sırma, bu bağlamda, misyonerlerin yetiştirilme süreçlerini ilk bölümde detaylı biçimde inceler. İngiliz Protestan Misyoner Cemiyeti'nin Londra'daki merkezi, yetenekli gençleri seçerek yoğun bir eğitim programına tabi tutmakta; bu gençler, hedef ülkelerin dillerini (örneğin Türkçe,