Ümit Kutbay
@ukutbay
Aydın
85 okur puanı
Eylül 2017 tarihinde katıldı
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Ev1000Kitap
Adı fazlasıyla mütevazı kitaplar vardır.
Nermin Yıldırım’ın “Ev” romanı da onlardan biri...
Ev deyip geçiyorsunuz önce. Oysa birkaç sayfa sonra anlıyorsunuz ki burada anlatılan şey bir mekân değil; bir hafıza, bir yük, bir kapan.
Bu roman, okuru misafir etmiyor. İçeri çağırıyor ama rahat ettirmiyor. Hatta çoğu zaman nefes aldırmıyor.
Yıldırım, bu rahatsızlığı bilinçli olarak kuruyor. Çünkü anlattığı hikâye konforlu bir yerden bakılacak türden değil.
Nermin Yıldırım’ın edebiyatında beni her zaman etkileyen şey, dilin kendini ispatlama derdinin olmamasıdır.
“Ev” de de cümleler gösteriş yapmıyor, okura göz kırpmıyor. Ama her biri bir ağırlık taşıyor.
Kısa cümleler var; vuruyor ve geçiyor. Uzayan cümleler var; okuru içine çekip biraz orada bırakıyor.
Metin karanlık, evet ama bu karanlık estetik bir dekor değil. Yaşanmışlık hissi taşıyor. Yazar metaforu süs olsun diye değil, derinleşmek için kullanıyor. Bunun bedeli de var elbette. Bazı imgeler ve duygular gereğinden fazla tekrar ediliyor. Okur zaten anlamışken, metin hâlâ anlatmaya devam ediyor. Bu da yer yer ritmi düşürüyor.
“Ev” tarihsel bir roman değil. Ya da belirli bir dönemi işaret etmiyor, fakat Türkiye’de kuşaklar boyunca değişmeyen bazı yapıları çok iyi yakalıyor.
Suskunluk, itaat, aile içi hiyerarşi, görünmeyen şiddet...
Öte yandan roman açık bir politik söylem kurmuyor. Ama zaten her politik söz yüksek sesle söylenmez.
Kadınlık hâli, çocukluk, beden ve aile üzerinden kurulan baskı düzeni, bu metni başlı başına politik bir yere taşıyor.
Yıldırım anlatmak istediklerini yüksek sesle dillendirmiyor ama anlattıkları uzun süre kulakta kalıyor.
Romanın en güçlü taraflarından biri psikolojik derinliği...
Rabıta1000Kitap
Yayımlandıkları döneme ait sanılan ama asıl muhatabını yıllar sonra bulan kitaplar, yıllar geçse de güncelliğini hiç yitirmezler.
Uğur Mumcu’nun “Rabıta”sı da onlardan biri...
İlk kez okuduğunuzda bir “araştırma kitabı” tutuyormuş hissi verir; ikinci okumada ise neredeyse güncel bir haber dosyası gibi durur karşınızda.
Aradan onca yıl geçmiş olmasına rağmen metnin hâlâ bu kadar diri olması, insanın içini ürpertiyor. Demek ki meseleler değişmemiş, yalnızca isimler ve yöntemler dönüşmüş.
Uğur Mumcu bu kitapta edebiyat yapmaz, zaten niyeti de bu değil. Ama her iyi gazeteci gibi, gerçeği anlatırken sizden istemek yerine güçlü bir anlatı kuruyor.
Rabıta, dini-siyasal ağların Türkiye’deki uzantılarını incelerken, aslında daha büyük bir sorunun peşindedir:
Devletin boşalttığı alanları kimler, nasıl doldurdu?
Bu doldurma işlemi masum bir inanç faaliyeti miydi, yoksa uzun vadeli bir siyasal mühendislik mi?
Tarihsel olarak kitap, 1970’ler ve 80’lerin çalkantılı Türkiye’sine odaklanıyor. Soğuk Savaş’ın gölgesi, darbeler, ideolojik kamplaşmalar…
Mumcu bu karmaşanın içinden bir hat çeker ve gösterir: Siyasal İslam yalnızca içeriden beslenen bir akım değildir; dış kaynaklı para, ideoloji ve örgütlenme biçimleriyle desteklenmiştir.
Bugün hâlâ “yerli ve milli” söylemi etrafında dönen tartışmaları düşündüğümüzde, “Rabıta”nın satırları ister istemez bugüne değiyor.
Siyasal açıdan Mumcu’nun tarafı nettir. Laiklikten, kamusal akıldan ve aydınlanmadan yanadır. Bunu gizlemez, saklamaz, yumuşatmaz.
Bu tavır, günümüz “iki tarafı da dinleyelim” konforuna alışmış okur için rahatsız edici olabilir. Ama belki de tam bu yüzden değerlidir. Çünkü “Rabıta”, tarafsızlık maskesi altında susmayı değil, açıkça pozisyon almayı seçiyor.
Mumcu’nun polemikçi tonu, kişisel bir öfkeden çok kamusal
